دیالیز فرایندی است که در آن ترکیب مواد حل شونده در یک محلول با در معرض قرار گرفتن با محلول دیگر که از طریق غشای نیمه تراوا از هم جدا شده‌اند، تغییر می‌کند. [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] و مواد با وزن مولکولی کم می‌توانند از منافذ غشا عبور کرده ولی مواد با وزن مولکولی زیاد مانند [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] نمی‌توانند عبور کنند. دیالیز در تصفیه خون بیماران دچار نارسایی کلیه استفاده می‌شود.

دید کلی

دیالیز در مبتلایان به نارسایی حاد کلیه وقتی سطح [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، اوره [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] (SUN) آنها به 100 - 70 میلیگرم در دسی‌لیتر می‌رسد. یا هنگامی که کلیرانس کراتینین آنها به کمتر از 20 - 15 میلی‌لیتر در دقیقه کاهش می‌یابد، شروع می‌شود. به مجموعه نشانه‌ها و علایمی که به علت آثار سمی افزایش مواد نیتروژنی و دیگر مواد زاید در [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ایجاد می‌شود، سندرم اورمی گویند. وضعیت عقلانی و روانی این بیماران تغییر می‌کند و عاقبت دچار گیجی شده و نهایتا به اغما می‌روند. سندرم اورمی هنگامی قابل پیش بینی است که کلیرانس کراتینین از 10 میلی‌لیتر در دقیقه به ازای 1.73 متر مربع سطح بدن کمتر شود.





در دیالیز انتخاب روش درمانی از بین همودیالیز ، دیالیز صفاقی و یا دیالیز پیوسته آهسته صورت می‌گیرد. همودیالیز شایعترین روش مورد استفاده در درمان نارسایی کلیه است. همودیالیز نسبت به روشهای دیگر باعث ایجاد تغییرات سریعتری در سطح پلاسمایی مواد حل شونده و برداشت سریعتر آب اضافی تجمع یافته در بدن می‌شود. دیالیز صفاقی نسبت به همودیالیز در خروج مواد حل شونده خون 8/1 و در خارج کردن آب اضافی بدن 4/1 کارآیی دارد ولی می‌تواند بطور مستمر 24 ساعته مورد استفاده قرار گیرد. روشهای پیوسته آهسته برتری آن پایداری بیشتر وضعیت همودینامیک بیمار است و نقطه ضعف آن ارائه آموزش خاص به پرستاران و گرانی آن است.

روش همودیالیز

همودیالیز شایع‌ترین روش درمان جایگزین کلیه در بیماران کلیوی می‌باشد. در این روش خونی که از یک مسیر عروقی ثابت یا موقتی بدست می‌آید با سرعت 300 میلی لیتر در دقیقه یا بیشتر به درون [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] که از غشاهای نیمه مصنوعی ساخته شده‌اند، پمپ می‌گردد. در سمت مقابل ، مایع دیالیز که حاوی کلراید سدیم ، بی‌کربنات و غلظتهای مختلفی از [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] است، حرکت می‌کند.

انتشار از طریق غشا این امکان را فراهم می‌آورد که مواد دارای وزن مولکولی کم مثل [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] بر اساس شیب غلظت از سمت خون به سمت مایع دیالیز حرکت کنند. به همین ترتیب بی‌کربنات به سمت [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] انتشار می‌یابد. خارج کردن آب اضافی به کمک اولترا*****اسیون صورت می‌گیرد که این امر به فشار هیدرواستاتیک دو غشا بستگی دارد. بطور متوسط هر بیمار به 4 ساعت دیالیز به صورت سه بار در هفته نیاز دارد تا به حد کلیرانس کراتینین بیش از 140 لیتر در هفته برسد.

ابزار همودیالیز

صافی (Dialyzer)

جعبه یا لوله‌ای است که دارای چهار دریچه است. دو دریچه در تماس با [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] و دو دریچه در تماس با محلول می‌باشد. این دو قسمت توسط غشای نیم تراوا از هم جدا می‌شوند. جنس غشاها از [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] یا سلولز مصنوعی است.

آب

بیماران در هر جلسه در معرض 120 لیتر آب قرار می‌گیرند. همه مواد با وزن مولکولی کوچک موجود در آب قابلیت دسترسی به جریان خون بیمار را دارند، درست مثل زمانی می‌ماند که این مواد از طریق [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] به بدن بیمار وارد شوند. به همین دلیل خالص کردن آب مصرفی در دیالیز که کنترل شده باشد از اهمیت زیادی برخوردار است.

محلول دیالیز

محلول دیالیز شامل [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، استات ، بی‌کربنات ، [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] و [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] می‌باشد. PH این محلول حدود 7.3 - 7.1 می‌باشد.





ماشین دیالیز

ماشینهای مدرن دیالیز شامل پمپ خون ، سیستم انتقال محلول دیالیز و نمایشگرهای ایمنی مناسب می‌باشند.

دیالیز صفاقی

دیالیز صفاقی یکی از شیوه‌های درمان جایگزینی کلیه است که تقریبا از دو دهه پیش رواج فزاینده‌ای یافته است که اساسا به دلیل سهولت و مناسب بودن و قیمت پایین آن است. در دیالیز صفاقی ، انتقال آب و مواد حل شونده از خلال غشا که دو کمپارتمان حاوی مایع را از هم جدا می کند، انجام می‌شود. این دو کمپارتمان عبارتند از: خون موجود در کاپیلرهای صفاقی که در نارسایی کلیه حاوی مقادیر بیشتری اوره ، کراتینین ، پتاسیم و... است و محلول دیالیز در حفره صفاقی که بطور معمول حاوی سدیم ، کلر استات و لاکتات است که با غلظت بالای [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] هیپراسمولار شده است. غشای صفاق به عنوان یک صافی عمل می‌کند، واقعا یک غشا هتروژن ، نیمه تراوا و حاوی سوراخها در اندازه‌های مختلف است که [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] و [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] پیچیده‌ای دارد.

جریانهای انتقالی در انجام جایگزینی

  • انتشار: مواد حل شونده اورمیک و پتاسیم بر اساس شیب غلظت از مویرگهای خون صفاق به محلول دیالیز صفاقی منتشر می‌شوند در حالیکه [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، لاکتات در مقیاس کمتر ، کلسیم در مسیری معکوس از محلول دیالیز وارد خون می‌شوند.

  • اولترا *****اسیون: بطور همزمان هیپراسمولار بودن نسبی محلول دیالیز صفاقی موجب اولترا*****اسیون آب و همراه آن مواد حل شونده در آب از غشا می‌شود.

  • جذب: بطور همزمان ، یک جذب ثابت آب و مواد حل شونده از حفره صفاقی بطور مستقیم و غیر مستقیم به [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] وجود دارد.





مشکلات اختصاصی در بیماران دیالیزی

افسردگی

افسردگی شایع‌ترین شکایت روانی در بیمارن دیالیزی است که پاسخی به واقعیت ، ترس یا فقدانی موهوم است. تظاهرات آن شامل خلق افسرده پایدار ، تصور و نگرشی ضعیف از خود و احساس ناامیدی است. افسردگی مهمترین مشکل روانی است که در صورت عدم شناسایی یا درمان می‌تواند منجر به خودکشی یا قطع دیالیز شود.

سوء تغذیه

[مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] یک مساله نسبتا رایج در بیمارانی است که به مدت طولانی دیالیز می‌شوند و تقریبا 3/1 بیماران همودیالیزی و دیالیز صفاقی دچار آن هستند. سوء تغذیه می‌تواند ناشی از دریافت غذای کم ، افزایش از دست دادن [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] باشد. اثرات سو تغذیه زیاد است و شامل افزایش مرگ و میر و دفعات بستری در بیمارستان ، خستگی و بازتوانی ضعیف می‌باشد.

افزایش فشار خون

افزایش فشار خون به عنوان علت اصلی بستری و مرگ و میر بیمارن دیالیزی در نظر گرفته می‌شود. تخمین ما از خطر بیماری قلبی عروقی همراه با افزایش فشار خون شریانی در جمعیت دیالیزی بر اساس مطالعات طولانی مدت محدودی استوار است.



  • از عوارض دیگر موجود در بیماران دیالیز می‌توان به [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] ، اختلالات آندوکرین ، [مشاهده ی لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است. ] و ... اشاره کرد.