گوســــفندان

[N_R]

پروار بندی گوسفند

پرورش گوسفند به روش پرواربندی:

منظور از پروار بندی یعنی چاق کردن و کسب حداکثر اضافه وزن یا تولید لاشه جهت تامین گوشت است.

پرواربندی به دو روش انجام می شود.

الف- پروار بندی در محیط محسور ب – پروار بندی در محیط ازاد و مرتع

روش اول یعنی پروار بندی در مکان های محصور و محدود به دو دسته زیر تقسیم می شود. 1- نگهداری گوسفند پرواری در مکانهای مسقف که به صورت اغل یا سایه بان و حفاظ می باشد

2- نگهداری گوسفند پرواری در محیط بدون سقف اما محسور که طبعا هزینه کمتری دارد

روش دوم یعنی پروار بندی در محیط ازاد احتیاج به کارگر کمتری دارد ، کود دام میتواند مستقیما به مرتع باز گردد ، اما طبیعی است که میزان اضافه وزن کمتر باشد و مقداری انرژی و مواد مغذی که باید در دام ها ذخیره گردد در راهپیمایی هدر می رود.

پروار بندی یکی از بهترین و مهمترین روش های تولید گوشت در تمام دنیا و از جمله کشور ماست پروار بندی عبارت است از مدیریت و تغذیه مناسب دام ها جهت بدست اوردن اضافه وزن در یک مدت یعنی با حد اقل هزینه. هدف از اضافه وزن تامین پروتئین حیوانی مورد نیاز انسان است

در این تعریف چند نکته قابل توجه وجود دارد.

1- روش نگهداری و تغذیه دام های پرواری با سایر دام ها متفاوت است و توجه بیشتر را می طلبد

2- در یک زمان و دوره معین اعمال می شود

3- بدست اوردن حد اکثر اضافه وزن مورد توجه است پس دام هایی که با سرعت بیشتری رشد می کنند برای پروار بندی مناسب تر اند

4- اصل توجه به حد اکثر بازده با حداقل هزینه ایجاب می کند حدالامکان از نگهداری دام های مسن تر و بیمار که موجب ایجاد هزینه بیشتر و اتلاف مواد غذایی می شوند برای پروار بندی خود داری شود.

5- هدف تامین پروتئین حیوانی است که عمدتا در ان چه ما بنام عضله و گوشت می شناسیم و جود دارد بنابراین در پروار بندی به پرورش دام هایی توجه می شود که با سرعت رشد بیشتر به ذخیره بافت های عضلانی در مقایسه با بافت های دیگر می پردازد

مزایای پرواربندی:

مهمترینن مزایای پرواربندی را می توان بدین صورت خلاصه کرد:

1- تولید گوشت : دام های لاغر و سبک وزن پس از یک سری عملیات تبدیل به دام های سنگین وزن شده و به عبارت دیگر به تولید افزوده خواهد شد

2- مرغوبیت گوشت: گوشت دام های پروار دارای کیفیت بهتر از سایر دام هاست . هر قدر مقدار عضله در مجموع لاشه بیشتر باشد مرغوبیت گوشت بیشتر است و به همین دلیل دام هایی که چنین خصوصیتی را موجب می شوند برای نگهداری بهتر اند و انها دام های جوان هست اند.

3- برگشت اص سرمایه و سود ان در کوتاه مدت: دوره پرار بندی حدود 2 تا 4 ماه است .پس از فروش دامهای پرواری کل سرمایه و سود به سرمایه گزار بر می گردد .

4- حفظ مراتع کشور

5- استفاده از محصولات جنبی

6- ایجاد اشتغال

انواع پرواربندی:

1- پروار بندی بره های شیری 2- پروار بندی به روش مرتع 3- پرواربندی بره های جوان : ( معمولترین روش پرواربندی در ایران همین روش است) 4- پروار بندی گوسفندان پیر

نکات قابل توجه در پروار بندی : 1- تهیه و خرید دام مناسب در صورت امکان انتخاب نوع بره برای پروار بندی بره نژاد هایی انتخاب شوند که از نظر مقدار رشد و سرعت رشد قابلیت بالایی دارند مثل نژاد ها ی مغانی کردی و شال

2- رعایت نکات بهداشتی از جمله حداقل دو هفته قبل از شروع پروار بندی به بره ها داروهای ضد انگلی داده می شود همچنین در همین زمان بر علیه بیماری های انتروتوکسمی و اکسینه گردند .

3- مخارج تغذیه همیشه بالاترین رقم هزینه را تشکیل می دهد لذا قبل از شروع پروار بندی مواد غذایی تهیه شده باشند

4- هرگونه تغییر یا اضافه کردن مواد پرانرژی یا با کیفیت و ماهیت متفاوت در جیره بره های پرواری نیز باید به تدریج و بنایی باشد.

5- مدتی پس از پرواربندی بره هایی که رشد خوبی ندارند بایداز گله حذف شوند و به جای انها بره های جدیدجایگزین شوند.

6- مهمترین مسئله در پرواربندی تنظیم جیره و تغذیه با جیره تنظیمی در برنامه صحیح است.

ساختمان و تاسیسات:

پرورش گوسفند و بز نیاز به جایگاه و تجهیزات زیاد و پر خرج در مقایسه با گاو و طیور ندارد. با این که سیستم های پرورش گوسفند متنوع و متعدداند اما به طور کلی در هر سیستم پرورشی ضرورت دارد گوسفند از تاثیر سو عوامل نا مساعد اب و هوایی محافظت گردد.

اصول جایگاه :

1- قبل از احداث جایگاه باید اطلاعات کافی از شرایط جغرافیایی منطقه بدست اورد و محلی را انتخاب کرد که از زمین های اطراف بلند تر باشد

2- گوسفند حیوانی است که حساسیت شدید به باد و کوران دارد لذا برای اسایش حیوان و نیز برای جلوگیری از انتشار بیماری ها باید جهت جایگاه حیوان بر خلاف وزش باد های موسمی منطقه و رو به افتاب باشد .

3- جایگاه باید به گونه ای احداث شود که بتوان رطوبت ودرجه حرارت ان را کنترل نمود زیرا گوسفند در برابر هوای گرم و مرطوب حساس است و در نتیجه میل به تغذیه در اوکاهش می یابد.

4- به دلیل الودگی فاضلاب جایگاه گوسفند ، فضولات و نیز بیماری های مشترک بین انسان و دام لازم است جایگاه پرورش گوسفند دور از محل سکونت انسان ها باشد.

5- محل جایگاه باید به گونه ای انتخای شود که به راحتی به انبار علوفه دست رسی داشته باشد.

باید جایگاه را با مصالحی ساخت که به منظور مبارزه با افات و امراض گوسفند قابل ضد عفونی کردن باشد

[N_R]

درمان گوسفندان مضطرب
دانشمندان انگليسي بتازگي دريافته اند که عکس گله گوسفندان براي تسکين دلهره و اضطراب در گوسفندان افسرده بسيار موثر است.
گوسفنداني که مدتهاي زيادي تنها در انبار غلات به سر مي برند، افسرده مي شوند به طوري که اين حالت را از ريتم قلبي ، طرز بع بع کردن و نمونه اي از خونشان درک کرده اند.
اين اضطراب در آنها با نشان دادن عکس گوسفندان ديگر و همچنين تصاويري از بزها، قابل درمان است و اثر مثبتي روي آنها داشته است.
اين درمان نوعي درمان بصري است که مي توان براي حيوانات از جمله گوسفندان به کار برد؛ بنابراين با اين کار آنها بسرعت رام مي شوند و ميزان آشفتگي در آنها کاهش مي يابد.
گوسفندان هم مي توانند شبيه انسان ها باشند، از اين نظر که انسان ها دوست دارند عکس اشخاصي را که بهشان علاقه دارند در کيفشان نگه دارند تا در صورت دلتنگي با ديدن اين عکسها، کمي شاد شوند.
همچنين دانشمندان کشف کرده اند که گوسفندان مي توانند چهره 5 انسان و 50 گوسفند ديگر را در خاطرشان ثبت کنند، حتي اگر چهره آنها از نيم رخ باشد.

[N_R]

درمان اسيدوز لاكتوز شكمبه در گوسفند

پژوهشگران دانشكده دامپزشكي دانشگاه شهيد چمران اهواز موفق به درمان اسيدوز لاكتوز شكمبه در گوسفند با استفاده از محلولهاي هيپرتونيك بيكربنات سديم شدند.


دكتر"افشين جعفري دهكردي" دانشجوي رشته دكتري تخصصي بيماريهاي داخلي دامهاي بزرگ در پايان نامه دكتراي تخصصي دامپزشكي خود كه به راهنمايي دكتر محمد رحيم حاجي حاجيكلايي، دكتر محمد نوري و دكتر فريدون صابري افشار صورت گرفت با مقايسه محلولهاي هيپرتونيك و ايزوتونيك بي‌كربنات سديم در درمان اسيدلاكتيك تجربي شكمبه در گوسفند موفق شد درمان مناسبتري براي اين بيماري پيدا كند.

معاون پژوهشي دانشكده دامپزشكي دانشگاه شهيد چمران اهواز شنبه در اين باره گفت: در اين پژوهش به منظور مقايسه محلولهاي ايزوتونيك و هيپرتونيك بي‌كربنات سديم در درمان اسيدوز لاكتيك تجربي شكمبه در گوسفند، ‪ ۱۵‬راس گوسفند ماده تقريبا چهارساله انتخاب و به صورت كاملا تصادفي به سه گروه پنج تايي شامل يك گروه شاهد بيمار و دو گروه تحت درمان تقسيم شدند.

دكتر"محمد رحيم حاجي حاجيكلايي" افزود: هفت روز قبل از ايجاد بيماري با استفاده از تكنيك رومينوستومي، فيستول‌گذاري شكمبه انجام شد و در تمامي گروهها بيماري اسيدوز لاكتيك شكمبه با استفاده از شكر به ميزان ‪ ۱۸‬گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن به صورت تلقيح داخل شكمبه‌اي ايجاد شد.

وي اضافه كرد: پس از اين اقدام نمونه برداري‌هاي لازم از گروه شاهد و گروه تحت درمان انجام شد سپس همزمان با كاهش ‪ pH‬خون و شكمبه و آشكار شدن علايم باليني بيماري اسيدوز لاكتيك شكمبه، درمان با استفاده از درمانهاي حمايتي هيدرواكسيد منيزيم به صورت داخل شكمبه‌اي و محلولهاي ايزوتونيك بي كربنات سديم ‪ ۳/۱‬درصد و هيپرتونيك بي‌كربنات سديم ‪ ۴/۸‬درصد محلول در دكستران ‪ ۷۰‬به طور جداگانه به صورت تزريقي انجام شد.

دكتر حاجيكلايي افزود: به منظور ارزيابي اقدامات انجام شده بعد از درمان نيز نمونه خون و شكمبه اخذ شد و معاينات باليني انجام پذيرفت.

نتايج اين مطالعه نشان داد كه هر دو نوع روش درماني، توانايي اصلاح پيامدهاي باليني و آزمايشگاهي اسيدوز لاكتيك شكمبه را داشتند با اين تفاوت كه استفاده از محلول ايزوتونيك بي‌كربنات سديم هنگام تجويز نياز به حجم بالايي از محلول دارد و استفاده از اين مقدار حجم نياز به صرف وقت بسياري دارد كه در اين حالت ممكن است درمان ناقص انجام شود ضمن اينكه هزينه بيشتري به دامدار تحميل مي‌شود.

معاون پژوهشي دانشكده دامپزشكي دانشگاه شهيد چمران اهواز اضافه كرد:
استفاده از محلول هيپرتونيك بي‌كربنات سديم با توجه به نياز به حجم كم، صرف وقت اندك، تكميل مراحل درمان و نداشتن عوارض جانبي روش مناسبتري براي درمان اسيدوز لاكتيك شكمبه در نشخواركنندگان است.

دكتر حاجيكلايي افزود: بيماري اسيدوز لاكتيك شكمبه يكي از بيماريهاي شايع در نشخواركنندگان ( گاو ، گوسفند و بز) است كه در تمامي فصول به علت پرخوري اين دامها در اثر مصرف مواد غذايي حاوي كربوهيدارت بالا مانند آرد گندم، آرد جو، خرماي زياد، سيب، سيب زميني و هر نوع مواد قندي ديگر موجب بيماري و تلف شدن دامها مي‌شود.

وي با اشاره به اينكه بيماري در دو حالت حاد و مزمن در دامها رخ مي‌دهد اظهار داشت: شكل مزمن بيماري در اثر خوردن تدريجي مواد غذايي حاوي كربو هيدرات ايجاد مي‌شود كه التهاب شكمبه، سوء هاضمه، لنگي، كاهش توليد و كاهش چربي شير را به همراه دارد.

به گفته دكتر حاجيكلايي نوع حاد بيماري نيز كه با خوردن يكدفعه مقدار زيادي مواد غذايي حاوي كربوهيدرات رخ مي‌دهد عمده‌ترين علايم آن اسيدوز، بي اشتهايي، كوري، اتساع شديد شكمبه، تجمع آب زياد داخل شكمبه، كم آبي بافتها، افسردگي، اسهال و در نهايت زمين گير شدن و مرگ دام در مدت كمتر از ‪ ۲۴‬ساعت است.

[N_R]

كاهش‎ آلودگي‎ هوا با اوره‎ گوسفند
در طرحـي‎ جـديـد در انگـليـس‎ , از اوره‎‎‎ اي‎ كه از گوسفندان‎ به دسـت‎ مـي‎ آيـد بـراي‎ كاهش‎ آلودگي‎‎ هوا استفاده‎ مي شود.
متخصصان‎‎‎ در اين پژوهش‎ با اضافـه‎ كــــردن اوره‎‎ در سوخت‎ اتوبوسها علاوه بر كاهش‎ مصرف‎ سوخت‎ تا پنج‎ درصـد , دود خـطرنـاك‎ نـاشـي‎ از كاركرد موتور را تبديل‎ به‎ بخــار بــي‎ خـطر مي‎ كنند.
به نقل از انتخاب

[N_R]

ارزيابي اولتراسونوگرافي سن آبستني درگوسفندان نژاد شال با اندازه گيري وزيكول روياني، قطر سر و طول جنين

تاجيك پرويز*,سروري سارنگ,وشكيني عباس

به منظور تعيين سن آبستني با استفاده از تكنيكاولتراسونوگرافي، 24 راس ميش از نژاد شال با دو تزريقa2PGF به فاصله 8 روزهمزمان شدند، به دنبال آن 16 راس ميش كه نشانه هاي استروس را نشان دادند به دو دسته 8 راسي تقسيم و در هر دسته يك قوچ به مدت 24 ساعت قرار داده شد. آزمايش سونوگرافي به روش راست روده اي و جلدي در همه ميش ها تا روز 144 آبستني انجام شد و شاخص هاي وزيكول روياني، قطر سر (BPD) و طول جنين (CRL) اندازه گيري شدند. وزيكول روياني در روز 18 آبستني 0.55 سانتيمتر و در روزهاي 37،33،30،25،24،21،20 آبستني به ترتيب 3.2، 2.98، 2.42، 1.91، 1.41، 0.95، 0.79 سانتيمتر اندازه گيري شدند. اولين بار قطر سر در 37 روزگي با اندازه 1.04 سانتيمتر روِيت گرديد و سپس در روزهاي 144 ،98 ،61 ،40 آبستني به ترتيب 6.27 ،4.12، 1.87، 1.19 سانتيمتر اندازه گيري شد. طول جنين در روزهاي 58 ، 54 ،47، 44،40، 37، 33 آبستني به ترتيب 2.25 ,2.78 ,3.19 ,4.33 ,5.39 ,6.8 ,94.03 سانتيمتر ندازه گيري شدند.

[N_R]

در این تاپیک همه چیز در رابطه با گوسفند ها اعماز بیماری ها ، پرورش ، نگهداری ، عکس ، زاد و ولد ، ... قرار می گیرد. امیدورام مورد استفاده قرار بگیرد. گوسفند پستانداریست از راسته سم داران از دسته زوج‌سمان، از گروه نشخوارکنندگان و از خانوداده گاوسانان (تهی‌شاخان) که جهت استفاده از پشم وشیر وگوشتش آن را اهلی کرده بصورت گله‌های بزرگ نگهداری می‌کنند، برخی نزادهای گوسفند نر دارای شاخ مورب و حلقوی وپیچ دار می‌باشند و در اینصورت بنام قوچ نامیده می‌شوند ولی گوسفند ماده متعلق بهر نژادی که باشد بطور عام بنام میش خوانده می‌شود. بهترین نژادهای گوسفند عبارت‌اند از: نژاد مرینوس که دارای پشمهای لطیفی است. گوسفند قره‌گل که پشمهایش دارای جعد خاصی است. گوسفند جانوری مفید است واز شیر و گوشت آن استفاده می‌شود. در مناطق بادیه نشین شیرش نیز نوشیده می‌شود. پوستش برای کفش دوزی کاربرد دارد و از پشمش برای ریسندگی و پارچه بافی نیز كاربرد گسترده اى دارد. همچنین از فضولات گوسفند که پشکل نام دارد به‌عنوان کود کشاورزی نیز استفاده می‌شود . منبع : ویکی پدیا (دانشنامه آزاد ) شناخت پرورش گوسفند و اهمیت آن بدون شک کوچکی جثه، قابلیت رام شدن و بهره دهی زیاد از نقطه نظر تولید گوشت، شیر و پشم وسایر فرآورده های آن باعث شده است که نظر انسان به این حیوان جلب گردد. در ایران علوفه مراتع متغییر است و گوسفندان همانند شتر مواد لازم را در بدن خود به صورت دنبه و دیگر مواد ذخیره می کند. به خاطر مسایل مذهبی و اهمیت قربانی کردن، گوشت گوسفند در درجه اول و دیگر فرآورده های آن در درجه دوم اهمیت قرار دارد. به علت عدم آگاهی گوسفندداران ایرانی اغلب گوسفندان ایرانی اصالت خود را از دست داده و به صورت ناخالص در آمده اند. دامنه های سلسله جبال زاگرس در جنوب غربی و مرکز و سلسله جبال البرز در شمال ایران مناطق مناسبی برای پرورش گوسفند در ایران هستند. محاسن و معایب پرورش گوسفند محاسن: 1. گوسفند یک حیوان نسبتاً خوش بنیه ای است که آب و هوای متغییر و خشک را تحمل می کند و با فقیرترین علوفه و غذل ها را رشد خود ادامه می دهد. 2. بوسیله گوسفند می توان زمین های نا مرغوبی که برای کشت و زرع مناسب نیست با ایجاد مرتع مصنوعی مورد استفاده قرار داد. 3. گوسفند در مقایسه با سایر دام ها به جیره نگهداری کمتری احتیاج دارد و بیشتر غذایی را که دریافت می کند صرف تولید رشد و نمو خود مینماید. به همین سبب در بیشتر کشورهای دنیا از نقطه نظر اقتصادی در رتبه اول قرار دارد. 4. انواع فرآورده های گوسفند را در تمام طول سال می توان به بازار عرضه کرد، به همین جهت دامدار کمتر با مشکلات مالی مواجه می شود. 5. برگشت سرمایه نسبتاً سریع است، به عنوان مثال بره را در 3 ماهگی یعنی 8 ماه پس از آبستنی می توان فروخت. 6. عادت گوسفند از نظر دفع فضولات و به ویژه در نقاط مرتفع چراگاه و مرتع از نظر تقویت و کود دهی خاک مورد توجه و اهمیت است. 7. پشم حاصله را می توان به راحتی انبار کرد و در زمان مناسب به بازار عرضه کرد یا به مسافت های دور فرستاد. 8. چربی خالص پشم (لالولین) که از پساب حاصله از شستشوی پشم به وسیله روش های شیمیایی جدا می گردد به عنوان مخلوط کننده کرم های آرایشی و طبی استفاده می گردد. معایب: 1. گوسفند معمولاً از نظر حیوانات مهاجم به ویژه سگ و گرگ در معرض مخاطره است. 2. گوسفند در برابر آسیب ها و بیماری ها و به ویژه عوارض انگلی نسبت به سایر دامها بیشتر حساس است. 3. حرفه چوپانی از نظر اجتماعی چندان چشمگیر نیست و به همین جهت سیستم چوپانی پرورش گوسفند معمولاً با کمبود افراد مجرب مواجه است. 4. الیاف مصنوعی که از ترکیبات شیمیایی و رزین تولید می شود می تواند به عنوان ماده جایگزین پشم با آن رقابت نماید. اهمیت استفاره از مراتع در پرورش گوسفند در بیشتر مناطق دنیا پروش گوسفند به صورت چرای آزاد یعنی به شکل همان سنت اولیه انسان با استفاده از مراتع طبیعی انجام می پذیرد. انواع چرا 1. چرای گسترده یا آزاد: به دو نوع نوع گسترده نسبی و مطلق تقسیم می گردد که در نوع اول گله در کل طول سال در کل مرتع چرا می کند ولی در حالت دوم قسمتی از مرتع برای جمع آوری غذای زمستانی حفظ می گردد. 2. چرای انتقالی یا بسته: در این روش مرتع به وسیله حصار به قطعات مختلفی تقسیم می گردد و گوسفندان در هر ایامی از سال در قسمتی از مرتع به سر می برند. از تفاوت هایی که این روش با روش گسترده دارد این است که به علت بسته بودن گیاهان نا مطبوع هم به مصرف گوسفند میرسد. 3. چرای مخلوط : گاهی اوقاط و بر حسب شرایط می توان حیوان دیگری را در چرای گوسفند وارد ساخت، از انواع چرای مخلوط می توان چرای گوسفند و گاو،میش و بره نام برد. موقع چرا معمولاً گوسفند از اوایل فصل بهار قادر به انتقال به چراگاه می باشد و اگر چه انتخاب زمان انتقال در هر نقطه بستگی به شرایط آب و هوایی، ارتفاع، نوع خاک و بالاخره نوع گیاه دارد ولی توجه به دو نکته لازم و ضروری است. اولاً آن که گیاهان سمی در بهار زودتر از سایر گیاهان ظاهر می شوند و پیش چرای گوسفند در این مناطق می تواند باعث تلفاتی در گله گردد. ثانیاً هنگامی می توان از چراگاه استفاده نمود که ارتفاع ساقه های علوفه دست کم به 10 تا 12 سانت رسیده باشد. با این ترتیب هر قدر در عقب انداختن چرا به اواسط بهار سعی شود در حفظ و نگهداری مرتع تلاش بیشتری مبذول گردیده. ظرفیت چرای مرتع بر حسب تعریف، حداکثر تعداد گوسفندی که می تواند در در هر سال در محدوده خاصی و در مدت معینی چرا کند و سطح تولید مرتع از نظر کمیت و کیفیت تغییر نکند ظرفیت چرای مرتع نامیده می شود. مدت معین چرا از نظر آنکه در سطح تولید مرتع تغییری حاصل نگردد در ایران به صورت متوسط حدود 100 روز است. بر اساس آخرین آمار تعداد دام موجود در کشور حدود 80 میلیون واحد دامی است و که از این تعداد با توجه به ضریب وابستکی انواع مختلف دام به مرتع حدودو 50 میلیون واحد دامی کشور کاملاً وابسته به مراتع می باشند که براساس موجود حدود 5/35 میلیون واحد دامی اضافه در مراتع چرا می کنند یا به زبان دیگر میتوان گفت از مراتع موجود 3 تا 5/3 برابر ظرفیت مجازبهره برداری می شود که این باعث تخریب و کاهش مراتع می گردد. شناسایی و قضاوت گوسفند ابتدا باید هدف از پرورش را مشخص نمود سپس نژاد را انتخاب کرد.معمولاً دو صت را با اولویت قرار دادن یکی از آنها در نظر می گیرند.(مانند زیر) صفت اصلی صفت فرعی گوشت پشم پشم گوشت گوشت شیر شیر پشم جایگاه و تجهیزات لازم برای پرورش گوسفند پرورش گوسفند در مقایسه با پرورش گاو به تجهیزات و امکانات کمتری احتیاج دارد و در اکثر کشورهای دنیا گوسفندان در بیشتر ایام سال به صورت آزاد پرورش می یابند و در فصل زمستان و ایام نا مساعد هوا در محیط های بسته به سر می برند. گوسفند حیوانی است که تنها از کوران باد و رطوبت نامناسب رنج میبرد و در برابر بسیاری از تغییرات جوی بردبار و مقاوم است. پس از احداث جایگاه باید به دسترسی آسان آب توجه داشت چرا که آب نیاز اولیه است. آغل تقسیمات داخلی آن باید به گونه ای باشد که بتوان آن را با توجه به نیاز و شرایط تغییر داد، مثالاً اگر دامدار مایل باشد فضایی برای نگهداری گوسفندان داشتی فراهم کند با اندک تغییراتی آن را فراهم کند. از جمله مسایلی که باید در نظر داشت عبارتند از دیوار چینی مناسب و نامساعد برای رشد هرگونه انگل، کف سازی محکم بادوام، غیرقابل نفوذ و غیر لغزنده، سقف سبک، ارزان و غیر قابل نفوذ برای جانوران،بهاربند با حصاربندی مناسب که همان حیاط آغل است، وسایل غذاخوری مدرن و کارآمد، نور و تهویه مناسب. جایگاه باز جایگاه باز عبارت است یک ساختمان مسقف که از چهار طرف باز است در نمونه مدرن آن دیوارهای جانبی از عدل های کاه و کف را به صورت نرده ای می سازند. این نوع جایگاه در بیشتر کشورها برای میش های داشتی استفاده می گردد ، مساحت لازم برای هر میش بالغ حدود 1 تا 5/1 مترمربع است و آخور و آبشخور به میزان لازم بر حسب تعداد گله تأمین می گردد. جایگاه نیمه باز عبارت است از یک ساختمان ساده که از سه طرف محصور شده و از یک طرف باز است و حیاطی در کنار دارد که گوسفندان در شرایط نامساعد جوی یا برای استرحت در قسمت مسقف بسر می برند. قسمت های لازم دیگر اتاق توزین دام، پشم چینی، بسته بندی پشم، ذخیره علوفه، توزین، نگهداری مواد کنسانتره و یا روزانه، محل تهیه غذای روزانه، نگهداری کود، نگهداری گوسفندان مریض، حمام دام، اتاق شیردوشی، اتاق کارگر و دفتر. بلوغ و تولید مثل در گوسفند بلوغ جنسی در بره نر، بستگی به عوامل متعددی دارد که به ترتیب عبارتند از وزن،سن،نژاد،آب و هوا،فصل تولد و غذا. به نظر میرسد وزن حیوان بیش از سایر موارد در در این امر موثر باشد. احتمالاً مسئله تغذیه به این امر کمک می کند. به تجربه ثابت شده بره های پاییزه دیر تر از بره های بهاره به بلوغ می رسند. همچنین نژادهای درشت اندام دیرتر از نژادهای کوچک اندام به سن بلوغ میرسند. البته این صفت به خصوصیت نژادی هم مرتبط است. شرایط آب و هوا از نظردرجه حرارت و رطوبت در بلوغ بره ها موثر است. بطور کلی در شرایط ایران بره ها بین 6 تا 12 ماهگی به سن بلوغ رسیده و قادر به جفت گیری می باشند ولی از لحاظ بهره برداری و تولید نسل، از سن 18 ماهگی به بعد مورد بهره برداری قرار میگیرند. روش های پرورش گوسفند 1. روش پرورش گوسفند نژاد خالص: دراین روش معمولاً فقط یک نوع نژاد خالص برای پرورش در نظر گرفته می شود و تمام مساعی در جهت تثبیت و تقویت نژاد مربوطه انجام می گیرد. قوچ های حاصله به مصرف کسانی که به صورت آمیخته گری به پرورش گوسفند پرداخته اند می رسد. این کار معمولاً سود اقتصادی چندانی ندارد و غالباً به صورت ذوقی یا توسط ارگان های دولتی انجام می گیرد. در ایران ایستگاه پرورش گوسفند عباس آباد مشد (30 کیلومتری جاده سرخس) وابسته به سازمان دامپروری کل کشور از جمله مراکزی است که در از نژاد خالص بلوچی پرورش داده می شود. 2. روش پرورش گوسفند به روش آمیخته گری: در اغلب کشور های دنیا از این روش برای پرورش استفاده می گردد. در این روش سعی می گردد دو نوع نژاد مطلوب مثلاً نژاد گوشتی و نژاد مناسب باروری با هم آمیخته می گردد و در نسل اول ژن های مطلوب ژن های ضعیف را کنار زده و بره حاصل از آمیزش این دو نژاد خالص بره ای خواهد بود که هم از لحاظ گوشتی و هم از لحاظ باروری مطلوب است ولی در نسل بعدی ژن های مطلوب ضعیف شده و ژن های نامطلوب غالب می گردد. 3. روش پرورش گوسفند در مزرعه: این روش نمونه ای از روش فشرده است که به جز مناطق عشایری ایران در بیشتر مناطق روستایی معمول و متداول است منظور اصلی در این روش اول تولید و فروش بره و در مرحله دوم تولید و عرضه پشم است. تعداد گله در این روش متغییر است و ممکن است بین 6 تا 500 رأس باشد. در این روش،نگهداری و مراقبت از گله بر عهده یک یا دو نفر مراقب است که کارهای دیگری هم در مزرعه دارند لزا در این روش توجه کافی به گله مبذول نمی گردد. 4. پرورش گوسفند به روش چرای آزاد: از این روش که به نام روش گسترده و یا متحرک نیز خوانده می شود در مناطقی استفاده می گردد که از آب و هوای معتدل برخوردار است و در مجاورت مراتع وسیع و پربار قرار ارند.در این روش در بیشتر کشورهای خارجی و مناطق عشایری ایران استفاده می گردد. 5. پرورش وسفند به روش چرای نیمه آزاد: شکل دیگری از روش فوق است در این روش از آغل برای نگهداری بره ها و گوسفندان در طول شب و فصول نامساعد سال یا به منظور پراربندی استفاده می گردد. 6. روش پرورش گوسفند به منظور پرواربندی: دراین روش بره هایی به منظور پرواربندی خریداری می گردد و با جیره غذایی مناسب برای فروش آماده میگردند. قیمت خرید بره ها حدود 50 تا 70 درصد کل مخارج پرواربندی را با توجه به مرگ ومیر های احتمالی تشکیل می دهد. http://www.farmna.ir

[N_R]

بیماری هایی که در گوسفندان از اهمیت بیشتری برخوردار است.

آبسه ی پا:آبسه ی پا یا نتیجه ی دانه های علوفه است و یا آبسه ی عفونی است. در صورت اول باید
با پنس و با احتیاط دانه های علوفه را برداشت و محل زخم را ضد عفونی کرد . در حالت
دوم باید پس از نرم شدن آبثه با پماد اکتیول ، با اسکالپل شکاف کوچکی داده تا چرک
خارج شود پس از آن از آنتی بیوتیک ها استفاده نمود.

آرتریت:بیماری ارتریت یا تورم مفصل معمولا در بره های از یک هفته تا چند ماهه بروز می کند .
بیماری عفونتی است که در مفاصل جایگزین می شود و اصولا مفاصل پاها را مبتلا می
سازد و شیوع آن بیشتر در بره هایی است که در جاهای سربسته متولد می شوند.
بیماری به دو شکل چرکی و غیر چرکی دیده می شود. در نوع چرکی که به محدوده در بره
ها بروز می کند در ماه اول به صورت یک لنگش حاد مشخص می شود. و مفاصل آلوده
کاملا متورم می گردد. در نوع غیر چرکی که از یک هفتگی تا 5 ماهگی است بره های
جوان بخشکی راه رفته و در موقع حرکت درد کاملا مشخص است . لنگش گاهی در هر
چهار دست و پا ولی عموما در یک پا واضح تر است. در این نوع ارتریت تورم مفصل کمتر
دیده میشود.
پیشگیری:
رعایت اصول بهداشتی در بره ها امری الزامی است. در محل های سرپوشیده که بیماری
از طریق بند ناف منتقل می شود ضد عفونی بند ناف و اطراف آن با تنطورید ضروری است
درمان:
در حالت حاد بیماری درمان با آنتی بیوتیک ها توصیه می شود.



آنا پلاسموز:این بیماری در گوسفند و بز به صورت نهفته بروز می کند. در بعضی موارد ممکن است
کمخونی شدید بروز کند. بیماری تجربی در بره با نشانی های تب ، یبوست یا اسهال ،
مخاط چشم رنگ پریده و کم خونی شدید 15 الی 20 روز پس از تزریق همراه است .
احتمالا بیماری توسط کنه و پشه ها منتقل می گردد.
درمان:
درمان در استفاده از آنتی بیوتیک ها ی وسیع الطیف متمرکز گردید .برای از بین بردن
نشانه های بیماری ترزیق یک بار تتراسیکلین به مقدار 6 تا 10 میلی گرم برای هر کیلو وزن
حیوان کفایت می کند.



انسداد مری:این بیماری به ندرت در گوسفندان دیده میشود . در صورتی که گوسفند از ریشه های غده
ایی مثل چغندر ، هویج ، شلغم و... تغذیه می کند . امکان بروز بیماری است. . در صورتی
ابتلا به بیماری حیوان ناآرام بوده آروغ نمی زند و بزاقش از دهان آویزان است . نفخ نشانه
های همیشگی بیماری است.
در مان:
برای جلوگیری از مرگ در صورت نفخ شدید می توان از تروکا استفاده کرد . مواد لزج کننده
به مقدار کم در جابجا کردن عامل بیماری موثر است . با فشار آرام می توان جسم خارجی
را به سوی شکمبه حرکت داد . در صورت کنترل نفخ امکان برطرف شدن بیماری با گذشت
زمان می باشد



برنام:نام دیگر بیماری مننگوآنسفالیت عفونی است .عامل بیماری ویروسی است و می تواند از راه دهان و استنشاق وارد بدن گردد علائم بیماری عدم تعادل پاها و حرکت بی اراده و بالا بودن چشم ها همراه با ورم ملتحمه چشم و حرکات تشنجی در ستون مهره هاست . این بیماری درمان مشخصی ندارد.


گوسفند نایروبی :عامل بیماری ویروس است . انتقال از راه کنه های آلوده است . پییشگیری با از بین بردن کنه های آلوده است . علائم بیماری اسهال و تب و تنگی نفس و اسهال سبز آبکی و تورم فرج می باشد . بیماری درمان مشخصی ندارد.



پیلو نفریت :بیماری با کتریال دستگاه ادراری است . بروز پیلو نفریت به تدریج بیماری را به مثانه ، حالبها و کلیه ها انتقال داده و بافت کلیه ها را متلاشی نموده و با انسداد مجاری ادرار باعث مرگ حیوان می شود . خروج ادرار خونی ، درد دل ، اشتهای زیاد و کم ، ضعیف شدن ، کاهش شیر ، چرک و بلغم در ادرار ، از علائم بیماری است.
پیشگیری : روش خاصی به جز جدا کردن دامهای آلوده از سالم توصیه نمی شود .
درمان : پنیسیلین با دوز بالا معمولا در درمان بیماری به کار می رود.



منبع : سایت علمی دانشجویان ایران
برگرفته از کتاب بیماری های گوسفندان

[N_R]

تب كيو (Q fever)

درمان مشخصی ندارد . ینی اگه برا گوسفند اتفاق بیفته باید قیدشو زد

كوگسيلا بورنتي عامل بيماري معروف بع تب كيو (Q) است . بيماري مشترك بين انسان و دام است ( كيو(Q) مخفف Query به معني پرسش يا ترديد است).
مشخصات كلي :
اجرامي ميله اي معمولاً كوچكتر از ريكتزيا ، ابعاد آن به طول 2/ - 4/ در 4/ - 0/1 ميكرومتر مي باشد گاهي بشكل ديپلوباسيل به طول 0/1 - 6/1 و يا گرد به قطر 3/ - 4/ ميكرومتر در مي آيند . فاقد تاژك و كپسول و در درون سيتوپلاسم غالباً در وضع انبوهي بزرگ به قطر 20- 30 ميكرومتر كه به همديگر قوياً چسبيده اند ، نمايان هستند. گرم منفي ، مثبت يا منفي و همان طوري كه اشاره شد در درون ياخته زندگي كرده و مراحل مختلف سير تكاملي خود را در همين حفره هاي مخصوص مي پيمايد.
جدار ياخته اي از 2 يا 3 لايه تشكيل كه لايه خارجي تيره رنگ به ضخامت 20nm ، لايه روشن تري به ضخامت 25nm و باز لايه سوم تيره رنگ به ضخامت 45nm و آخرالامر در مواردي لايه اضافي ديگري كه ضخامت 200nm دارد تعيين كرده اند. وجود DNA شناخته شده و ممكن است به طور فيزيكي با ريبوزومهاي محتوي RNA در سيتوپلاسم ارتباط داشته باشد. بيشتر گرام منفي است ولي آزمايشهاي بيوشيميايي مي رساند كه كوگسيلا بورنتي واجد بعضي خواص باكتري هاي گرام مثبت نيز مي باشد. با گيمسا يا ساير روشهاي رومانسكي به رنگ آبي ، قرمز، يا ارغواني و با تكنيك ماكيوولو به رنگ قرمز روشن در مي آيد. بهترين طريقه رنگ آميزي با Auramine(اورامين) و آزمايش گسترش زير ريزبين فلورسان مي باشد.

خواص كشت :
كوگسيلا بورنتي انگل اجباري درون ياخته مي باشد بنابرايندر محيط كشت غيرزنده رشد نمي كند . كشت آن در رويان جوجه و در زرده تخم مرغ و در حرارت 35 درجه بهتر و حداكثر رشد و نمو هنگامي است كه مرگ رويان نزديك مي شود. برخلاف گونه هاي ريكتزيا تغييرات كوچك در درجه حرارت يا تاريخ برداشت نامساعد اثر نامطلوب از نظر مقدار محصول خواهد داشت ، زمان تقسيم در رويان جوجه تقريباً 12 ساعت مي باشد.
بعد از 2 يا 3 با پاساژ از جنين مرغ كشت بهتر و محصول نيز بيشتر خواهد بود كه از اين روش براي آزمايش هاي تهيه پادگن و C.F و آگلوتيناسيون استفاده مي شود.
كشت بافتي با استفاده از ياخته هاي مختلف مثل ياخته هاي اندوتليال و يا فيبروبلاست رويان جوجه و يا با ياخته هاي موش امكان پذير است ولي مقدار برداشت كمتر از محصول زرده رويان جوجه خواهد بود.
تاثير عوامل فيزيكي وشيميايي :
كوگسيلا بورنتي از خيلي اجرام غير هاگ دار در مقابل عوامل فيزيكي و شيميايي مقاوم مي باشد. مثلاً خشكي و پوسيدگي و حرارت اطاق به مدت طولاني اثر چنداني روي آن ندارد. اين باكتري روزها و هفته ها روي شير ، خامه ، كره و پنير زنده و عفونت زا باقي مي ماند.
گرم كردن شير خام در حرارت 62 درجه بمدت 30 دقيقه به منظور نابود سازي جرم كافي نيست. قدرت عفوني زايي جرم در مدفوع كنه تا 568 روز محفوظ مي ماند. ولي پاستوريزاسيون شير به طريقه Flash در 73 درجه به مدت 15 ثانيه كاملاً مؤثر است.

خواص فاز
در نتيجه آزمايشهاي ايمني شناسي دريافتند كه كوگسيلا بورنتي تنها جرمي است در بين ريكتزياها كه تغييرات فاز نشان مي دهد. به عبارت ديگر از نظر ساختماني دو فاز موجود است: فاز يك : كه در حقيقت نخستين مرحله اي است كه آن را در روي حيوان بيمار و يا در اثر گذراندن در روي حيوان آزمايشگاهي مي يابند و شكل زهراگين و خطرناك براي انسان نيز محسوب مي شود و كپسول پلي ساكاريد دارد.
فاز دو : كمتر زهراگين بوده و سويه هايي در اين فازند كه كراراً در تخم مرغ كشت داده و از اين رو پادگن پوششي را از دست داده اند در آزمايشگاه كار كردن با اين سويه ها يراي كاركنان خطر كمتري دارد.

ميزبان و حيوانات حساس :

اين عامل را در گونه هاي مختلف حيوانات اهلي و وحشي و در گونه هاي متعدد كنه ها از خانواده ايگسوديده و آرگازيده و بعضي بندپايان ديگر، تعداد زيادي از جوندگان( خرگوش ، موش بزرك و كوچك) لاك پشت و حيوانات اهلي از قبيل گوسفند و گاو و بز و اسب و سگ و خوك و شتر و گاوميش و حيوانات وحشي و بعضي پرندگان اهلي و وحشي (كبوتر و خفاش) يافته اند. انسان ميزبان تصادفي است و گاهي بيماري خطرناك در انسان ايجاد مي كند.
مشخصات كلي بيماري : تب كيو كه نخست آن را تب كشتارگاهي يا ريكتزيوز بورنت نيز ناميدند ، بيماري است عفوني و مشترك كه در حيوانات اهلي غالباً در گاوان و گوسفندان و بزان و حيوانات ديگر عفونتي بدون نشانيهاي مشخص ايجاد مي كند ولي همينكه به انسان منتقل شد موجب مرض حاد و گاهي خطرناك گشته كه از مشخصات آن شروع سردرد ناگهاني و تب و ذات الريه غير مشخص است.
گونه هاي مختلف كنه ها در نگهداري اين اجرام عامل اصلي بشمار مي روند و عملاً مخزن انگل واقع مي شوند اين باكتري بمقدار زياد به وسيله حيوانات آلوده با شير يا ساير مواد دفعي و بخصوص با جفت دفع مي شود. و بمناسبت دوام و ثبات قابل توجه اين باكتري در محيط خارج سلولي ، آلودگي گاوان و ساير حيوانات اهلي از طريق استنشاق هواي آلوده نيز امكان پذير است و به همان اندازه كه ناقل مي تواند مؤثر باشد اين راه نيز قابل توجه است. انتقال عفونت از انساني به انسان ديگر نادر است . سويه هاي اين باكتري با حدت هاي متغيير و متفاوت جدا شده است.

انتشار جغرافيايي :
نخست تصور مي شد كه بيماري فقط محدود به استرالياست ولي در اثر مطالعات و بررسيهاي محققان ثابت گرديد كه بيماري در اغلب ممالك دنيا يافت مي شود و توزيع جهاني دارد.
تظاهرات باليني در حيوانات :
به غير از چند گزارش مبني بر اينكه كوگسيلا بورنتي را توام با ذات الريه و تورم ناي در گوسفند و بز و يا همراه بچه اندازي در ميش و بز و گاو يافته اند معمولاً معتقدند كه تب كيو مسئول بيماري بخصوصي در حيوانات اهلي نمي باشد و بعضي محققان معتقدند كه نشانه هاي باليني مشخص ندارند. در حيواناتي كه بطور تجربي آلوده شده اند ، مشاهده شده كه جرم تمايل زيادي به تمركز در پستان و جفت حيوان دارد كه در اثر آلودگي شديد اين اندامها ترشحات رحمي و پرده هاي جنين يكي از منابع مسلم آلودگي براي ساير حيوانات ، دامپزشكان ، كارگران كشتارگاه و كشاورزان مي باشد.
در انسان : بر عكس حيوانات تب كيو در انسان بيماري عفوني حاد و كم و بيش وخيمي را ايجاد مي كند. دوره كمون 4-2 هفته - نخست عامل بيماري در گردش خون و سپس ساير اندامهاي دروني را مورد حمله قرار داده نشانيهاي باليني شباهت به علايم انفولانزا دارد.
درجه حرارت بدن بالا رفته ، تب و ارز ، سردرد در ناحيه پيشاني ، خستگي ، بي اشتهايي ، درد ماهيچه ها گاهي سينه درد ديده مي شود گاهي تهوع . نشانه هاي عصبي و گاهي سفتي گردن ديده شده دوره تب طولاني از يك هفته تا 3 ماه - سرفه خشك ، گاهي تورم بيني و گلودرد و گاهي برادي كاردي بزرگي كبد و پرز مشاهده مي شود. ذات الجنب و ذات الريه خيلي موارد وجود دارد.
بيماري گاهي مزمن و فقط همراه تب است. كوگسيلوز را همراه بيماريهاي ديگر مثل رماتيسم و امراض قلبي يافته اند. تظاهرات پوستي مثل ساير ريكتزياها در اينجا مشاهده نمي شود. از نظر بيماري شناسي و اپيدميولوژي تشابهي بين تب كيو و بروسلوز يافت مي شود تا جائيكه برانند كه در منشاء اين اجرام تشابهي وجود دارد.
تشخيص :
در انسان با توجه به شغل بيمار و احتمال تماس با حيوانات مي توان به بيماري ظنين شد در هر حال تشخيص قطعي با جدا كردن عامل بيماري و آزمايشهاي سرم شناسي امكان پذير است. به منظور جدا كردن باكتري مي توان از خون بيمار در حين تب از ترشحات سينه ، ادرار ، مايع نخاع و يا در مواردي از بافتها استفاده نمود و به طور آزمايشي به حيوان مثل خوكچه ، هامستر و موش سفيد كوچك تزريق نمود و سرانجام در رويان جوجه كشت داد. چون پادتن اختصاصي است روش آگلوتيناسيون يا C F نيز رايج است.
تشخيص تفريقي :
در انسان تب Q با خيلي از بيماريها واگير مثل بروسلوز ، تيفوئيد ، شبه حصبه ، تورم عفوني كبد ، مالاريا ، ساير ريكتزيوزها، ذات الريه باكتريمي ، ذات الريه غير مشخص ، انفولانزا ، ذات الريه مربوط به پستياكوزيس لنفوگرانولوما و در موارد كوكسيدوكوز ممكن است اشتباه شود لذا لازم است با استفاده از امكانات آزمايشگاهي و باليني تشخيص تفريقي داده شود.
مبارزه و پيشگيري : از نظر پيشگيري بيماري در انسان لازم است توجه مخصوصي به پاستوريزاسيون شير بشود و همچنين از مصرف ساير محصولات لبني خام مادامي كه اطمينان كامل از نظر تهيه بهداشتي آن حاصل نشده خودداري شود. لازم است محيط زيست سالم و عاري از هرگونه آلودگيها باشد.
در گله هاي آلوده تمام تدابير لازم به منظور نابود ساختن جفت ، تخته پهن و كاه آلوده و هر چيزي كه با ترشحات و مدفوع دام آلوده شده ، اتخاذ گرديده است و نيز وسايل نقليه بايستي كاملاً تميز و ضدعفوني شود.
تب كيو موضوع سم ، مشخص و مداوم از نظر بهداشت همگاني است با اينكه موارد گزارش شده در انسان به مناسبت اينكه تشخيص بيماري در بعضي مناطق بدرستي داده نمي شود نسبتاً محدود است ولي آزمايشهاي سرم شناسي مؤيد آنست كه در انسان و حيوانات نسبت آلودگي زياد است و تشخيص بموقع داده نشده است.
واكسن :
مايه كوبي حيوانات حساس در مواردي كه مقدور باشد توصيه مي شود و مي توان براي اين منظور واكسن كشته در گاوها به كاربرد اين عمل در حين حال به ميزان زياد قابل استفاده نبوده و از طرفي اقتصادي نمي باشد در انسان واكسن زنده يا غير فعال به كار مي برند واكسن كشته و تخليص شده كه با سويه هاي فاز يك قبل از عادت دادن به رويان جوجه آن را تهيه كرده اند ، نتيجه خوب داده است.
درمان :
در انسان آنتي بيوتيك ها نظير تتراسايكلين ، كلرامفنيكل و لنكومايسين نتايج خوبي داشته و اگر روزهاي اول بيماري تتراسايكلين تجويز شود نتيجه رضايت بخش خواهد بود. عود بيماري پس از درمان ذكر شده است. در دامپزشكي تجويز آنتي بيوتيكها ، ارزش محدودي دارند و بمنظور عقيم ساختن آلودگي شير ، تزريق درون رگ و يا درون پستان تتراسايكلين ناموفق بوده است. كورتيزون كه به خوكچه بطور تجربي تزريق شده موجب تسريع در بهبود بيماري شده است.

http://www.ardalan.id.ir

[N_R]

ترمبیدوز:

عامل بیماری مایت ترمبیکولاسار سینا است . خارش و پا به زمین کوفتن سرخی و مو ریختگی و دلمه ی پوست به خصوص در ناحیه ی بین دو سم از علا ئم این بیماری است. روش خاصی در پیشگیری و درمان ذکر نشده است.

منبع : سایت علمی دانشجویان ایران
برگرفته از کتاب بیماریهای گوسفندان

[N_R]

مبارزه با انگلهاي داخلي دام



الف – مبارزه با انگلهاي داخلي دام :
1-مبارزه با نماتودهاي دستگاه گوارش :
1-1-مبارزه با نماتودهاي دستگاه گوارش گوسفند و بز :

با توجه به آشنا شدن دامداران به روش مبارزه با بيماريهاي انگلي داخل بدن دام درسالهاي گذشته ، اجراي فراگير طرح مبارزه با انگلهاي داخلي توصيه نميشود و اين مبارزه باهدايت ونظارت ادارات كل دامپزشكي ، توسط دامدار انجام ميگيرد و قبل از تجويز دارو، بررسي وضعيت مقاومت دارويي در مناطقي كه آلودگي دامها به نماتودهاي لوله گوارش بالاست ، براساس دستورالعمل مربوطه انجام و درصورت وجود مقاومت نتايج بمنظور هماهنگي جهت تعيين داروي موثر به دفتر مبارزه ارسال شود .
تبصره - بديهي است ، دركليه استانهاي كشور باتوجه به اطلاعات موجود و مطالعات انجام شده ( نتايج EPG ) توسط ادارات كل دامپزشكي استانها و درصورت وجود كانونهاي آلوده به نماتد ، درمان دسته جمعي توسط اكيپهاي عملياتي (بصورت طرح و با درج در موافقت نامه استاني) انجام خواهد گرفت .
مطالعه EPG : باتوجه به اهميت مطالعه EPG جهت شناخت وضعيت آلودگي دامها به انگلهاي لوله گوارش لازم است در كليه استانها ، در هر منطقه آب و هوايي ( كوهستاني ، جلگه اي ، جلگه اي كوهستاني و كويري ) با لحاظ نمودن سيستمهاي پرورش دام ساكن ، عشايري ، كوچرو ، داخل استاني و ساير ، تعداد 30 راس گوسفند و بز ً از يك گله ً به سن تقريبي يكسال و ترجيحاً دام ماده انتخاب و با شماره گوش پلاستيكي علامتگذاري و مطالعات مربوط به تعيينEPG با استفاده از روش مك ماستر و سديمانتاسيون مطابق دستور العمل مربوطه بمنظور تعيين وضعيت آلودگـي و زمان دقيــق و مناسب درمان در دو فصل بهار و پائيز با انجام نمونه بـرداري ماهانــــه ( 6 نوبت در سال ) انجام گيرد .
( نمونه برداري در ماههاي فروردين ، ارديبهشت ، خرداد ، مهر ، آبان و آذر انجام و فاصله نمونه برداري يكماه خواهد بود. ) همچنين در استانهاي سردسير در ماههاي تابستان و در استانهاي گرمسير ماههاي فصل زمستان به سبب اينكه ممكن است آلودگي دامها در اين فصول نيز وجود داشته باشد به مطالعه 6 ماهه فوق اضافه خواهد شد.
-

دام متحرك ( كوچ رو ) :



در كليه استانها يك نوبت درمان عليه نماتودها هنگام عزيمت به منطقه سردسير ً ييلاق ً و نوبت دوم هنگام مراجعت بوده و داروي انتخابي و سنجش مقاومت دارويي براساس دستورالعمل مربوطه در استانهاي ساحلي جنوب و كناره هاي درياي خزر با درج در موافقتنامه ادارات كل دامپزشكي استانها انجام گيرد.
2-1-مبارزه با نماتودهاي دستگاه گوارش گاو و گوساله :
در استانهاي كناره درياي خزر و ساحلي جنوب كشور ، يك مرحله درمان ترجيحاً در آبان ماه توصيــــــه مي گردد. مطالعه EPG در اين گروه از دامها در تمام استانهاي كشور در دو دسته 10 راسي ماده زير يكسال ً بين 6 ماه تا 12 ماه ً و بين 1 الي 2 سال در گاو و گوساله بومي استان كه با شماره گذاري گوش مشخص خواهد شد در دو فصل بهار و پائيز بصورت نمونه برداري ماهانه ( 6 ماه در سال ) انجام خواهد شـــد. ( نمونه برداري به فاصله يكماه انجام شود. )
بديهي است درصورت نياز ، مطالعه در ساير فصول نيز همانند گوسفند و بز بايستي انجام پذيرد.

2-مبارزه با ترماتود ( فاسيولا )
در كانونهاي آلوده به ترماتودها كه در بررسي EPG در سالهاي قبل و نيز در مطالعه ضايعات كشتارگاهي ناشي از فاسيـــولا مشخص شده اند اجراي مبارزه فراگير در كليه استانها در كانونهاي بيماري و بـا درج در موافقت نامه استاني و با استفاده از داروهاي اختصاصي مانند : تريكلابندازول ، رافوكسانايد و كلوزانتل انجام خواهد گرفت.
در استانهاي حاشيه درياي خزر ، در دامهاي ساكن ( گوسفند و بز و گاو ) درمان در ماههاي شهريور يا مهر و بهمن يا اسفند در دو مرحله توصيه ميگردد . در دامهاي كوچ روي اين استانها زمان مناسب درمان هنگام عزيمت به ييلاق و نوبت دوم زمان مراجعت است.
در استانهاي ساحلي جنوب كشور در كانونهاي آلوده درمان گوسفند و بز و گاو ساكن در دو مرحله مرداد و آذر يا دي انجام ميگيرد و در مناطق با آلودگي كمتر ، يك نوبت درمان ( آذر يا دي ) كفايت ميكند.
در دام كوچ روي اين استانها زمان مناسب درمان هنگام عزيمت به ييلاق و نوبت دوم زمان مراجعت است. توضيح اينكه اولين مرحله درماني در بره ها در هر دو منطقه فوق الذكر زمان از شيرگرفتن آنهاست.
در ساير نقاط كشور باتوجه به اطلاعات موجود در كانونهاي آلوده به فاسيولا ، درمان در دو نوبت اسفند يا فروردين و شهريور يا مهر توصيه ميگردد و در دام كوچ رو نيز يك درمان هنگام حركت به ييلاق و درمان دوم زمان مراجعت انجام گيرد.
در كانونهاي آلوده به ديكروسليوم باتوجه به اينكه در حال حاضر داروي اختصاصي در دسترس نيست براي كنترل آلودگي از آلبندازول با دز 20 mg/kg استفاده گردد.

3-مبارزه برعليه سستدها :

مبارزه فراگير برعليه سستدها پيشنهاد نميگردد. درصورت نياز، مبارزه برعليه اين گروه از انگلها ، بعهده دامدار با راهنمائي شبكه هاي دامپزشكي بوده و داروي انتخابي در اين مورد نيكلوزامايد ميباشد ، ضمن اينكه آلبندازول ( باتوجه به وسيع الطيف بودن آن ) نيز توصيه مي شود. بديهي است در دامهائيكه صرفاً درگير سستد لوله گوارشي مي باشند ميتوان از داروهاي انتخابي نيكلوزامايد استفاده نمود.
مبارزه با كيست هيداتيد : درمان منظم سگهاي گله برعليه كرم بالغ اكينوكوكوس گرانولوزوس هر دو ماه يكبار با داروي انتخابي پرازي كوانتل توسط دامدار انجام شود. البته بايستي پس از هر درمان 48 ساعت سگها در محل بسته اي نگهداري شده و مدفوع آنها بهمراه حدود 2-1 سانتي متر ضخامت خاكي كه با مدفوع در تماس بوده جمع آوري و بطريق بهداشتي معدوم گردد ، ضمناً سطح خاك و وسيله برداشت مدفوع با شعله افكن ضدعفوني شود. بديهي است ضمن امحاء بهداشتي امعاء و احشاء آلوده به كيست هيداتيد در كشتارگاهها بايستي با همكاري سازمانهاي ذيربط با آموزش و آگاهي عمومي جوامع در معرض خطر را در جلوگيري از راههاي انتقال بيماري آشنا نمود.

ب : مبارزه بر عليه انگلهاي خارجي

با توجه به شرايط آب و هوايي مناسب در مناطق مختلف كشور براي رشد و تكثير انگلهاي خارجي دام از قبيل : كنه , مگس , پشه , جرب , شپش و .... كه بطور مستقيم و غيرمستقيم آثار نامطلوبي بر روي پوست , پشم و ساير توليدات دامي وارد مي آورند و همچنين با انتقال اجرام بيماريزاي مهلك و خطرناك تك ياخته اي, ويروسي و .... سبب بــروز خسارات و ضايعات سنگيني بر سرمايه دامي كشور وارد مي سازند و از طرفي بهداشت عمومي را به مخاطره مي اندازند , لذا به منظور كاهش ضايعات فوق الذكر كليه استانها موظفند برنامه هاي مبارزه برعليه عوامل ياد شده را با ملحوظ نمودن در موافقتنامه استاني به مورد اجرا قرار دهند.

1-مبارزه برعليه انگلهاي خارجي در گوسفند وبز
1-1-حمام دادن دام :

با توجه به چرخه زندگي بندپايان مخصوصا“ كنه ها كه مهمترين ناقلين انگلهاي تك ياخته اي خوني ، ويروسها و باكتريها ميباشندو با درنظر گرفتن زمان شروع فعاليت آنها در هر استاني , ونظر به مطالعات و تجارب قبلي استان در رابطه با فعاليت عوامل يادشده و زمانيكه درجه حرارت به 20 درجه سانتيگراد ميرسد اولين نوبت حمام دادن ، يا روش pour - on ويا روش spot - on خواهد بود.
توصيه ميشود دو يا سه نوبت حمام دادن به فاصله يكماه طبق توصيه كارخانه سازنده ( زمان غوطه وري 30 الي 60 ثانيه (باتوجه به نوع سم مصرفي) دربهار انجام شود. توضيح اينكه آغاز فعاليت كنه براي يافتن ميزبان زماني است كه حداكثر درجه حرارت به 20 درجه سانتي گراد مي رسد و دفعات مبارزه بستگي به شرايط و وضعيت آلودگي خواهد داشت.
سموم مناسب براي اين عمل سموم فسفره و يا پايروتيروئيد دامي بوده و اولويت مبارزه در كانونهاي تيلريوز و بابزيوز و ساير بيماريهاي تك ياخته اي , ويروسي و.... منتقله توسط انگلهاي خارجي ميباشد:
تبصره 1: درمورد گوسفند و بز كوچ رو , مبارزه با انگلهاي خارجي بدن دام در دومرحله ، يك مرحله در مسير كوچ از مناطق قشلاقي به ييلاقي و مرحله ديگر هنگام مراجعت از ييلاق به قشلاق انجام گيرد.
-در مراكز پرواربندي گوسفند و بز و همچنين در گوسفندان داشتي در دو نوبت اوايل پائيز و اوايل زمستان كه زمان تراكم دام در جايگاه ميباشد مبارزه انجام مي گيرد. بديهي است رعايت مسائل بهداشتي نظير تميز كردن جايگاه قبل از سمپاشي مورد توجه قرار خواهد گرفت. و براي مبارزه با انگلهاي خارجي بدن دام ميتوان از روش حمام دادن ، پودر پاشي ( dust bag ) و pour - on ويا spot – on استفاده نمود.
تبصره 2 : در مراكز تراكم دام از جمله ميادين دام احداث يك حمام ضد كنه براي گوسفند و بز و يك دوش (Spray race) براي سمپاشي بدن گاو وگوساله توصيه ميگردد.
تبصره 3 : جهت مبارزه با جرب و شپش , از سموم مجاز دامي به فاصله حدود سه هفته ( طبق توصيه كارخانه سازنده ) بصورت حمام و پودر پاشي استفاده شود.

2-1- سمپاشي جايگاه

سمپاشي جايگاه گوسفند و بز حداقل يكبار و در فصل پائيز قبل از جايگزيني زمستانه دام همزمان با سمپاشي بدن انجام گيرد . سموم مناسب براي اين منظور سموم مجازي است كه اثرات مطلوب در جايگاه داشته باشد.
در گوسفند و بزهائيكه در شرايط روستائي پرورش داده ميشوند , سمپاشي جايگاه در دومرحله ، اوايل بهار همزمان با حمام دادن بدن دام و پائيز قبل از جايگزيني زمستانه توصيه ميگردد.
تبصره : بايد توجه نمود كه دز مصرفي سموم براي بدن دام و جايگاه متفاوت بوده و توصيه هاي كارخانه سازنده مد نظر قرار گيرد.

2-مبارزه بر عليه انگلهاي خارجي گاو و گاوميش :

1-2-سمپاشي بدن – سمپاشي بدن گاو و گاوميش در شروع فعاليت بندپايان بخصوص كنه ها و با توجه به شرايط آب و هوايي و نوع سم مصرفي , حداقل دو نوبت مبارزه به فاصله يكماه با توجه به دستورالعمل سم مورد مصرف“ در بهار الزامي است.
در سمپاشي بدن ميتوان از روش دوش دادن دام و يا روش Pour-on وSpot –on استفاده كرد. و در مناطق روستائي در مكانهاي محدود دامپروري از اسپري دستي نيز ميتوان بهره گرفت .

2-2-سمپاشي جايگاه گاو وگاوميش :

حداقل دو نوبت در سال و همزمان با سمپاشي بدن انجام گيرد.
سم مناسب براي سمپاشي جايگاه سموم مجاز دامي است كه براي جايگاه دام توصيه شده باشد .
تبصره 1 : در مجتمع هاي دامداري مبارزه با انگلهاي خارجي بدن دام و جايگاه همزمان توصيه ميگردد.
تبصره 2: سموم مورد استفاده براي جايگاه ممكنست با سموم مورد استفاده براي بدن دام متفاوت باشد ، لذا از نظر غلظت و رقيق سازي به دستورالعمل كارخانه سازنده توجه شود .

3-مبارزه برعليه انگلهاي خارجي در شتر و تك سمي ها :
1-3-مبارزه برعليه انگلهاي خارجي شتر :

در فصل بهار در دونوبت به فاصله 15 روز با روش Spot – on با سموم مجاز دامي (توصيه شده براي بدن) انجام شود.

2-3- مبارزه با انگلهاي خارجي بدن در تك سميها :

در صورت مشاهده انگلهاي خارجي بر روي بدن در فصل بهار هر 15 روز يكبار با استفاده از سموم مجاز (مخصوص اسب) به روش pour - on ويا spot – on ، زير دم ، داخل لاله گوش و زير كشاله ران توصيه ميشود.
درصورت نياز براي سمپاشي جايگاه تك سمي ها از سموم مجاز (مخصوص جايگاه) از ماه ارديبهشت تا پايان تابستان به فاصله يكماه ميتوان استفاده نمود.

4

-مبارزه با پشه هاي ناقل بيماري :

در مناطقي كه پشه ها با انتقال عوامل بيماريهاي ويروسي , تك ياخته اي , كرمي و..... سبب بروز ضايعات و خسارات مي شوند ، مبارزه با آنها به روش هاي زير توصيه ميگردد.
- براي مبارزه در مرحله لاروي پشه ها كه در داخل آبهاي راكد در محوطه دامداريها و اطراف آن ، تكثير پيدا ميكنند، پس از هماهنگي و همكاري با محيط ساير ارگانهاي ذيربط ( محيط زيست و بهداشت محيط ) ميتوان از تركيبات نفتي و سموم مجاز بعنوان لاروكش استفاده كرد.
- براي مبارزه با پشه هاي بالغ ميتوان به روشهاي زير اقدام نمود :
الف - سمپاشي اماكن دامي با سموم داراي اثر ابقايي مناسب به روش سمپاشي ، مه پاشي و ….
ب - استفاده از آويزه هاي گوش دوركننده حشرات در دامها.
5- توسعه بهسازي اماكن دامي
با انجام آموزش و ترويج , دامداران را با زيانهاي ناشي از حضور انگلها آشنا نموده و مزاياي بهسازي اماكن دامي جهت كنترل انگلهاي خارجي و بيماريهاي منتقله توسط آنها به دامداران آموزش داده شود.و حمايت هاي لازم نظير تامين و تخصيص تسهيلات بانكي براي دامداران فراهم گردد.

ج - مبارزه با بيماريهاي انگلي تك ياخته اي خوني
1– تيلريوز گاوي :

واكسيناسيون در گاوهاي حساس ” اصيل ودورگ “ در مناطق آلوده و با اولويت دادن به كانونهاي شناخته شده انجام مي پذيرد ( كانون به محلي گفته ميشود كه حداقل يك دام مبتلا تشخيص و مورد تائيد آزمايشگاهي قرار گرفته باشد .
-درحال حاضر , انجام واكسيناسيون در گاوهاي بومي توصيه نميشود.
-زمان انجام واكسيناسيون برحسب نوع شرايط آب و هوايي در نيمه دوم سال ، آبان ماه تا اواسط فروردين سال بعدي ميباشد.
1-1- دردامهاي واكسينه در فصل وفورو افزايش فعاليت كنه ها امكان ابتلا به بيماري دور از انتظار نميباشد . در عين حال دامهاي واكسينه شده بعلت مقاومت نسبي در مقابل سويه وحشي كم و بيش مقاوم ميباشند معذالك در چنين مواقعي اگر واكنش هاي حرارتي دام شديد بود مورد درمان علامتي قرار گيرد. و درصورت لزوم ميتوان از داروهاي موثر برعليه تك ياخته نيز بهره گرفت.
2-1- در مراحل حمل و نگهداري واكسن نهايت دقت بعمل آمده و قبل از تزريق واكسن به بدن دام شيشه واكسن را بخوبي تكان داده و بلافاصله نسبت به تزريق آن اقدام گردد . محلول آماده شده حداكثر يكساعت پس از ذوب بايد مورد مصرف قرار گيرد. بديهي است در هنگام آماده سازي و انجام واكسيناسيون تيلريوز استفاده از وسايل حفاظتي نظير ماسك و عينك ضروري مي باشد.
3-1- چنانچه در داخل شيشه واكسن ازت مشاهده شود بعداز خارج كردن ازت ، واكسن مورد استفاده قرار خواهد گرفت ضمن اينكه وجود ازت در داخل واكسن تاثيري در كارايي آن ندارد.
4-1- در هر استان يك نفر دكتر دامپزشك كه آشنايي كامل با بيماريهاي تك ياخته اي داشته باشد مسئوليت نظارت بر مراحل حمل و نگهداري و برنامه كاربردي مصرف واكسن را بعهده خواهد داشت و در اين زمينه آموزشهاي لازم داده خواهد شد.

2 - تيلريوز گوسفندي :

واكسيناسيون برعليه تيلريوز گوسفندي فقط در كانونهاي تائيد شده بيماري انجام گيرد .
استانهائيكه تاكنون در آنها كانون بيماري تائيد شده است عبارتند از : سيستان و بلوچستان ، فارس ، ايلام ، كرمان ، لرستان ، مركزي ، قزوين وخراسان.
-در ساير استانها درصورت مشاهده بيماري , لازم است نمونه جهت تائيد تشخيص به سازمان دامپزشكي ارسال شود.
3- مبارزه برعليه بابزيوز
از آنجا كه در حال حاضر واكسني برعليه اين بيماري در كشور دسترس نيست كنترل و پيشگيري شامل عمليات مبارزه با انگلهاي خارجي (كنه ها) ميباشد ودرضمن براي مبارزه با تك ياخته بابزيا درهنگام شيوع بابزيوز در يك گله , لازم است تمامي آن گله با داروهاي ضدبابزيوز تحت درمان پيشگيرانه قرار گيرند.
لازم به ذكر است كه داروهاي مورد استفاده بطور موقت و محدود گله را حفظ خواهند كرد . بنابراين گله تحت درمان از نظر ظهور مجدد بيماري و اقدامات بعدي زير نظر قرار گيرد.


http://www.aryashare.com