مجموعه تاریخی - فرهنگی - مذهبی تخت فولاد

[maxer]

تکیه درویش عبدالمجيد

در محوطه جنوب تکیه میر و مقابل جلوخان ورودی آن آرامگاه درویش عبدالمجید طالقانی نابغه خطاطان شکسته نویس و ادیب و عارف متوفی 1185 هـ.ق قرار دارد . مقبره این هنرمند نامی تا اوایل قرن چهاردهم شمسی در زیر خاک مدفون بود تا آنکه توسط استاد جلال الدین همایی از زیر خاک بیرون کشیده شد . پیرامون قبر درویش عبدالمجید هیچ قبر قدیمی به چشم نمی خورد و قبورهمگي متعلق به قرن چهادرهم هجری می باشند . البته احتمال بر این است که برخی از شاگردان و مریدان او در اطراف وی مدفون باشند ولی مدرکی در این خصوص در دست نیست . قدمت تکیه به دوره زندیه مي رسد .
از دیگر مدفونین بنام در این تکیه محمد امین می باشد که از چهره های ناشناخته علم عرفان در قرن یازدهم هجری بوده است .

[maxer]

تكيه ملا اسماعيل خواجويي

از جمله تكايايي كه در قسمت لسان الارض واقع شده تكيه ملا اسماعيل خواجويي مي باشد كه به واسطة وجود تعداد بيشماري از عالمان حوزه حكمت و فلسفه، از اهميت بالايي برخوردار مي باشد.
اين تكيه پس از وفات ملا اسماعيل خواجويي از بزرگ ترين علما و حكماي عصر افشاريه كه بيشترين آثار و رسالات علمي را بين علماي مدفون در تخت فولاد دارد، به سال 1173هـ .ق و دفن وي در اين بخش از تخت فولاد ايجاد شد. اين تكيه بقعه و آرامگاه مخصوص نداشت البته پيرامون مزار خواجويي چهار طاقي هايي وجود داشته از جمله چهار طاقي مربوط به كتابفروش خوانساري كه از بين رفته اند.
در سال 1378هـ .ش پس از ساماندهي و محوطه سازي تكيه خواجويي توسط مجموعه تاريخي، فرهنگي و مذهبي تخت فولاد بقعه اي آجري بر سر مزار مولي اسماعيل خواجويي بنا گرديد.
از جمله بزرگان مدفون در اين تكيه:
-ملا علي اكبر اژه اي عالم و فقيه برجسته متوفي 1232هـ .ق
-حاج محمد حسن خراساني كلباسي متوفي 1190هـ .ق از فقهاي برجسته
-ميرزا محمد شمس الكتاب متوفي 1367هـ .ق خوشنويس و هنرمند
-ملا محمد ابراهيم جدلي متوفي 1199هـ .ق از علماي بزرگ و برجسته و استاد ملا علي نوري

[maxer]

آيت الله فقيه احمدآبادي

آيت الله فقيه احمدآبادي به سال 1301 هجري در اصفهان متولد شد ودر سال 1348 در همان جا وفات يافت، يعني چهل وهفت سال در اين جهان زندگي كرد و از سنين جواني قدم در مرحلة پيري نهاد. يا وجود اين آثار ارزندة اودر حدّ كمال و پختگي و ژرف نگري وريشه دار است، و اين به خاطر خلوص نيت و پاكي قصد ونظر در تحصيل علم و پيمودن مراحل تعليم مي باشد كه در عمل، تلاش خالصانه اش در توجه به سوي الله بوده، از غير بريده بود.
اضافه برآن ارادت شديدي نسبت به خاندان رسالت و ائمه هدي عليه السلام داشت، و در تمام احوال به آنها توسل مي جست ودر همة افعال و اقوالش به آنها اقتدا مي­كرد واز آنها پيروي مي نمود، وازتعاليم مقدسه آنها بهره مي گرفت.
به خصوص به امام منتظر حجت بن الحسن عجل الله فرجه الشريف توجّه ويژه اي داشت، در معرفت آن حضرت و انجام وظايفي كه لازم است اهل ايمان در زمان غيبت انجام دهند به مراحل و منازل والا وشامخي نايل آمده بود، به طوري كه چند كتاب و رسالة مهم و سودمند در اين باره تأليف كرده كه مهمترين آنها همين كتاب ( مكيال المكارم ) است.
در زندگي اين سيد بزرگوار خصوصيات قابل تقديري وجود دارد كه لازم است به آن توجه شود وآن عبارت است از اينكه: او به شئون و زرق وبرق دنيا توجه اي نداشت، و به اندكي از امور معيشت وكمي ماديت قناعت كرده بود.
در امور مادي جامة قناعت پوشيده ، از خلق اعراض نموده و به طلب علم وكمال پرداخته بود. نه در پي جاه و جلال مي رفت و نه در جمع مال ومنال مي كوشيد؛ دنيا وآخرت خويش را با ولاي خاندان رسول الله آباد ساخته بود.
از جمله ديگر فعاليت هاي مؤلف كه در كنار كارهاي ارزندة علمي خود انجام داده، نسخه برداشتن از روي كتابهاي گرانبها كه به مطالعه ودرس آنها نياز داشته است.
سيد بزرگوار در ساعتهاي فراغت قصايد و ابياتي مي سروده و اشعار خود را به خاندان عصمت به ويژه امام مهدي (عجل الله فرجه) اختصاص دارد .
اشعار او در لابلاي تأليفات و نوشته هايش پراكنده مي باشد، و تخلص او (تقي) و احياناً شرعي زاده بوده است.
وي در مسجد مرقد مطهر سيد اسماعيل نوادة امام زين العبدين (ع) در جاي پدرش اقامة جماعت مي­كرد، ودر جمع كردن اخبار وآثار وارده دربارة حضرت مهدي (ع) بسيار اهتمام داشت.
البته بايد گفت از خط خوبي نيز برخوردار بوده است.

[maxer]

شيخ محمد باقر زند كرماني

عالم فاضل فقيه واعظ مجتهد برجسته از شاگردان مرجع عاليقدر تشيع عبدالكريم حائري مؤسس حوزة علميه قم و از روحانيون آگاه به علوم جديد و آشنا به چند زبان خارجي بود. وي نماز عيد فطر را با جمعيت زيادي از نمازگزاران در مصلي تخت فولاد برگزار مي نمود. ايشان باعث و باني خدمات اجتماعي ارزشمندي همچون تأسيس بيمارستان عسگريه در شهر اصفهان بود. از جمله‌ آثار او مي توان به الف) رسالة استدلالي در احكام آبها ب) الفيوزات الامعه ج) امارة الولايه د) رسالة در تاريخچة نفت اشاره نمود. سرانجام وي به سال 1389هـ .ق درگذشت و در تخت فولاد در تكيه اي كه بعد ها به نام وي نام گذاري گرديد دفن شد.

مجموعه تاريخي، فرهنگي و مذهبي تخت فولاد

[maxer]

سید مصلح الدین مهدوی

سید مصلح الدین مهدوی فرزند سید محمد تقی ملقب به سید شهاب الدین نحوی مهدوی در بامداد پانزدهم محرح الحرام 1334 ق در خاندان گرانقدر و اهل فضل و تقوا متولد شد پدرش سید شهاب الدین از علمای پرهیزکار زمان و ادیبی برجسته بود.
وی در 6 سالگی از نعمت وجود پدر محروم شد و به وسیله مادرش که دختر علامه فقیه آخوند ملا محمد حسین کرمانی و زنی فاضله بود تربیت شد. دوره تحصیلات ابتدایی را در مدارس جدید « اقدسیه » و « گلبهار » گذراند و همزمان با تحصیل علوم جدید، با اشتیاق به کسب علوم و معارف اسلامی به مدارس علمیّه روی آورد.صرف و نحو ، معانی و بیان و فقه و اصول را در این مدارس فراگرفت و سیوطی و مغنی و مطوّل را از محضر آقا محمد علی میرزا معلم حبیب آبادی فراگرفت و آشنایی مصلح الدین با این رجالی و مورخ برجسته وی را علاقمند به تاریخ و رجال ساخت.
از دیگر استادان وی باید به سید محمد حسین شوندی، مولی محمد همامی ، آیت الله میر سید حسن مدرس میر محمد صادقی، حاج میرزا محمدباقر امامی، حاج شیخ محمد علی کرمانی،شیخ محمد حسن قاضی عسگر و کمال الدین خوانساری در اصفهان وشیخ محمد حسین فاضل تونی و آیت الله سید محمد کاظم عصار در تهران اشاره کرد.
بنا به نوشته خود در زندگی نامه اش به دریافت اجازه اجتهاد از محضر چند تن از بزرگان و مجتهدان شده که از جمله آنها آیات عظام مرعشی نجفی، شیخ آقا بزرگ تهرانی، حاج شیخ محمد باقر کمره ای، شیخ محمدعلی عراقی، سید ضیاء الدین علامه ، علامه فانی و محقق گرانمایه حاج سید محمد علی روضاتی می باشند. وی همچنین از جلسات درس آیات عظام میلانی و شیرازی در مشهد مقدس بهره مند گردیده است.
این محقق گرانمایه بیش از سی سال از عمر شریف خود را با شور و اشتیاق فراوان و پشت کار وصف ناشدنی در راه تعلیم و تربیت صرف نمود و در دبیرستانهای اصفهان و تهران اشتغال به تدریس داشت و پس از بازنشستگی به تحقیق و تألیف پرداخت و آثار ارزشمند متعددی در بارۀ امامان شیعه، دانشمندان، شخصیت های علمی و فرهنگی جهان تشیع و فرهنگ و ادب و هنر اصفهان از خود به یادگار گذارده که بالغ بر 25 اثر از آثار وی به زیور طبع آراسته گردیده که از جملۀ آنها:
ابطال الصفا، ارمغان اصفهان، بیان المفاخر، تاریخچه شهر سامراء، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، تذکره الشعرای اصفهان، دانشمندان و بزرگان اصفهان یا تذکره القبور، سیر ی در تاریخ تخت فولاد، مزارات اصفهان، زندگی نامه حضرتین عسکریین(ع) ، زندگانی امام محمد باقر (ع) ، زندگی نامه علامه مجلسی ، محیط ادب و... می باشد.
به جز آثار چاپ شده بنا به نوشته خودشان بالغ بر چهل و پنج کتاب و مقاله دیگر تألیف نموده اند که هنوز به زیور چاپ آراسته نگردیده است. از جمله :
امامزاده­های اصفهان و توابع، اصفهان یا دارالعلم شرق ( دردست چاپ)، تاریخ کاظمین، فدک و سیر تاریخی آن و... .
این مورخ و محقق عالیقدر پس از عمری پر برکت توأم با اخلاق حمیده و سماحت و بزرگواری که به راه تعلیم و تربیت و تحقیق و تألیف در حوزه فرهنگ و تاریخ اسلام طی شد سرانجام در چهارم تیر ماه 1374 شمسی برابر با 26 محرم الحرام 1416 قمری چشم از جهان فانی فرو بست و در مزار مقدس تخت فولاد تکیه خانوادگی مهدوی به خاک سپرده شد. روانش شاد و راهش پر رهرو باد.

[maxer]

آقا سيد رضي الدين محمد حسيني شيرازي

عالم جليل و فقيه مفسر آقا سيد رضي الدين حسيني شيرازي فرزند محمد تقي از اعاظم علما و فقها و مفسرين برجسته عصر صفوي مي باشد.
اين عالم رباني در حوزه اصفهان از محضر اساتيد برجسته همچون شيخ حر عاملي، ملا محسن فيض كاشاني، شيخ صالح بن عبدالكريم بحراني، شيخ قاسم بن محمد كاظم و عبدالعلي حويزي بهره مند گرديد و به دريافت اجازه اجتهاد از جانب اين بزرگان نائل آمد.
وي پس از تكميل علوم و معارف ديني به تدريس علوم ديني پرداخت و سالها به اين امر اشتغال داشت. آقا سيد رضي از، ائمه جماعت مسجد جامع عباسي ( مسجد امام فعلي ) بوده است .
اين فقيه برجسته آثار متعددي در فقه و اصول و تفسير مكاشفات نگاشته است از جمله « جامع الكلام في مسائل الحرام» به عربي، تفسير« نور الانوار و مصباح الاسرار» كه اين اثر هم به عربي مي باشد كه پس از ايراد دوازده مقدمه ، تفسير آيات آغازنموده است و در ذيل هر آيه به مباحث قرائت تركيب اقوال و روايات را به ترتيب آورده است. اين تفسير كه از تفاسير مأثوره به شمار مي رود يك نوع تفسير فرجي تلفيقي مي باشد. كه در چهار جلد بزرگ تأليف شده است. از اين تفسير يك نسخه از آن در كتابخانه آستان قدس رضوي و يك نسخه در كتابخانة گلپايگاني موجود است كه يك كپي هم در كتابخانه تخت فولاد نگهدار مي شود.
صاحب تراجم الرجال مي گويد: كه بر تفاسير او در مقام معرفي وي نوشته اند چنين آمده : « عالم فاضل محقق جليل عظيم المنزله، زاهد پرهيزگار از مدرسين و امام جماعت..............
سرانجام اين عالم رباني و فقيه صمداني به سال 1113 ﻫ . ق در اصفهان وفات يافت و در تخت فولاد به خاك سپرده شد و مردم اصفهان اعتقاد خاصي به زيارت قبر وي دارند و براي برآورده شدن حاجاتشان به اين مزار متوسل مي شوند.

[maxer]

رجبعلي گلزار

از اساتيد فن شعر و ادب و شاعر معروف اصفهاني و صاحب ديوان اشعار است.
در مطلع ديوان اشعارش اين شعر نوشته شده است.

مرتب كردم اين ديوان به نام احمد و آلش

كه تا گردد شفاعت خواه در روز شمار از من

مگر خواننده روزي به خير از من كند يادي

مگر آيندگان گيرند وقتي اعتبار از من

در اين ديوان كه گلزاري است گلزار از گل آكنده

فكندم عكسي از خود تا بماند يادگار از من

اميد است از دعاي خير نيكان در صف محشر

بشويد گرد عصيان ابر لطف كردگار از من

بر روي سنگ قبرش غزلي با مطلع ذيل حك شده است:

چو بلبل اين همه افغان و آه از آن دارم

كه مرغ قدسم و در خاك آشيان دارم

وي در سال 1366هـ .ق فوت نمودند و او را در تكيه اي كه بعدها به نام خودش معروف شد دفن كردند.

مجموعه تاريخي، فرهنگي و مذهبي تخت فولاد

[maxer]

حاج آقا محمد مقدس

حاج آقا محمد مقدس ( اصفهاني ) فرزند حجة الاسلام « سيد عبدالحسين مقدس» « ره» در سال 1304 ق در اصفهان متولد شد و دور دوران تحصيل خود را در اصفهان و قم و نجف اشرف نزد علماي بزرگ به پايان رسانيد و با اخذ اجازه از اساتيد معظّم « نجف» به اصفهان مراجعت كرد.
پاكدامني ، تقدس و فضايل آن جناب به طوري در اصفهان شايع شد كه اهالي با اردات خالص از حضورش تقاضا كردند به ارشاد و اقامه جماعت بپردازد.
در ده سال آخر عمر پر بركتش ،به امر مرحوم آيه الله العظمي آقاي بروجردي (قدس سره) براي رسيدگي به وضع تحصيل طلاب علميه قم به آن سرزمين مقدس مهاجرت فرمود.
سپس به سبب تقوي و كياستي كه در اين راه نشان داد، مأمور تفقد از حال نيازمندان و بيماران و گرفتاران و از محصلين و دانشجويان و امثال آنها نيز گرديد آن مرحوم همچون پدر غمخوار با نهايت زهد وصداقت اين مأموريت را انجام مي داد.
سرانجام در سال 1378 ق بيمار شد و پس از عمل جراحي با ملكوتيان دمساز گرديد.
آن بزرگوار داراي ذوقي سر شار و سليقه اي بس عالي بود به تدريج به جمع آوري گلهاي باغ علم همّت گماشت، ودر زادگاه خود باغستاني مشتمل بر هرگونه شجر و ثمري از علوم و فنون تشكيل داد.
هر زمان كه به اصهان مراجعت مي فرمود نواقص آن را تكميل مي كرد ، تا كتابخانه اي بالغ بر دو هزار جلد كتاب خطّي و چاپي شامل انواع مجلّات زبده و كتب علمي عربي و فارسي فراهم شد. بنا بر وصيّت آم مرحوم، برادر ارجمندش مرحوم ثقة الاسلام حاج آقا حبيب مقدس (ره) تمام آنها را در اختيار مرحوم آيه الله العظمي آقاي بروجردي (ره) قرار داد تا ب كتابخانه اعظم شهر مقدّس قم ودر قفسه مخصوص منتقل گردد.

[maxer]

معمارى تكيه كازروني

طرح بقعه در سال 1336ه.ق. توسط تاجر خوشنام و نيكوكار حاج محمّدحسين كازرونى ريخته شد و با معمارى آقا سيّد ميرزا درب‏امامى اجرا و احداث گرديد و بعد از دفن مرحوم گزى يعنى سه سال بعد در اين بقعه، بناى تكيه و بقعه به اتمام رسيد.

بقعه
بقعه شامل يك پلان هشت‏ضلعى است كه بر روى سكويى به ارتفاع 55 سانتى‏متر در وسط تكيه قرار گرفته است. بناى بقعه به صورت هشت‏ضلعى متساوى با پنجره‏هاى مشبك آجرى مى‏باشد كه عرض هريك برابر با 325 سانتى‏متر است واندازه‏ى هريك از اضلاع هشت‏ضلعى ايوان بقعه 520 سانتى‏متر و ارتفاع ديوارهاى بقعه از كف ايوان بقعه تا لب بام 455سانتى‏متر است. در ورودى بقعه نيز در سمت شمالى آن واقع شده است كه اندازه‏ى اين در 130 سانتى‏متر عرض و 270 سانتى‏مترطول مى‏باشد.در داخل بقعه 7 شاه‏نشين متساوى وجود دارد كه در هريك از آنها قبورى قرارگرفته‏اند، عرض شاه‏نشين‏ها 170 سانتى‏متر و ارتفاع آنها 350


بقعه تكيه كازرونى
ديوارهاى اين شاه‏نشين وظيفه‏ى مهمّ تحمّل بار گنبد را انجام مى‏دهند. ارتباط ديوارها با گنبد اين بقعه توسط كاربندى‏ها صورت مى‏گيرد كه اين نوع پوشش نيز به نوبه‏ى خود وظيفه تحمّل بار سنگين گنبد را نيز به عهده دارد. تنها تزيين روى گنبد وكاربندى‏ها عبارتند از: چند رديف كاشى فيروزه‏اى بر روى آن است كه در يك رديف از ابتداى زير گنبد شروع و تا نقطه مركزى گنبد ادامه مى‏يابد، عنصر اصلى تزيين گنبد آجرهاى سنّتى با ملاط گچ است. ارتفاع بقعه از كف تا زير گنبد 6 متر است. از مشاهير مدفون در اين بقعه مى‏توان ميرزا محمدهاشم كلباسى، ميرزا محمدمهدىكازرونى، فرزند حاج محمدحسين، سيّد مرتضى خراسانى، سيّد سيّد محمدباقردرچه‏اى، سيّد مهدىدرچه‏اى، شيخ عبدالكريم گزى، شيخ محمدحسن عالم نجف‏آبادى، و شيخ اسماعيل معزّى را نام برد. اتاق حاج ملاّ حسين‏علىصدّيقين در ضلع جنوبى بقعه، اتاقى با پلان مستطيلى شكل وجود دارد كه بالاترينموقعيت مكانى را در اين اتاق به خود اختصاص داده است. اتاق بدون هيچ‏گونه تزيينات هنرى داراى چند كتيبه از جمله آيه‏الكرسى، زيارت عاشورا، زيارت وارث، زيارت اهل قبور مى‏باشد كه بر ديوارهاى آن نقش بسته است. تعداد سيزده قبر در ايناتاق قرار دارد كه برخى مشاهير آن عبارتند از:
سيّد محمود موسوى درب‏امامىدرب‏امامى ، شيخ محمدباقرصدّيقين، ، شيخ ملاّ حسين‏على
صديقين، شيخ محمدباقرفقيه‏ايمانى، ، شيخ هبه‏اللّه هرندى، و حسين منتصرميرزا.

آرامگاه آيت الله صديقين و بزرگان مدفون در جوارش

اتاق صديق‏الاطبأء
در كنار اتاق مرحوم صديقين، حجره‏ى دكتر سيّد محمدصادق صديق‏الاطبأء15 قرار گرفته است، تعداد پنج سنگ قبر در آن قرار دارد كه همگى متعلّق به خاندان صديق‏الاطبأء(صديق لقمانى) بوده و در بيرون از اتاق نيز چندين نفر از اين خاندان(در صحن تكيه) مدفونند.

اتاق خاندان بنكدار اتاق خاندان بنكدار
در ضلع غربى تكيه، اتاق بزرگى وجود دارد كه اُرُسى آن نظر بيننده را به خود جلب مى‏كند و داراى دو هشتى ورودى است كه گنبد مركزى آن در آستانه ورودى اتاق قرار دارد، فضاى داخلى اتاق عبارت است از يك اتاق بزرگ با گنبد مركزى و
اندرونى كنار آن كه شش قبر از خاندان بنكدار در خود جاى داده است.

[maxer]

نقشه راهنمای مجموعه تخت فولاد



1- آرامگاه دهش ( دفتر مجموعه تخت فولاد)
2- تکیه درویش عبد المجید طالقانی
3- تکیه بختیاریها
4- تکیه میر فندرسکی
5- مسجد مصلی
6- آب انبار مصلی
7- تکیه صاحب روضات ( سید محمد باقر چهار سوقی)
8- تکیه سید رضی
9- تکیه ریزی
10- تکیه فاتح الملک
11- تکیه بروجردی (درب کوشکیها)
12- تکیه حاج آقا مجلس( سید ابو جعفر خادم الشرعیه)
13- تکیه امین( آرامگاه بانو امین)
14- تکیه آقا حسین خوانساری
15- تکیه بید آبادی
16- تکیه مادر شاهزاده
17- تکیه حجت نجفی( عماد الاسلام)
18- تکیه بابا رکن الدین
19- تکیه کرمانی
20- باغ و مجموعه فرهنگی طوبی
21- تکیه سادات مهدوی
22- قبر بابا فولاد حلوایی
23- تکیه خاتون آبادی
24- تکیه آغاباشی
25- تکیه سید العراقین
26- تکیه سید محمد لطیف خواجویی
27- تکیه میرزا رفیعا نایینی
28- تکیه و مسجد کازرونی
29- بقعه فیض
30- آب انبار کازرونی
31- تکیه مقدس
32- تکیه گلزار
33- تکیه میرزا عبد الغفار تویسرکانی
34- کاروانسرای ملک
35- تکیه حاج محمد جعفر آباده ای
36- مسجد رکن الملک
37- تکیه واله اصفهانی (والهیه)
38- تکیه فاضل سراب( جویباره ای ها)
39- تکیه شهشهانی
40- تکیه جهانگیر قشقایی( آقا سید محمد ترک)
41- تکیه میرزا ابوالمعالی کلباسی
42- آرامگاه ملا محمد اسماعیل خواجویی
43- آرامگاه فاضل اصفهانی(هندی)
44- آرامگاه حاج آقا رحیم ارباب
45- تکیه شهدا
46- آرامگاه شهید آیت الله اشرفی اصفهانی
47- مقبره منسوب به یوشع نبی
48- تکیه لسان الارض
49- آرامگاه سید محمد تقی فقیه احمد آبادی