همه چیز در مورد تغذیه دام و طیور

[نقره بارون]

استفاده از دانه کتان در غنی سازی تخم مرغ
غذا نقش مهمی را در سلامتی انسان ایفا می کند. از بین غذاهایی که مواد مغذی مورد نیاز بدن را تامین می کنند تخم مرغ جایگاه ویژه ای دارد و منبع غنی و متوازنی از اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب، مواد معدنی و ویتامین ها می باشد
از آنجایی که میزان اسیدهای چرب، مواد معدنی و ویتامین های تخم مرغ به راحتی از طریق جیره قابل دستکاری و کنترل است، محققین بسیاری در صدد ایجاد تغییرات کمی و کیفی در تخم مرغ برآمده اند. همچنین تخم مرغ به علت دسترسی آسان، بسته بندی طبیعی فوق العاده و مصارف غذایی متعدد مورد توجه قرار گرفته و بسیاری کوشیده اند تا تخم مرغ را به بسته ای مواد مغذی مورد نیاز انسان تبدیل کنند بطوریکه در بعضی از مناطق با غنی سازی تخم مرغ از عناصر و ویتامین ها سعی در بر طرف نمودن کمبودهای این عناصر در منطقه شده است برای مثال غنی سازی تخم مرغ با عنصر ید که در بیشتر جوامع انسانی با کمبود آن مواجه هستیم می تواند مشکل کمبود این عنصر را بر طرف نماید. همچنین غنی سازی تخم مرغ با اسیدهای چرب ω-3 می تواند نسبت اسیدهای چرب ω-6 به ω-3 را در بدن تصحیح کند و خطر ابتلاء به بیماریهای قلبی و عرقی را در سالمندان کاهش دهد. غنی سازی تخم مرغ با اسیدهای چرب غیر اشباع با چند پیوند دوگانه ω-3 (PUFA n-3) توسط منابع متعددی از قبیل روغن ماهی، دانه کتان، دانه کانولا، دانه چیا و جلبکهای ریز که از عمده ترین منابع رایج برای این منظور می باشند موجب افزایش مقادیر این اسیدهای چرب در زرده تخم مرغ می شود
بیشترین تولید تجاری تخم مرغهای غنی از اسیدهای چرب امگا-3 از طریق مرغهایی است که جیره های غنی از دانه کتان دریافت داشته اند. دانه کتان حاوی حدود 42% روغن است که این روغن خود حاوی بیش از 50% آلفا لینولنیک اسید(ALA 18:3) می باشد. افزایش 5 تا 15% دانه کتان باعث افزایش متغیری به میزان 9 تا 35% در دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) تخم مرغ می شود. البته تحقیقات جدیدتر مقدار مناسب دانه کتان را در جیره 5 درصد تعیین کرده است زیرا دانه کتان بخصوص دانه نارس آن حاوی مقدار کمی از گلیکوزیدهای سیانوژنیک بنام لینامارین و آنزیمی همراه با آن بنام لیناز است که در اثر هیدرولیز آن سیانید هیدروژن آزاد می شود که به شدت سمی بوده و در ترکیب سیانید با سیتوکروم اکسیداز باعث توقف فوری تنفس سلولی و مرگ می شود. در آزمایشی که توسط شیدلر و فرانینگ (1996) انجام شد، اثرات ترکیبی واریته، سطح، شکل و شرایط نگهداری دانه کتان بر تولید و ترکیب تخم مرغ در مرغهای تغذیه شده با ویتامین E مورد بررسی قرار گرفت. سطوح 5 ، 10 و 15 درصد دانه کتان دانه کتان آسیاب شده و کامل با جیره شاهد ذرت-سویا یا روغن ماهی مقایسه شد. در مقایسه با شاهد، دانه کتان باعث کاهش مصرف خوراک، افزایش وزن و وزن تخم مرغ شد. در حالیکه، دانه کتان و روغن ماهی تولید تخم مرغ را در مقایسه با شاهد (1/38 %) به ترتیب 9/88 و 0/93 % بهبود دادند. مقدار لینولنیک اسید در تخم مرغ با افزایش سطح دانه کتان افزایش یافت (31/2 ، 18/4 و 38/6 % در چربی زرده به ترتیب با سطوح 5 ، 10 و 15 % دانه کتان). دانه کتان و روغن ماهی بطور معنی داری درصد سفیده را در مقایسه با شاهد افزایش و درصد زرده را کاهش دادند ولی اثری بر کلسترول تخم مرغ نداشتند. هیچ تفاوتی میان دانه کتان آسیاب شده و کامل در متغیرهای اندازه گیری شده مشاهده نشد.
لیسون و همکاران (2000) نیز مرغهای تخمگذار را براساس وزن بدن به گروههای سبک، متوسط و سنگین تقسیم کردند و با جیره های حاوی 0، 10 و 20 درصد دانه کتان تغذیه نمودند. صرف نظر از تقسیم بندی وزنی، تغذیه 20% دانه کتان موجب رشد ناکافی، کاهش تولید تخم مرغ و افزایش مصرف خوراک گردید. از این آزمایش این طور نتیجه گیری می شود که تولید کمتر تخم مرغ در پرندگان تغذیه شده با سطوح بالای دانه کتان ممکن است به دلیل وجود مواد ضد مغذی یا کاهش انرژی متابولیسمی در جیره باشد

[نقره بارون]

اهمیت فسفر و کاربرد آنزیم فیتاز در تغذیه طیور
مقدمه: بخش اعظم فسفر موجود در مواد خوراکی با منشاء گیاهی مخصوصاً در دانه غلات به صورت متصل به اسید فیتیک است که اصطلا حا فسفر فیتاتی نامیده می شود.
فسفرفیتاتی در دانه غلات و بقولات به ترتیب 50تا 75 در صد کل فسفر موجود در دانه را بخود اختصاص میدهد. فیتات با تشکیل کمپلکس نا محلول بامواد معدنی همانند نیکل، کبالت،منگنز،آهن و روی در جذب آنها ایجاد اختلال نموده و موجب کمبود آنها در انسان و دام و افزایش دفع آنها در مدفوع می شود.
از طرف دیگر پایین بودن قابلیت دسترسی فسفر موجود در منابع گیاهی علاوه بر افزایش نیلز به استفاده از منابع فسفر غیر آلی از طریق تجمع در خاکهای زراعی،شسته شدن از طریق زه آبها و عوامل فرساینده شدید خاک،وارد آبهای سطحی شده و موجب افزایش الودگی آب رودخانه ها، جویبارها و در یاچه ها میشود.مطالعات انجام گرفته بیانگر این است که میزان دفع فسفر در مدفوع خوک و طیور بیشتر از فسفر موجود در مدفوع سایر دامها می باشد،که این خود موجب افزایش حساسیت در ارتباط با آلودگی های زیست محیطی دفع فضولات خوک و طیور شده است.
با توجه به مطالب ذکر شده و بالا بودن قیمت نسبی منابع غیر آلی فسفر در مقایسه با منابع کلسیم جیره مطالعات زیادی جهت بررسی راهکارهای کاهش دفع فسفر از طریق مدفوع انجام گرفته است که می توان به مواردی همانند کاهش سطح فسفر خوراک، استفاده از برنامه تغذیه مرحله ای فسفر، پرورش جداگانه جنس نر و ماده، تنظیم جیره بر اساس فسفر قابل دسترس بجای فسفر کل و اخیراًاستفاده از آنزیم فیتاز اشاره نمود.
پس از آزمایشاتی در قرن 18 که موجب روشن شدن نقش کلسیم و فسفر در ساخت و نگهداری استخوانها در بدن گردید نشان داده شد که کمبود این عناصر میتواند به میزان زیادی عملکرد تولیدی انواع دامها و طیور را تحت تاثیر قرار دهند.
اگرچه فسفر به میزان زیادتر از کلسیم در منابع خوراکی مورد استفاده طیوروجود دارد،ولی متاسفانه بخش اعظم فسفر موجود در منابع گیاهی بدلیل اتصال به اسید فیتیک، جهت طیور غیر قابل استفاده می باشد. از طرف دیگر منابع معدنی فسفری توسط طیور بدون اشکال نبوده و حتماًقبل از مصرف مصرف بایستی مورد عمل آوری شیمیایی خاص قرار بگیرند. که این موجب افزایش هزینه های تهیه این منابع می گردد.

برخی عوامل موثر بر جذب فسفر:
جذب فسفر در دوازدهه و از طریق جذب فعال و غیر فعال یا انتشار انجام می گیرد.نتایج مطالعات انجام گرفته بر روی جذب فسفر بیانگر این می باشند که عوامل زیادی از جمله سطح کلسیم و فسفر جیره، نسبت بین کلسیم و فسفر ، میزان ویتامین Dجیره، سن پرندگان و غیره میتوانند میزان جذب فسفر رادر طیور تحت تاثیر قرار دهند. شکل ساختمانی فسفر از جمله عواملی است که جذب را تحت تاثیر قرار می دهد. بطور کلی اشکال معدنی فسفر بهتر از اشکال آلی آنها جذب میگردند. بعنوان مثال اسید فیتیک یا فسفر بهتر از اشکال آلی آنها جذب می گردند. بعنوان مثال اسید فیتیک یا فیتات یکی از اشکال آلی فسفر می باشد،که معمولا در دانه غلات و سایر دانه ها وجود دارد که قبل از جذب حتماًبایستی گروههای فسفاتی آن با استفاده از آنزیم فیتاز از ملکول مر بوطه جدا شوند. از طرف دیگر قابلیت جذب اشکال غیر آلی یا معدنی فسفاتها نیز متغیر می باشد، بعنوان مثال ارتو فسفاتها بهتر از متافسفاتها جذب و اینها نیز بهتر از پیرو فسفاتهاجذب میشوند.
اکنون مشخص شده است وجود مقادیر بالای آهن ،آلومینیم یا منیزیم نیز می تواند با تشکیل فسفاتهای نا محلول موجب اختلال در جذب کلسیم و فسفر شوند. از نظر تئوری جیره های دارای مقادیر بالای چربی با تشکیل صابونهای نمکی نا محلول مو جب کاهش جذب کلسیم می شوند، اگر چه این وضعیت بدلیل پایین بودن میزان چربی در خوراک طیور بندرت اتفاق می افتد.
اسیدیته یاPHدستگاه گوارش عامل دیگری است که جذب مواد معدنی از جمله فسفر را تحت تاثیر قرار می دهد. چنین بنظر می رسد که اثرات مثبت اسیدیته عمدتاً از طریق افزایش میزان محلولیت این عنصر در نقطه تماس با غشاهای جذبی در روده باریک باشد.

احتیاجات فسفر:
مطالعات انجام گرفته توسط محققان مختلف بیانگر این می باشد که مقادیر فسفر مورد نیاز طیور از تغییر پذیری بالایی بر خوردار بوده و عوامل بسیار زیادی همانند میزان ضایعات اندوژنوز،سن،نژاد،مرحله فیزیولوژیکی،میزان تولید،نسبت کلسیم به فسفر،میزان خوراک مصرفی، میزان سایر مواد معدنی در جیره همانند منگنز،فلوئور و شکل شمیایی منابع مورد استفاده می توانند مقادیر احتیاجات طیور به این عنصر را تحت تاثیر قرار دهند.

منابع فسفر:
با توجه به اینکه بخش اعظم جیره حیوانات تک معده همانند خوک و طیور از غلات و مکملهای پروتئینی(همانند کنجاله سویا) تشکیل شده است،ظاهراً میتوان چنین استنباط نمود که اقلام خوراکی معمول قادر به تامین فسفر مورد نیاز این حیوانات میباشند. متاسفانه همچنانکه در جدول ذیل ملاحضه می شود، تنها مقادیر اندکی از فسفر موجود در منابع گیاهی جهت تغذیه طیور قابل استفاده می باشند، که این موضوع استفاده از مکملهای معدنی را ضروری نموده است.

سطوح کلسیم و فسفر در بعضی از منابع خوراکی مورد استفاده طیور



نام ماده خوراکی
فسفر کل(%)
فسفر قابل دسترس(%)
سبوس گندم

15/1
2/0
دانه گندم،زمستانه قرمز و سخت

37/0
13/0
دانه تریتیکاله

3/0
1/0
دانه جو

36/0
17/0
یولاف

27/0
05/0
دانه ذرت

28/0
08/0
کنجاله سویا،بدون پوسته،روغن کشی با حلال

62/0
22/0



مکمل های فسفری:
معمولاً جهت تامین فسفات مورد نیاز طیور از منابعی همانند فسفاتهای کلسیم (دی و مونو کلسیم فسفات)،سنگهای فسفاته فلوئور زدایی شده،پودر استخوان، فسفتهای آمونیوم(مونو آمونیوم فسفات،دی آمونیوم فسفات و سدیم تری پلی فسفات) و اسید فسفریک استفاده می شود.
متاسفانه اکثر منابع فسفاته بصورت خام جهت طیور قابل استفاده نبوده و بایستی قبل از استفاده تحت عمل آوری حرارتی قرار گیرند.جیره طیور از نظر فسفر تقریباً غنی می باشد، ولی بخش عمده فسفر موجود در بخش گیاهی جیره همانند ذرت،سویا،سایر غلات وکنجاله های پروتئینی بصورت متصل به فیتین وجود دارد. متاسفانه طیور و سایر حیوانات تک معده بخوبی قادر به استفاده از این منبع فسفری نبوده وبا دفع آن از طریق مدفوع،موجب آلودگی آبهای آزاد و سایر اکوسیستمهای طبیعی می شوند.

ساختمان اسید فیتیک:
اسید فیتیک یا مایواینوزیتول1،2،3،4،5،6-هگزا کیس دی هیدروژن فسفات از نظر ساختمانی از یک حلقه مایواینوزیتولی تشکیل شده است که بطور کامل توسط شش گروه فسفاتی،فسفوریله شده است.ساختمان شیمیایی مولکول اسید فیتیک که از پتانسیل بالای جهت تشکیل کلیک با کاتیو نهای چند ظرفیتی برخوردار می باشد.
کمپلکس تشکیل شده با zn2+ دارای بالاترین میزان پایداری و سپس به ترتیب نزولی کمپلکس های تشکیل شده با کاتیو نهای u2+,ni2+,co2+,mn2+ca2+,fe2+ دارای پایداری بالا می باشند.

مقدار اسید فیتیک منابع گیاهی:
اسید فیتیک در دانه گیاهان عمدتا بعنوان شکل ذخیره ای فسفر عمل می نماید. میزان اسید فیتیک موجود در دانه غلات(ذرت،جو،گندم ویولاف) و بقولات(همانند نخود) تقریباً در حدود 25/0% بر اساس ماده خشک می باشد. به طور کلی مشخص گردیده است که کنجاله دانه های روغنی دارای مقادیر بالاتری فسفر فیتات می باشند. بر اساس بررسی های انجام گرفته مشخص گردیده است که به طور میانگین در حدود70 درصد فسفر موجود در اقلام خوراکی گیاهی به صورت فسفر فیتاتی می باشند.
اسید فیتیک در طبیعت میتواند در دیواره سلولهای گیاهی تشکیل فیتات داده و با مواد معدنی(با یونهایk+ mg+ و تا حدودی با یونهای ( ca+پروتیئن هاو یا نشاسته ایجاد باند نماید.

اثرات زیست محیطی فیتات:
بخش اصلی آلودگی رودخانه ها و دریاچه های ایلات متحده آمریکا ناشی از بخش کشاورزی و علی الخصوص فضولات حیوانی می باشد.نتایج بررسی انجام گرفته در کشورهلند بیانگر این هستند که حدود80درصد تجمع اضافی مواد معدنی در محیط زیست ناشی از واحدهای دامپروری می باشد، که این امر موجب تصویب قوانینی در ارتباط با محدودیت استفاده از فضولات حیوانی در واحدهای زراعی آن کشور شده است.


با توجه به اینکه فسفرفیتاتی هضم نشده منبع اصلی فسفر موجود در فضولات حیوانی می باشد،هر عاملی که بتواند موجب کاهش فسفر فیتاتی غیر قابل دسترس در این فضو لات شود،میتواند در کاهش آلودگی ناشی از فسفر مازاد در بخش دامپروری و در نتیجه تعدیل اثرات منفی مر بوطه موثر باشد.

اثرات نا مطلوب تغذیه ای فیتات:
فیتات با تشکیل کمپلکس نا محلول با مواد معدنی همانند نیکل،کبالت،منگنز،آهن، کلسیم،مس،روی کاهش قابلیت دسترسی و اختلال در جذب آنها موجب کمبود این مواد معدنی در انسان و دام می شود.
اسید فیتیک همچنین می تواند خواص تغذیه ای و فعالیتی پروتئین ها را تحت تاثیر قرار دهد. کاهش قابلیت دسترسی مواد معدنی ناشی از وجود فیتات به چندین عامل دیگر از جمله وضعیت تغذیه ای و فعالیتی پروتئین را تحت تاثیر قرار دهد. کاهش قابلیت دسترسی مواد معدنی ناشی از وجود فیتات به چندین عامل دیگر از جمله وضعیت تغذیه ای مصرف کننده،غلظت مواد معدنی و فیتات در مواد خوراکی و فیتات در مواد خوراکی، توانایی حاملین اندوژنوز داخل مخاط روده در جذب مواد معدنی متصل شده به فیتات و سایر اجزاء جیره(پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای و ترکیبات پلی فنلیک)،هضم و یا هیدرولیز فیتات توسط آنزیم فیتاز و یا فسفاتاز در داخل روده،روش عمل آوری و قابلیت هضم مواد خوراکی وابسته می باشد.
گزارشاتی در ارتباط با مهارت فعالیت آنزیمهای تریپسین،پپسین و آلفا آمیلاز توسط اسید فیتیک وجود دارد. در ارتباط با اثرات منفی اسید فیتیک بر روی فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز هنوز روشن نشده است که آیا مهار فعالیت این آنزیم بدلیل تشکیل کمپلکس بین اسید فیفتیک با خود آنزیم می باشد و یا اینکه در ارتباط با تشکیل کمپلکس با یون Ca++ مورد نیاز جهت فعالیت آنزیم است. راهکارهای کاهش دفع فسفر فیتاتی از طریق فضولات و همچنین افزایش توانایی استفاده طیور از منابع فسفری گیاهی بصورت زیر پیشنهاد گردیده است:
- استفاده از غلات دارای مقادیر پایین تر فسفر فیتاتی نسبتبه دانه های معمول
- تغذیه مرحله ای و یا تغذیه طیور در حد نزدیک به احتیاج آنها به فسفر غیر فیتاتی
- افزودن آنزیم فیتاز به جیره طیور و سایر حیوانات تک معده

[نقره بارون]

عوامل تغذیه ای موثر در بروز مشکلات پا در طیور
امروزه به دلیل انتخاب جوجه‌های گوشتی جهت افزایش سرعت رشد باعث شده که مشکلات مربوط به پا افزایش یابد علاوه بر عوامل ژنتیکی و سرعت رشد ترکیب جیره غذایی، مدیریت، عفونت‌ها و سموم قارچی نیز باعث بروز مشکلات پا می‌گردند یکی از رایج‌ترین این مشکلات دیسکندر و پلازیای درشت نی است. علت این عارضه نقص در کندرویست‌های در حال تکثیر در صفحه رشد است. از نظر بافت‌شناسی دیسکندر و پلازیا تجمع غضروف فاقد عروق و عمدتاً شامل کندرویست‌های در حال تقسیم است.
عوامل مؤثر در بروز مشکلات پا :
1- مواد معدنی :
مواد معدنی گروهی از مواد مغذی می‌باشند که ضرورت وجود‌ آنها در جیره طیور تشخیص داده شده است. املاح معدنی فقط 4% از وزن بدن حیوانات را تشکیل می‌دهند ولی بعلت نقشهای مختلف در واکنش‌های بیوشیمیایی بدن از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. مواد معدنی فاقد انرژی و پروتئین بوده ولی برای مصرف انرژی و پروتئین و نیز متابولیسم مواد غذایی در بدن طیور لازم می‌باشند. سطح نامناسب کلسیم به فسفر بر رشد و تکامل استخوانها تأثیر می‌گذارد یا کمبود هر یک از مواد معدنی فوق باعث اختلال در رشد استخوانها خواهد شد. کمبود کلسیم حتی با وجود فسفر کافی جیره باعث غیرطبیعی شدن استخوان می‌شود. افزایش غلظت کلسیم جیره غذایی درصد جذب کلسیم را کاهش می‌دهد کلسیم اضافی جیره با فسفر تولید فسفات کلسیم کرده و سبب بروز آثار کمبود فسفر می‌شود. کلسیم اضافی همچنین باعث افزایش نسبی PH دستگاه گوارش به 5/6 یا بالاتر می‌شود در این PH منگنز تشکیل یک کمپلکس غیر قابل حل را می‌دهد که قابل جذب در دستگاه گوارش نیست و همین کاهش جذب منگنز یکی از دلایل بروز پروزیس می‌باشد در ضمن روی نیز با اسید فیتیک تشکیل کمپلکس می‌دهد که برای جوجه غیر قابل دسترس می‌باشد. از طرف دیگر کلسیم در همان مکان‌های جذب روی، مس و منگنز با آنها به رقابت پرداخته و باعث کاهش جذب آنها می‌شود. میزان جذب فسفر جیره بوسیله نوع ترکیب فسفر در غذا، PH روده، سن حیوان، ویتامین D و چربی جیره، نسبت کلسیم به فسفر، سن و سویه و میزان غلظت سایر مواد معدنی نظیر کلسیم، آلومینیوم، آهن، منگنز، پتاسیم و منیزیوم تحت تأثیر قرار می‌گیرد. مقادیر بالای آهن، آلومینیوم، و منیزیوم با تشکیل کمپلکس فسفاتهای نامحلول می‌تواند سبب کاهش جذب فسفر گردند. فیتات نیز فسفر را غیر قابل دسترس نموده فسفر را کاهش می‌دهد. ویتامین D در جذب فسفر نیز ایفای نقش می‌کند ویتامین D با دخالت سدیم باعث جذب فسفر در جهت خلاف گرادیان غلظت در دستگاه گوارش می‌شود.
PH حدود 5 باعث حلالیت بیشتر فسفر شده و جذب آنرا زیاد می‌کند. افزایش چربی جیره و یا عدم هضم آن سبب ایجاد صابون کلسیم که نامحلول است شده و در نتیجه جذب کلسیم کاهش پیدا می‌کند و لذا با کاهش نسبت کلسیم در مقابل فسفر جذب این عنصر کاهش می‌یابد. با افزایش سن طیور فعالیت آنزیم 25 هیدروکسی کوله کلسیفرول اهیدروکسیلاز افزایش می‌یابد این آنزیم باعث تبدیل 25 هیدروکسی کوله کلسیفرول به او 25 دی هیدروکسی کوله کاسیفرول شده که فرم فعال ویتامین D بوده و در جذب فسفر نقش دارد. تحقیقات زیادی اثر سویه طیور را بر جذب و متابولیسم کلسیم و فسفر نشان داده‌اند هرچه احتیاج به فسفر بیشتر باشد بازده جذب آن در بدن بیشتر می‌گردد و در جذب فسفر با افزایش مقدار فسفر در جیره کاهش می‌یابد. نسبت کلسیم به فسفر در جذب آنها از روده تأثیر می‌گذارد اگر این نسبت بیشتر از 2 باشد مقدار رشد کاهش می‌یابد.
علاوه بر نسبت کلسیم بر فسفر بایستی مقدار دقیق این عناصر، غلظت ویتامین D در جیره منبع و مقدار کلسیم و فسفر قابل دسترس(1) مورد توجه قرار می‌‌گیرد. چنانچه نسبت کلسیم به فسفر در جیره در حد معمول باشد نیاز به ویتامین D را کاهش خواهد داد و در صورت کمبود ویتامین D هیچ نسبت از کلسیم به فسفر قادر نیست تشکیل استخوانها را در حد کفایت تأمین نماید. نسبت کلسیم به فسفر در جیره می‌تواند با نتایج رضایت بخشی بین 1:1 تا 2:1 متغیر باشد. نسبت 5:1/2 یک نسبت مرزی بوده درحالیکه افزایش این نسبت به 3:1/3 خطرناک بوده و باعث کاهش مصرف خوراک و کاهش رشد و کاهش خاکستر استخوان می‌شود. استخوان از یک قالب آلی محکم تشکیل شده که بوسیله رسوب املاح کلسیم تقویت می‌شود.
املاح متبلوری که در ماتریس استخوان رسوب می‌کنند از کلسیم و فسفات تشکیل شده و بصورت هیدروکسی آپاتیت می‌باشند یونهای منیزیوم، پتاسیم، سدیم و کربنات نیز درمیان املاح استخوانی وجود دارند که جذب سطوح کریستالهای هیدروکسی آپاتیت می‌شوند هورمون پاراتورمون موجب جذب املاح کلسیم از استخوانها و در نتیجه هیپرکلسیمی در مایع خارج سلولی می‌شود ویتامین D نیز اعمال مهمی در جذب استخوان و تشکیل استخوان دارد. تجویز مقدار زیاد ویتامین D موجب جذب استخوان می‌شود. همچنین در نبود ویتامین D اثر هورمون پاراتومون در جذب استخوان شدیداً کاهش می‌یابد. تحقیقات نشان داده که افزایش نسبت کلسیم به فسفر قابل استفاده جیره موجب افزایش مقدار کلسیم در استخوان درشت نی شده مقدار ذخیره فسفر را در استخوان کاهش می‌دهد. درحالیکه محدود کردن نسبت کلسیم به فسفر قابل استفاده در جیره باعث بالارفتن مقدار فسفر در استخوان و کاهش نسبت کلسیم به فسفر در استخوان درشت نی گردید. تحقیقات نشان داده که در پرندگانی که از جیره حاوی کلسیم بالا تغذیه کردند. خاکستر ساق پا پایین‌تر و نسبت کلیسم به فسفر بالاتر بود اما با افزایش فسفر جیره تا سطح 5/8 گرم در کیلوگرم جیره خاکستر ساق پا افزایش یافته و نسبت کلسیم به فسفر نیز افزایش یافت. افزودن ویتامین D به جیره باعث افزایش معنی‌دار نسبت کلسیم به فسفر ساق پا در ران گردید.
معمولاً اولین علامت کمبود فسفر کاهش آن در پلاسما است. در هنگام کمبود فسفر کلسیم خون و آنزیم فسفاتاز در پلاسما افزایش می‌یابد. به تدریج ذخیره و ابقاء کلسیم در استخوانها کاهش و سبب عارضه‌ای بنام نرمی استخوان می‌شود همچنین در حالت بیماری نرمی استخوان ذخیره و ابقاء کلسیم و فسفر به مقدار کافی در غضروفها نبوده و یا بعلت کمبود در جیره غذایی مقدار قابل توجهی از این دو عنصر از استخوانها برداشت می‌شوند. علائم نرمی استخوان عموماً عبارتند از تورم و شکنندگی مفاصل، بزرگ شدن انتهای استخوانها، وجود برجستگیهای مهره مانند برجستگی بر سطح قدامی دنده‌ها خشکی پاها می‌باشد چنانچه سندرم نرمی استخوان در اثر تغییر شکل در ساختمان طبیعی استخوان حادث می‌شود. پوکی استخوان (استئومالسیا) عارضه‌ای است که در حیوانات بالغ در اثر کمبود کلسیم و فسفر رخ می‌دهد. در پرندگان بالغ در صورت عدم جبران کلسیم و فسفر برداشت شده از استخوانها این بخش ضعیف و شکننده می‌شود و تحت فشار وزن بدن ممکن است به طور ناگهانی شکنندگی استخوان عارض گردد. در اثر کمبود فسفر، سرعت افزایش وزن، مصرف غذا و خاکستر استخوان کاهش می‌یابد و ضریب تبدیل غذائی افزایش می‌یابد. همچنین کمبود روی تشکیل استخوان را متوقف کرده و با کاهش تقسیم و تکثیر سلول‌های غضروف در صفحه رشد همراه است. آلکالین فسفاتاز استخوان و تراکم استخوان هم کاهش می‌یابد. اگر جوجه‌ها با جیره‌هایی که از نظر روی کمبود دارند تغذیه شوند اختلالی شبیه پروزیس را از خود نشان می‌دهند. تشکیل «کمپلکس روی» یا «فیتات» یک ترکیب نامحلول و غیر قابل جذب را بوجود می‌آورد. تورم عمومی مفاصل نیز از علائم کمبود روی می‌باشد البته اگر میزان روی جیره غذایی نیز زیاد باشد مانع از جذب املاح معدنی بویژه کلسیم می‌شود.
مس: برای تشکیل طبیعی استخوان از راه تقویت کردن کل ساختمان کلاژن استخوان مورد نیاز است.
منگنز: برای تشکیل سولفات کندروتین که از موکوپلی ساکاریدهای ماتریکس الی استخوان می‌باشد ضروری است در اثر کمبود منگنز عارضه پروزیس دیده می‌شود. اثر کلسیم و فسفر در جیره غذایی بیش از اندازه باشد از جذب منگنز جلوگیری می‌کند همچنین زیادی منگنز در جیره باعث تورم مفصل خرگوشی و کوتاه شدن استخوان‌های طویل می‌باشد.
2- اسیدوز متابولیکی ناشی از رشد سریع :
رشد سریع سبب اسیدوز متابولیکی احتمالاً به خاطر افزایش تولید محصولات فرعی متابولیکی مثل اسیدلاکتیک و دی‌اکسیدکربن می‌شود. طیور برای تعادل اسید و باز بدن له‌له می‌زنند تا با از دست دادن بیشتر دی‌اکسیدکربن اسیدیته خون را کاهش می‌دهند به عبارت دیگر اسیدیته خون را به سمت قلیایی شدن پیش‌می‌برند.
3- پروتئین و اسید آمینه جیره :
اگر جیره غذایی حاوی پروتئین زیاد باشد در متابولیسم اسید فولیک ایجاد اختلال کرده و از این راه باعث افزایش ناهنجاری‌های پا می‌شود. در کمبود اسید فولیک استخوان‌های درشت نی کوتاه و خمیده شده و مفصل خرگوشی بزرگ می‌شود و در موارد خیلی شدید لغزش وترها را به همراه دارد.
4- توازن الکترولیتی :
در اثر عدم تعادل الکترولیتها دیسکندروپلازیای درشت نی (TD) ایجاد می‌شود اگر نسبت Na+K-CL 250 میلی اکی والان نباشد بسته به میزان تفاوت اسیدوز یا آلکالوز ایجاد می‌شود که هر دو بر روی استخوان تأثیر منفی دارد. مقدار زیاد CL نیز ممکن است سبب افزایش دیسکندروپلازیای درشت نی گردد. با جایگزین نمودن بی‌کربنات سدیم به جای بخشی از نمک طعام جیره می‌توان دیسکندروپلازیای درشت نی را کاهش داد.
5- سموم :
سموم قارچی در غذا می‌توانند میزان TD را افزایش دهند. به نظر می‌رسد کبالت و سموم قارچی مانع از دسترسی و 25 دی هیدروکسی کوله کلسیفرول شوند. همچنین زیر النون با ویتامین D3 ترکیب می‌شوند و سبب کمبود این ویتامین و در نتیجه سبب مشکلات اسکلتی می‌شود.
6- ویتامین‌ها :
کمبود ویتامین A موجب کاهش ذخیره شدن کلسیم و توقف در رشد استخوانها و غضروفها می‌شود. ویتامین A برای فعالیت طبیعی استئوبلاست و استئوکلاست ضروری است. این ویتامین جذب روده‌ای روی را افزایش می‌دهد. مقدار زیاد ویتامین A نیز منجر به کاهش استحکام استخوان و شکستگی خود‌به‌خودی استخوان و نازک شدن قشر استخوان می‌شود.
ویتامین B2 : کمبود آن باعث فلجی و پیچیدگی پنجه پا می‌شود.
بیوتین: کمبود بیوتین باعث بروز تغییر شکل ساق پا و یا پروزیس می‌شود و همچنین کمبود آن باعث تورم پوست پا ولنگش می‌شود.
اسید پانتونتیک: کمبود آن باعث ایجاد پروزیس و ترک پا می‌شود.
نیاسین: کمبود نیاسین باعث بزرگ شدن مفصل خرگوشی و زخم کف پا می‌شود.
کولین: کبود کولین باعث بروزپروزیس می‌شود همچنین زیادی کولین جذب ویتامین D را کاهش داده و باعث بروز مشکلات پا می‌شود.
ویتامین C : در ساخته شدن ماتریکس استخوان و ایجاد متابولیت فعال ویتامین D نقش دارد ساخته شدن ماتریکس در اثر کمبود ویتامین C دچار وقفه شده و کلسیم و فسفر نمی‌توانند در آن ذخیره شوند.
و در مورد ویتامین D که قبلاً توضیح داده شد.
علاوه بر آنها پلت کردن غذا باعث ازبین‌رفتن برخی از ویتامین‌ها از قبیل اسید فولیک می‌شود و کمبود اسید فولیک نیز باعث بروز عوارض استخوانی می‌شود. همچنین به نظر می‌رسد که با انجام برنامه‌های محدودیت غذایی در سنین اولیه و برنامه نوری متناوب توسعه استخوان را ادامه داد. بنابراین طیور قادر خواهند بود که با اسکلت قویتر افزایش وزن زیاد تحمل کنند بدون آنکه وزن نهایی بدن تحت تأثیر قرار گیرد. در تحقیقی که انجام گرفت مشاهده شد که جوجه‌هایی که تحت محدودیت قرار نگرفته‌اند بیشتر از جوجه‌های تحت محدودیت (یک روز درمیان) استراحت کردند. فقدان فعالیت در شیوع اختلالات پا سهیم است همچنین برنامه‌های نوری متناوب به خاطر افزایش فعالیت جوجه‌ها سبب کاهش اختلالات پا می‌شود تولید آندروژن در اثر تحریک نوری ممکن است سبب خاتمه زود هنگام صفحه اپی‌فیزیال یا رشد استخوانهای طویل شود و بنابراین سبب افزایش تحمل استخوان شود البته انسداد عروق خونی نیز می‌تواند یکی از دلایل بروز دیسکندرو پلازیا باشد.

[نقره بارون]

اهمیت تغذیه جوجه های گوشتی در دوره آغازین
اهمیت گوشت طیوردر تغذیه انسان
مزیت های پرورش طیور:
1- ارزش غذایی گوشت مرغ
2- افت بعد از کشتار
3- سلامت و بهداشتی بودن گوشت
میزان تولید و مصرف سرانه در ایران :

بر طبق نظر فائو میزان مصرف پروتئین حیوانی برای هر فرد ایرانی 17 گرم در روز است که میزان 55.2% آن از طیور تامین می شود .
عوامل موثر بر روی عملکرد جوجه های گوشتی
حرارت ، نور ، سطح ، تهویه ، تغذیه ، بهداشت ، سویه ، واکسیناسیون و سن گله مادر .
اهمیت کیسه زرده و نقش تغذیه ای آن :
تامین موارد مغذی برای جوجه در زمان انکوباسیون و زمان بعد از هچ .
اهمیت تغذیه در دوران آغازین :
1) اهمیت تغذیه آغازین بر عملکرد گله در پایان دوره
الف ) یکنواختی گله ازنظر وزنی
ب ) بهینه شدن ظریب تبدیل غذایی
ج ) بهینه شدن میزان تلفات
2) ضرورت تغذیه آغازین در رابطه با کوتاه شدن دوره پرورش:
3) اهمیت تغذیه آغازین در کاهش سریع اندازه کیسه زرده :

اهمیت جذب سریعتر کیسه زرده :
الف) مصرف سریعتر مواد مغذی موجود در کیسه زرده
ب ) جذب سریع کیسه زرده و رابطه آن با بهداشت
4-اهمیت تغذیه آغازین در پیشرفت پاسخ ایمنی :
جوجه تازه هچ شده آنتی بادیهای مورد نیاز بدن خود را ازآنتی بادیهای منتقل شده از مادر به کیسه زرده به دست می آورد .
سیستم ایمنی جوجه های تازه متولد شده برای رشد و تکامل نیازمند مصرف غذا می باشد .
عدم دسترسی به دان و مواد مغذی مانع از پاسخ مناسب سیستم ایمنی به واکسیناسیون در ابتدای زندگی جوجه می شود . همچنین فقدان مواد مغذی پاسخهای هورمونی به گرسنگی سیستم ایمنی را برای مدت طولانی متاثر می سازد . همچنین بورس فابریسیوس نقش اصلی را در ایجاد نوعی آنتی بادی ایفا می کند که با گذشت غذا از میان GIT بورسا را با واریته هایی از آنتی ژنها مواجه می سازد.
5) اهمیت تغذیه آغازین در رشد اندامهای مختلف بدن:

الف : اندامهای گوارشی

ب) اثر بر روی رشد عضلات سینه واعضای دیگر بدن
آزمایشات نشان داده است که تغذیه آغازین باعث افزایش رشد عضلات سینه به مقدار 10 تا 15 درصد می شود

پیشنهادات :
1- مصرف ذرت یا پیشدان در ابتدای دوره
2- مصرف آب شکر در ابتدای دوره
3- مصرف الکترولیتها و مولتی ویتامینها در ابتدای دوره
نتیجه گیری
تاخیر در دسترسی کامل به آب ودان بروزن وعملکرد آینده جوجه ها تا ثیر دارد . استفاده از جیره ی آغازین استاندارد متناسب با نیازهای جوجه از روز اول پرورش همراه با ترکیبات حمایتی (آب شکر- مولتی ویتامین والکترولیتها) نقش مهمی در دستیابی به نتایج مطلوب خواهد داشت .

[نقره بارون]

شربت شکر، خوراک جدید برای تامین انرژی طیور
در خاورمیانه که قیمت غلات رو به افزایش است، شربت شکر به عنوان یک منبع مؤثر و اقتصادی برای خوراک طیور مطره شده است.
در خاورمیانه که قیمت روند رو به رشدی به خود گرفته است، شرکت شکر الخلیج دردبی که یکی از بزرگترین تولید کنندگان شکر در جهان می با شد، اقدام به تامین و تولید شربت شکر با قیمتی مناسب برای تولید کنندگان خوراک طیور کرده است. اطمینان از کیفیت این محصول سبب تشویق کنندگان خوراک برای بهره گیری از این فناوری جدید شده است. تیم پژوهش های این شرکت امکان پذیری بهبود کیفیت ملاس برای ایجاد ماده اولیه خوراکی مناسب را مورد ارزیابی قرار داده است. زمانی که پارامترهای فرآیند تعیین و توصیف گردید، این شرکت شروع به تولید ملاس با کیفیت بالا و با 70 درصد شکر کرد که نام آن شربت شکرAKS می باشد. ملاس شربتی با گرانروی بالا و با 48 درصد شکر و بیش از 20 درصد خاکستر می باشد. ( خاکستر: مواد معدنی موجود در یک خوراک یا غذا، باقی مانده ای که پس از سوزاندن کامل مواد آلی یک نمونه بدست می آید. )
به دلیل مراحل چندگانه جوش، شکر کاراملیزه شده و مانند پلی ساکارید و سریشم به مواد آلی می چسبد که این عمل هضم پذیری ملاس را کاهش می دهد. پیش از این کاربرد ملاس به عنوان یک منبع انرژی در خوراک دام در نظر گرفته نمی شد، اگرچه اغلب به عنوان یک عامل چسبنده، کاهش دهنده گردوغبار و خوش طعم کننده با مقادیر کم وارد جیره می شد. شکرها به عنوان مونو- ساکارید (شکر ساده) ، دی ساکارید و پلی ساکارید تعریف می شوند. این کربوهیدرات ها از پلی ساکارید هایی (زنجیره های طولانی مونو- ساکارید) که 80 درصد حل پذیری در اتانول دارد،جدا می شوند. گلوکز و فروکتوز شکرهای ساده ای می باشند که اغلب در گیاهان و میوه ها به طور معمول یافت می شوند. فراوان ترین دی ساکاریدی که در گیاهان یافت می شود ساکاروز بوده که متشکل از یک مولکول گلوکز و فروکتوز چسبیده به هم می باشد. لاکتوز(گلوکز+گالاکتوز) در شیر یافت می شود. مالتوز نیزیک دی ساکارید با میزان یکسان گلوکز (اززنجیره آلفا) به مانند نشاسته می باشد. پلی ساکارید ها مونوساکارید هایی هستند که از 2 تاحدوداً 20 واحد تشکیل می شوند. آنها شامل استاکیوز و رافینوز موجود در دانه سویا می باشند. گیاهان به طور کلی مقادیر زیادی الگوساکارید ندارند. به استثناء الگوساکارید ها، شکرها به وسیله آنزیم های پستانداران قابل هضم می باشد. میزان شکر مواد خوراکی بسیار متغیر می باشد. غلات بالغ مانند ذرت یا یولاف (جو صحرایی) مقدار بسیار کمی شکر دارند زیرا اغلب این میزان برای ذخیره پلی ساکاریدها تبدیل شده است. خوراک جانبی مانند ملاس ، ضایعات نانوایی وشیرینی پزی، تفاله مرکبات، و پوسته بادام مقادیر بالایی از شکر دارند. اما روش های فرآوری و همچنین مواد مبدا می تواند تغیرات بزرگی را ایجاد نمایند. خوراک های تخمیر شده مه شامل سیلاژ، غلات تقطیری یا پس مانده تخمیر غلات می باشند، گلوکز، فروکتوز یا ساکاروز باقی مانده کمی دارند زیرا مقادیر زیادی از این شکرها در طول عمل تخمیر مصرف شده است.
هضم شکر در طیور
بزاق و کراپ (کیسه ای در نای پرندگان که خوراک در آنجا ذخیره شده یا برای هضم آماده می شود) مرغها حاوی آلفا – آمیلازهایی می باشد، اما هضم نشاسته کمی در کراپ و همچنین سنگدان دیده می شود. هضم اغلب کربوهیدرات ها (پلی ساکارید ها) موجود در منوساکارید ها و جذب متعاقب آنها در روده کوچک صورت می گیرد. آلفا- آمیلاز از پانکراس به درون دودنوم ترشح می شود و این هیدرولیز سبب ایجاد مالتوز و برخی شاخه های دیگر الگوساکارید ها (ایزومالتوز) می شود. آنزیم مالتاز، که همچنین آلفا- گلوکوسیلاز نا میده می شود، مالتوز را می شکند ما دامیکه ایزومالتاز تولید شده به وسیله مخاط روده کوچک الیگوساکارید های شاخه دار را به گلوکز هیدرولیز می کند. دیواره غشایی ژژونوم حاوی دیگر دی ساکریدهایی می باشد که هضم پلی ساکارید های پیچیده رژیمی را به مونو ساکارید ها کامل می سازد. ساکاروز نیز به وسیله سوکراز به گلوکز و فروکتوزهیدرولیزشده در حالی که لاکتاز هر گونه لاکتوزرا به گلوکز و گلاکتوز تبدیل می کند. شکر ها به عنوان منابع انرژی بخش بهتری نسبت به نشاسته در سیستم دام مورد قبول قرار گرفته است. بزرگترین فعالیت مالتاز در ژژونوم و سپس در ایلنوم صورت می پذیرد در حالی که پایین ترین میزان در دودنوم دیده شده است. بنابراین توانایی و قابلیت سوخت ساز ساکاروز به میزان قابل توجهی بیشتر از نشاسته می باشد.(جدول 1 )
شربت شکر افزودنی انرژی زای غنی بوده که می تواند به خوبی در کنار خوراک قرار گیرد. از این جهت که ارزش انرژی آن برابر با ذرت می باشد، می تواند به خوبی جایگزینی اقتصادی در خوراک طیور باشد. (جدول 2 )
این امر می تواند تغییری را در فرمولاسیون خوراک طیور ایجاد کند زیرا شربت شکر حاوی هیچ ماده غیره قابل هضم نبوده و بنابراین می تواند به عنوان خوراکی با انرژی فوری به کار رود.
این شربت همچنین رایحه خوش دلپذیری به خوراک می بخشد. الیته از آن جهت که این شربت انرژی را بدون اضافه کردن لیپید ایجاد می کند، شکل پذیری کلسترول در گوشت و تخم مرغ به حداقل می رسد. اگرچه این منبع به عنوان مکملی غذایی برای برای انسان در نظر گرفته شده است، می توان از شربت شکر به عنوان یک خوراک اصلی برای طیور استفاده کرد.
گلوکز در مرغها
مرغها برای تکثیر بافت، تولید تخم مرغ و بقا به گلوکز احتیاج دارند. به جای گلوکز، انرژی قابل سوخت و ساز (ME ) در محاسبات احتیاجات غذایی به کار رفته است. امروز، متخصصین علوم تغذیه 2 کیلوگرم خوراک برای یک کیلوگرم گوشت و 4 کیلوگرم خوراک برای تولید 12 عدد تخم مرغ در نظر می گیرند.(جدول 3 ).
اکثر جیره طیور حاوی حدود 60 درصد غلات می باشد. از میان 2900 کیلو کاری ME ،2000 کیلو کاری از غلات و نشاسته حاصل می شود. بنابراین گلوکز ماده غذایی حیاتی در جیره می باشد مشاهده شده است که حدود 63 گرم کربوهیدرات، مخصوصاً نشاسته، روزانه به یک مرغ تخم گذار داده می شود (252 کیلو کالری ) اما تخم مرغ تنها حاوی 5/1 گرم کربوهیدرات می باشد و این در حالی است که در ازای دادن 6 گرم چربی، 14 گرم چربی در تخم مرغ ترشح می شود. این مساله نشان می دهد که میزان بالایی از گلوکز برای انرژی لیپونئوژنسیس را کاهش دهد، اما انرژی اکسایشی مورد نیاز برای ترکیب تخم مرغ بسیار بالا می باشد. نتیجه اینکه پرندگان سطوح قابل ملاحظه ای از گلوکز را در جیره خود نیاز دارند. تامین گلوکز به شکل شربت شکر مطمئناً بار هضمی را سبک کرده و ضریب تبدیل انرژی را پربازده می کند. اطلاعات به دست آمده از تحقیقات نشان می دهد که پلاسمای گلوکز جذب خوراک را در طیور کنترل می کند. بنابراین گلوکز رژیمی نقشی حیاتی در تغذیه طیور دارد. روندی نیز برای اضافه کردن اسید چرب به جیره طیور و در نتیجه بالا بردن ME وجود دارد. نهشت چربی در بدن طیور افزایش وزن آنها را به دنبال خواهد داشت. جیره های موجود که حاوی کنسانتره های بالایی از ذرت می باشند در بهبود وضعیت کربوهیدرات طیور جوان بسیار مؤثر است زیرا تنها فعالیت حداقلی از آمیلاز در براق و کلوی آنها وجود داشته و بنابراین اغلب کربوهیدرات ها از جمله نشاسته و دیگر ترکیبات فیبری متعاقباً به شکل شکر ساده شکسته شده که در ژژونوم جذب می شود ( جدول 4 ).
الفا آمیلاز از دود نوم زنجیره های 2/1 آلفای هر دو طرف نقاط انشعابی 6/1 مولکول نشاسته راهیدرولیز کرده و بیشتر مالتوز و برخی دیگر شاخه های الیگو ساکارید را تولید می کند.
مالتوز ودیگر دی ساکارید ها به مونوساکارید هایی که پتانسیل جذب شدن دارند، شکسته و تبدیل می شود. در حالی که جذب نشاسته به میزان 97 درصد در خروجی ایلئوم تحقق می پذیرد. اختلافات قابل توجهی در ارزش های گزارش شده در ارتباط با فعالیت آمیلاز در دودنوم وژژونوم وجود دارد، اگرچه شواهد خوبی برای افزایش قابل ملاحظه تولید آنزیم همزمان با رشد پرنده و بزرگتر شدن آن وجود دارد. خوراک دادن با غلات برگرانروی روده تاثیر می گذارد. اغلب مطالعات گزارش داده اند که کاهش گرانروی مواد هضم شده همراه با بهبود عملکرد خواهد بود. همچنین عنوان شده است که گرانروی «آرابینوکسیلان» است که در فعالیت های ضد تغذیه ای سهم داشته، خود را با کاهش جذب مواد غذایی آشکار کرده و بالاخره رشد ضعیفی در طیور به همراه می آورد. گمان می رود که مواد هضم شده با گرانروی بالا حاصل شده از رژیم های برپایه گندم، جو و یولاف (جو صحرایی) مانع دسترسی مواد غذایی هضم شده به سلول های اپیتلیال روده می شود. مشارکت شربت شکر در جیره می تواند مشکل گرانروی روده راآرام سازد.

[نقره بارون]

ادامه ی مقاله ی قبل


جدول 1- انرژی موجود نشاسته و شکر

مشخصات

(کیلوگرم/کیلوکالری)GE

(کیلوگرم/کیلوکالری)GE

درصدسوخت و ساز

نشاسته

3760

3369-2918

90- 78

ساکاروز

3960

3900

98










جدول 2- مقایسه ذرت و شربت شکر

مشخصات

ذرت

شربت شکر

ماده خشک( درصد)
89
80
پروتئین خام (درصد)
6/9
6/4
فیبر (درصد)
5/2
0
چربی (درصد)
1/4
2/0


خاکستر (درصد)
5/1
6
NFD (درصد)
5/14
0
ADF (درصد)
2/6
0
نشاسته (درصد)
75
0
شکرها (درصد)
0
70
انرژی متابولیسمی(مگاژول/کیلوگرم
13
14
کلسیم (درصد)
1/0
92/0
فسفر (درصد)
3/0
2/0
منیزیم (درصد)
1/0
17/0
پتاسیم (درصد)
4/0
85/0
سدیم (درصد)
1/0
1/0
لیزین (درصد)
8/0
02/0
گلوکز+فراکتوز
0
65







جدول 3- نسبت خوراک به تخم مرغ

خوراک (150 گرم )
تخم مرغ (52 گرم)
پروتئین
18
18
چربی
6
14
کربوهیدرات
63
5/1









جدول 4- هضم کربوهیدرات در طیور
منطقه جهاز
آنزیم (یا ترشح)
جزء موردعمل
محصول پایانی
PH
دهان
بزاق (Saliva )
لیزکردن و نرم کردن خوراک



آمیلاز(تیالین)
استخراج کربوهیدرات نشاسته
صمغ گلوکز

کیسه گلو
مخاط (Mucus )
لیز کردن و نرم کردن خوراک

5/4
معده
HCl
پائین آوردن PH معده

5/2
دودنوم
آمیلاز (آمیلوپسین)
استخراج کربوهیدرات نشاسته
مالتازگلوکز
8/6 الی 0/6
ژژونوم
مالتاز
تبدیل مالتاز به گلوکز
گلوکزگلوکز
6/6 الی 8/5

ایزومالتاز
ایزومالتاز
گلوکزفرکتوز


ساکاروز
ساکاروز
گلوکزگالاکتوز


لاکتاز
لاکتاز


سکوم (روده کور)
فعالیت میکروبی
سلولز، پلی ساکارید ها
اسیدهای چرب سبک
9/6 الی 7/5

(محدود)
نشاسته ها، شکرها
ویتامینk وویتامین هایB

[mehdi libra]

پیشرفتهای سالهای اخیر در مواد افزودنی به تغذیه طیور

در روشهای غذادهی مدرن به طیور ، ماده های افزودنی غذا را در جایگاه اول اهمیت قرار می دهند . مواد افزودنی به غذا فقط محرک رشد و بالابرنده بازدهی غذا نمی باشند ، بلکه سلامتی طیور نیز میتواند بواسطه این مواد بهبود یابد . پروبیوتیکها ، آنزیمها ، مکمل های آمینواسید و مواد معدنی موجود ، افزودنی های جدید برای استفاده متخصصان تغذیه در جیره های طیور میباشند که اگر بصورت مناسبی بکار برده شوند ، اثرات مثبتی در بهره گیری از مواد غذایی دارند .

پروبیوتیکها :
پروبیوتیکها مکملهای برجسته زنده میکروبی هستند که اثرات مثبتی را با بالانس کردن روده حیوانات میزبان دارند . ریشه کلمه پروبیوتیک یونانی میباشد که بمعنای زندگی است و نقطه مقابل کلمه آنتی بیوتیک است که بمعنای ضد زندگی میباشد . تقریبا تمامی پروبیوتیکها از فروشگاه ها قابل تهیه میباشند که شامل :


Lactobacilli و Streptococci و مقدار کمی باکتری بیفیت ، مخمر و همچنین قارچ است . افزودنیهای باکتریایی دیگری که در تجارت از آنها استفاده میشوند عبارتند از :

Lactobacillus Acidophilus .
L.bulgaricus .
L.planatarum .
L.casei .
Bifidobacterium bifidum .
Aspergillus oryzae .
Saccharomyces cerevisae .
محصولات و پروبیوتیکهای متعدد تجاری زیادی در مغازه ها موجود میباشد که به برخی از آنها اشاره شد . این مواد در خارج از بدن کارآمد نیستند . پروبیوتیکها پس از ورود به بدن در دستگاه گوارش و بخصوص در روده کوچک شروع به تکثیر کرده و در تعداد زیاد وضعیت خود را به اثبات میرسانند .
استفاده از میکروارگانیسمهای زنده در تغذیه طیور که ممکن است شما آنها را بنام پروبیوتیک بشناسید در سالهای اخیر پیشرفت زیادی کرده است و مقدار زیادی از اینگونه فرآورده ها توسط سازمانهای تجاری مختلفی به بازار عرضه شده است . برای بدست آوردن سودهای بزرگ اقتصادی ، صنعت طیور تحت یک سیستم تولیدی متمرکز و فشرده رشد کرده است . حتی در این سیستم کوتاه و فشرده نیز انواع استرسهای مختلف و مرگ و میرهای گوناگون وجود دارد که بطور نامطلوبی بر روی عملکرد آنها تاثیر می گذارد . استفاده غذایی از پروبیوتیکها قدرت پیشرفت طبق برنامه را به طیور داده است و حتی استرس آنها را خنثی میکند . پروبیوتیکها همچنین اثرات مفیدی در افزایش وزن زنده ، کم شدن تلفات در برویلرها ، افزایش تولید تخم مرغ و تبدیل غذایی در لایرز دارد .

آنزیمها :
آنزیمها کاتالیزورهای طبیعی هستند که واکنشهای بیوشیمیایی را دچار تغییر میکنند ، بدون آنکه خودشان دستخوش تغییری بشوند . آنزیمها در طبیعت بصورت پروتئین میباشند که از آمینواسیدهای متوالی که بدنبال هم آمده اند تشکیل شده اند . فعالیت آنزیمها بستگی به رفتار متغیر و یا یک محل اختصاصی در محلول دارد. آنزیمها زنده نمی باشند ولی محصول ارگانیسمهای زنده ایی مانند : باکتریها ، مخمرها ، قارچها و بافتهای نباتی میباشند . آنزیمهای تجاری مختلف که مورد استفاده قرار می گیرند یک آنزیم را شامل نمی شوند . مقدار زیادی از فرآورده های مولتی ویتامین توسط سازمانهای تجاری مختلفی تهیه و به بازار عرضه شده است . برخی از آنزیمها که در فروشگاه ها قابل تهیه هستند شامل :
 Novozymes Sp243 .
 Beta glucanase .
 Cellulase .
 Lipase .
 Pectinase .
 Nutrizyme .
 Amylase .
 Protease .
 And …
طیور آنزیمهایی مانند : سلولاز ، همی سلوز ، بتاگلوکاناز که برای هضم دیواره سلولی گیاهان لازم دارند را نمی سازند . حدود هشتادوپنج تا نود درصد غذای طیور ، تشکیل شده از غذای گیاهی که شامل مقادیر زیادی فیبر میباشد . بیشترین اثرات امیدبخش آنزیمها در رژیمهایی با ذرت ، گندم و دانه های غلات میباشد زیرا آنزیمها فعالیتهای ضدغذایی آنها را تا حد زیادی خنثی میکند . دلیل فعالیتهای ضدغذایی اینگونه محصولات وجود خاصیت (Non Strach Polysaccarides) در آنها میباشد . اثرات مفید استفاده از آنزیم در جیره هایی که بر اساس جو ، جوی دوسر ، گندم و چاودار میباشند بر اساس NSP این محصولات مشخص میشود . با دقت در انتخاب آنزیم از میان آنزیمهای گسترده و متنوع تجاری قابل دسترس و موجود در بازار میتوان بخوبی عملکردها را در طیور بهبود بخشید . افزایش استفاده از آنزیم در غذا ، گمان میرود که فقط بخاطر منافع اقتصادی صورت نگیرد ، بلکه ویژگیهای محیطی بهبود ذرات غذا توسط آنزیمها مورد نظر میباشد . آنزیمها سبب کاهش دفع کود و کاهش دفع مواد غذایی و بخصوص فسفر ، نیتروژن ، مس و روی میشود .

آمینواسیدهای تجاری :
آمینواسیدهای خاص که در صنعت طیور مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از :
· ال - لیزین .
· دی ال – متیونین .
· ال – ترئونین .
· ال – تریپتوفان .
استفاده از آمینواسیدهای تجاری در فرمول رژیم غذایی طیور به فرمول نویسان این امکان را میدهد که بصورت دقیقتر آمینواسید ایده آل را بالانس کنند تا به این وسیله نیتروژن کنستانتره رژیم غذایی را با کاهش کاتابولیسم آمینواسید کاهش بدهد تا آلودگی ناشی از نیتروژن را کم کند . این محصولات همچنین یک انعطاف پذیری به فرمول رژیم غذایی می دهند و یک پیش بینی منسجم در مورد قابلیت اسید آمینه در جیره را ممکن میسازد . بدین ترتیب میتوان یک عمل منسجم شبیه آنچه در بالا اشاره شد را توسط آنزیمها بخوبی اجرا کرد . موادی شبیه آمینواسیدها نیز میتوانند ساخته شوند ، مانند متیونین هیدروکسیل آنالوگ که تاثیرات کمتری از آمینواسیدها دارد ، ولی مزیت آن اینست که حالت مایع دارد و پوشش بیشتری به غذای پراکنده میدهد .

مواد معدنی با کیفیت بالا :
مواد معدنی با کیفیت بالای قابل دسترس مانند :
 Chelates .
 Proteinates .
 Copper lysine comlex .
 Chelated iron .
 Zinc proteinates .
میتوانند جایگزین منابع طبیعی که نیازهای متخصصان تغذیه را برآورده می کنند بشوند . مواد تشکیل دهنده سلنیوم زمانی که بصورت Seyeast فراهم شده و آماده میشود می تواند اثرات مشخصی را بر روی متابولیسم داشته باشند و بنابراین کمک به افزایش وضعیت سلامتی پرنده می کند .

نتیجه گیری :
بزرگترین دلیل اثرات مثبت بر وضعیت سلامت ، عملکرد رشد استفاده از مواد مغذی و مطلوب میباشد. پس علت استفاده گسترده از مکملهای غذایی و افزودنیها چیست؟ اگرچه آنزیمهای غذایی و آمینواسیدها جنبه تجاری پیدا کرده اند ولی در ناحیه پروبیوتیکها پیشرفت کمتری حاصل شده است . بنظر میرسد که تلاش و ممارست بیشتری برای تاثیرگذاری بر روی کیفیت محصولات طیور لازم است .
به امید آنروز .

[رامین قاسم نتاج]

نقش تغذیه درموجودات زنده برهیچ کس پوشیده نیست.هرموجود جانداردارای ویژگی دریافت انروی ازمحیط اطراف خود وتغییروتبدیل ومصرف انروی می باشد. چگونگی دریافت انروی ومواد مغذی مورد نیازجهت مصرف انروی وادامه حیات موضوع علم تغذیه می باشد،علم تغذیه ترکیبی ازدانش بیوشیمی و فیزیولوژی درجهت بررسی ویژگیهای مواد خوراکی و چگونگی استفاده ازآنها توسط دستگاه گوارش موجود زنده می باشد.


تغذیه فرآیندی است که درطی آن سلولهای بدن حیوان قابلیت استفاده ازمواد شیمیایی مورد نیاز خود را جهت انجام مطلوب واکنشهای متابولیکی و شیمیایی برای رشد، نگهداری (maintenance)،کاروتولید دریافت می نماید. شناخت روابط بین مواد موجود در خوراک ها و نیاز سلولهای موجود زنده قبل از استفاده عملی و خوراک دادن، ضروری می باشد. در آغاز بررسی علم تغذیه نیاز به شناخت کلیه این روابط از نظر بیوشیمی و فیزیولوژی داریم.


بطور کلی مواد خوراکی، تشکیل دهنده غذا هستند و غذا ماده ای است که موجود زنده قادر به خوردن آن و سپس انجام مراحل هضم و جذب بر روی آن باشد. در اغلب غذاها، کلیه مواد شیمیایی موجود در غذا جهت موجود زنده قابل استفاده نیستند و مقداری از آن از طریق دستگاه گوارش دفع می گردد.در علوم دامی با توجه به هدف ما از پرورش دامها که ایجاد منابع غذایی با کیفیت جهت انسان میباشد و دیدگاه های اقتصادی نیز در آن حائز اهمیت میباشند. ضرورت شناخت فرآیندهای غذایی آشکار می باشد.در پرورش حیوانات اهلی قسمت اعظم هزینه تولید مربوط به هزینه تغذیه میباشد که در برخی از شاخه های دامپروری تا 80% از کل هزینه پرورش دام را هزینه تغذیه شامل میشود. بنابراین در شرایط متعارف مدیریت تغذیه بالاترین اهمیت اقتصادی را در پرورش دام به خود اختصاص می دهد.


هدف ما در بخش دامپروری تکمیل مواد موجود در خوراک جهت پاسخگویی دقیق به مجموع احتیاجات غذایی بدن دام میباشد. امروزه علاوه بر خوراکهای طبیعی جهت تکمیل جیره های غذایی به آنها مواد مصنوعی افزودنی مانند ویتامینها، نمک و اسیدهای آمینه مصنوعی نیز اضافه میکنیم اما هیچکس نمیتواند اطمینان داشته باشد که غذایی کاملاً مطابق با نیاز حیوان تهیه نموده است بلکه تلاش ما در جهت نزدیک کردن هرچه بیشتر ترکیب خوراک به نیاز دام میباشد. ویزگی یک متخصص تغذیه موفق، شناخت دقیق مواد خوراکی و اثرات متقابل بین مواد خوراکی و نیز شناخت دقیق ساختار فیزیولوژیک و آناتومیک دستگاه گوارش دام میباشد. پس از شناخت مواد خوراکی و نحوه پاسخ دام به ماده خوراکی، متخصص تغذیه باید قادر باشد غذایی با کاملترین ترکیب و با حداقل هزینه جهت تولید باکیفیت و اقتصادی، تهیه نماید. روشهای تهیه خوراک و تنظیم جیره غذایی در ادامه دروس تغذیه مورد بررسی قرار خواهند گرفت.مواد مغذی(nutrients) ترکیبات شیمیایی آلی و معدنی هستند که حاصل از فعالیتهای کاتابولیسم و آنابولیسم در موجودات زنده هستند و درصورتی که موجودی قادر به ساخت آن در بدن خود نباشد، جهت ادامه حیات نیاز به دریافت آن ماده مغذی از طریق خوراک دارد. از جمله مواد مغذی میتوان از آب، کربوهیدراتها، چربی ها، پروتئینها، املاح معدنی و ویتامینها را نام برد.دردرس اصول تغذیه دام به بررسی کلیه این مواد مغذی خواهیم پرداخت.


بطورکلی بخش زراعت با هدف تولید مواد خوراکی جهت مصرف مستقیم توسط انسان و مصرف توسط بخش دامپروری به فعالیت تولید کشاورزی میپردازد. بخش عمده خوراکهای مورد استفاده در پرورش دام با منشاء گیاهی میباشند. گیاهان با استفاده از انروی خورشید و فتوسنتز قادر به ساختن مواد مغذی مورد نیاز خود هستند و مواد مغذی تولید شده را در جهت ایجاد اندامهای گیاهی و به منظور تولیدمثل جهت تولید دانه ها استفاده مینمایند. این مواد مغذی ذخیره شده دربافتهای گیاهی، مورد استفاده دام قرارمی گیرد. معمولاً تراکم مواد مغذی موجود در دانه بیش از مواد مغذی ذخیره شده در سایر اندامهای گیاهی میباشد و دانه ها ارزش بیشتری در تغذیه دام دارند.مواد مغذی دریافتی توسط دامها جهت رفع نیازهای رشد، نگهداری و تولید مورد استفاده قرار می گیرد.پروتئینها نقش ساختمانی و نقش تنظیمی و نقش کاتالیتیک را در بدن برعهده دارند و از اسیدهای آمینه تشکیل شده اند که برخی از اسیدهای آمینه توسط بدن دامها قابل سنتز نیستند و باید از طریق خوراک وارد بدن شوند(اسیدهای آمینه ضروری).


کربوهیدراتها در بدن نقش ذخیره انروی شیمیایی(گلیکوژن) و نیز انتقال انروی شیمیایی در درون بدن را برعهده دارند.لیپیدها وظیفه ذخیره انروی شیمیایی جهت بدن و نقش تنظیمی و نیز نقش در فراهم نمودن ویتامینهای محلول در چربی دارند.معمولاً عمده مواد خوراکی مورد مصرف در دامپروری دارای منشاء گیاهی هستند و بخش اندکی از منابع خوراکی از بقایای جانوران و محصولات فرعی تغذیه انسان فراهم میگردند. اما در هر دو بخش ترکیب مواد تشکیل دهنده خوراکها یکسان میباشد و به شکل زیر قابل طبقه بندی هستند. این نوع طبقه بندی در شناخت دقیق انواع مواد شیمیایی موجود درخوراکها حائزاهمیت است.

[رامین قاسم نتاج]

فصل دوم


هضم مقایسه ای درنشخوارکنندگان وغیرنشخوارکنندگان:


همان گونه که درفصل قبل اشاره کردیم غذا معمولاً ازبیومولکولها که تشکیل دهنده ماکرومولکولها مانند پروتئینها، چربیها و پلی ساکاریدها می باشند تشکیل یافته است که این مولکولها در دستگاه گوارش بصورت دست نخورده(intact) قابلیت جذب ندارند و نمی توانند به همان گونه که تغذیه می شوند، وارد جریان خون گردند. بلکه باید مورد تغییرودگرگونی قرارگیرند و به مواد ساده ترشکسته شود(breakdown)، تا قابل جذب درخون و لنف گردند. به مراحل شکسته شدن اجزای غذا، هضم(گوارش) (digestion) می گوئیم. و پس از انجام عمل هضم، مواد هضم شده از دیواره دستگاه گوارش جذب(absorption) می گردد. جهت انجام عمل هضم اندامهای تخصصی در جانوران فراهم آمده اند که با کمک یکدیگر و با انجام عملیات مختلف مکانیکی و شیمیایی عمل هضم و جذب را انجام می دهند. برخی از جانوران(نشخوارکنندگان) علاوه بر دو بخش مکانیکی و شیمیایی دارای بخش هضم میکروبی(microbial digestion) می باشند.


به منظور بررسی دقیق ترابتدا هضم درحیوانات تک معده ای را مورد بررسی قرارمی دهیم و سپس به ویژگیهای هضم درحیوانات نشخوارکننده می پردازیم.


هضم در تک معده ای ها


دستگاه گوارش در حیوانات تک معده ای شامل بخشهای دهان(mouth)، مری (esophagus)، معده(stomach)، روده کوچک(small intestine)، روده بزرگ(large intestine)، روده کور(secum) و مخرج(anus) میباشد. غدد برون ریز جگر(liver) و لوزالمعده(pancreas) نیز وظیفه تولید شیره گوارشی را برعهده دارند.


- دهان:


در حیوانات تک معده ای که دارای دندان در محوطه دهانی میباشند، اولین بخش هضم بصورت مکانیکی توسط خرد کردن غذا بوسیله دندانها آغاز میگردد. جویدن موجب کوچکتر شدن قطعات خوراک و نیز مخلوط کردن غذا با بزاق(saliva) میگردد. بزاق از غدد بزاقی (شامل غدد parotid، تحت فکی submaxillary و تحت زبانی sublingual) ترشح میگردد که در تک معده ای ها دارای ph حدود 3/7 میباشد.


بخش اعظم بزاق(99%) را آب تشکیل میدهد. سایر مواد تشکیل دهنده بزاق شامل پروتئین موسین(mucin) و یونهای تشکیل دهنده بافر و آنزیم آمیلاز و آنزیم لیزوزیم میباشد. بزاق نشخوارکنندگان فاقد آمیلاز میباشد.


آنزیم آمیلازباعث شکستن میزان اندکی آمیوز تشکیل دهنده نشاسته در دهان می گردد. آنزیم لیزوزیم موجب تخریب اتصالات گلوکزآمین موجود در دیواره سلولی باکتریها می گردد و موجب ازبین رفتن برخی باکتریهای موجود در غذا می باشد. بنابراین درمحوطه دهان هضم فیزیکی و اندکی هضم شیمیایی برروی خوراک ایجاد می گردد.


درحیوانات تک معده ای فاقد دندان (طیور) هضم مکانیکی در دهان انجام نمی شود اما بزاق بعنوان تسهیل کننده عبور ذرات غذا از محوطه دهان، ترشح می گردد. به دلیل عدم وجود دندان، اندازه ذرات مواد خوراکی جهت طیور محدود می باشد و غذا به سرعت از دهان عبور می نماید وهیچگونه عمل هضمی درمحوطه دهان انجام نمی گیرد. به همین دلیل توانایی چشایی درطیورنیزبسیارکم است (تعداد 24 پرزچشایی درمقابل 9000 پرز چشایی درانسان).


پس ازعبورغذا ازدهان، وارد مری که مسیری مشابه لوله می باشد می گردد وتوسط آن ذرات غذا ازانتهای دهان تا معده یا چینه دان (درطیور) منتقل می گردند.


- معده:


درمعده حیوانات تک معده ای مواد خوراکی مورد هضم شیمیایی قرار می گیرند. دیواره معده دارای غدد ترشحی می باشد که شیره معده را ترشح می نمایند.


شیره معده از دو بخش اصلی اسیدکلریدریک و آنزیمهای معده می باشد که در محیط آبی به داخل معده ترشح می شوند. وظیفه اصلی اسید کلریدریک تبدیل پپسینوون ترشح شده به پپسین می باشد. پپسین باعث شکسته شدن پیوندهای کووالانسی بین پپتیدها می گردد. عمل پپسین برروی اتصال بین اسیدهای آمینه آروماتیک (tyr , try , phe) شدیدتر از سایر پیوندهای پپتیدی انجام می گیرد. آنزیم رنین (renin) از سلولهای معده ترشح می گردد و موجب انعقاد پروتئینهای شیر می گردد. تعداد اندکی آنزیم لیپاز نیز توسط معده تولید می گردد. در طیور شیره معده توسط پیش معده (preventricalus) ترشح می گردد و وظیفه شکستن پروتئینها را بر عهده دارد، اما به دلیل عبور سریع خوراک از پیش معده معمولاً تاثیر اصلی آنزیم پپسین در محل سنگدان می باشد و هضم آنزیمی به میزان اندکی در پیش معده انجام می شود.


سنگدان (gizzard) یا معده عضلانی عضو بعدی دستگاه گوارش در طیور می باشد که با داشتن عضلات قوی و مخاط ضخیم عمل هضم فیزیکی را بر روی ذرات غذا انجام می دهد و ذرات بزرگ را به ذرات کوچکتر تقسیم می نماید.


- روده کوچک:


درحیوانات تک معده ای غذا پس ازعبورازمعده یا سنگدان (درطیور)، وارد روده کوچک می گردد. هضم آنزیمی مهمترین فعالیت در روده کوچک می باشد. ترشحات کبد و پانکراس در محوطه دوازدهه به داخل روده کوچک وارد می شوند. کبد صفرا (bile) را به داخل روده ترشح می نماید. صفرا از نمکهای سدیم و پتاسیم به همراه اسیدهای صفراوی، رنگریزه های بیلی وردین (biliverdine)، بیلی روبین (bilirubin)، کلسترول (cholesterol) و پروتئین موسین (mucin) میباشد. وظیفه اصلی صفرا تبدیل چربیهای موجود در خوراک به شکل امولیسیون (emolcified) و کمک به فعال کردن آنزیم لیپاز ترشح شده از پانکراس میباشد. املاح صفراوی خاصیت دوگانه دوست (amphipathic) دارند و دارای دو بخش هستند، بخش محلول در چربی و بخش محلول در آب. منوگلیسیریدها و اسیدهای چرب در داخل این نمکهای صفراوی بخوبی حل میشوند. نمکهای صفراوی علاوه بر ویژگی حل نمودن چربیها در خود، قابلیت تشکیل میسل (micelle) را دارد. ترکیبات موجود در میسلها طوری مرتب شده اند که گروه های قطبی آنها در سمت خارج میسل قرار گرفته اند. قطر میسلها حدود 30 تا 100 (آنگستروم) می باشد.


چربیهای وارد شده به دوازدهه ابتدا به کمک نمکهای صفراوی تشکیل قطرات امولسیون چربی را با قطر حدود 5000می دهند. سپس لیپاز ترشح شده از لوزالمعده موجب جدا شدن اسیدهای چرب از تری گلیسیرید میگردد و اسیدهای چرب به همراه مونوگلیسریدها و نمکهای صفراوی تشکیل میسلها را می دهند. لیپازبه شکل زیر تری گلیسیریدها را به دی گلیسیرید و مونوساکارید تبدیل می نماید:


پانکراس نیز ترشحات خود را به نام شیره پانکراس در محل دوازدهه به دستگاه گوارش وارد می نماید. ترشح شیره پانکراس توسط ورود غذا به دوازدهه آغاز می شود. با حضور اسید در دوازدهه، سلولهای مخاطی این بخش اقدام به ترشح هورمون سکرتین (secretin) به داخل خون می نماید و هورمون سکرتین از طریق گردش خون موجب تحریک سلولهای پانکراس و ترشح بی کربنات به داخل روده می گردد. همچنین ورود پپتیدها و مواد غذایی از معده به روده موجب ترشح هورمون کوله سیستوکینین (cholecystokinin) از سلولهای اپیتلیال دوازدهه می گردد، این هورمون نیزازطریق جریان خون به پانکراس منتقل شده و موجب ترشح آنزیمهای تریپسینوون (trypsinogen)، کیموتریپسینوون (chymotrypsinogen)، پروکربوکسی پپتیدازهای a و b،  α–آمیدز، لیپاز، لستینازها (lecithinases) و نوکلئازها (nucleases) می باشد.


بی کربنات ترشح شده به محیط دوازدهه نقش تنظیم (افزایش) ph مواد تخلیه شده از معده و خنثی نمودن اسید را برعهده دارد و ph این مواد گوارشی را به ph اپتیمم جهت فعالیت آنزیمهای پانکراس (7-9ph=) (7←ph→9) می رساند.


آنزیمهای پپتیداز(شکننده پروتئین) موجود در شیره لوزالمعده به شکل پیش آنزیم می باشند. تریپسینوون توسط آنزیم انتروکیناز (entrokinase) که از سلولهای اپیتلیال دوازدهه ترشح می شود، به تریپسین تبدیل می شود. حضور آنزیم تریپسین در ادامه خود باعث افزایش سرعت تبدیل تریپسینوون به تریپسین می گردد. عمل آنزیم تریپسین شکستن پیوند پپتیدی تشکیل شده توسط عامل کربوکسیل اسیدهای آمینه لایزین و آرونین می باشد. نقش دیگر تریپسین، فعال ساختن کیموتریپسینوون و تبدیل آن به کیموتریپسین می باشد. کیموتریپسین موجب شکستن پیوندهای پپتیدی تشکیل شده توسط گروه کربوکسیل اسیدهای آمینه آروماتیک می باشد (tyr, trp, phe).تریپسین موجب تبدیل آنزیمهای پروکربوکسی پپتیداز به کربوکسی پپتیداز می گردد. آنزیمهای کربوکسی پپتیداز موجب جدا کردن اسیدهای آمینه از انتهای کربوکسیل زنجیر پلی پپتیدی می باشند.


آنزیم α–آمیلاز ترشح شده از لوزالمعده موجب شکستن پیوندهای 4→1α بین ملکولهای گلوکز موجود در نشاسته یا گلیکوژن و آزادسازی گلوکز می گردد.


دوآنزیم لستیناز (lecithinase) وظیفه شکستن ملکول لستین و جداسازی یک ملکول اسید چرب را برعهده دارند. اسیدهای نوکلئیک موجود در خوراک توسط آنزیمهای deoxyribonuclease و ribonucleas شکسته می شوند و به نوکلئوتیدها تبدیل می شوند و سپس مجدداً نوکلئوتیدها توسط این گروه از آنزیمها شکسته شده و به اجزای تشکیل دهنده خود یعنی فسفر، قند و باز پورین یا پیریمیدین تبدیل می شوند.


دیواره روده باریک با تولید آنزیمهای مالتاز، لاکتاز و ساکاراز موجب شکسته شدن دی ساکاریدهای ماتوز،لاکتوز وسوکروز(sucrose) به منومرهای تشکیل دهنده خود می گردند. در طیور آنزیم لاکتاز ترشح نمی گردد.بنابراین منطقه فعال هضمی درروده باریک، منطقه دوازدهه می باشد. دو بخش ووونوم (jejunum) و ایلئوم (ileum) که بخشهای میانی و انتهایی روده باریک می باشند در جذب مواد مغذی هضم شده فعال هستند.


باقیمانده غذا که از روده باریک خارج می شود بیشتر مواد هیدرولیز شده خود را توسط روده جذب نموده است. اما بخشهای غیرقابل هضم مانند سلولز و همی سلولز و لیگنین و مقداری از پروتئینها و کربوهیدراتها که درداخل این بخشهای غیرقابل هضم بخصوص در داخل لیگنین به دام افتاده اند، به روده بزرگ وارد می شوند.

[رامین قاسم نتاج]

- روده بزرگ:


اولین بخش ازروده بزرگ،روده کور(secum) نامیده می شود که دارای جمعیت میکروبی می باشد وهضم میکروبی درحیوانات تک معده ای بخصوص اسب در این عضو انجام می پذیرد. تخمیر میکروبی انجام شده در روده کوراسب شبیه به تخمیر در معده حیوانات نشخوارکننده است و تخمیر بر روی سلولز و کربوهیدراتهای غیر قابل هضم دیگر انجام می شود و تولید اسیدهای چرب فرّار می گردد. اما پروتئینهای تولید شده در سکوم به اندازه پروتئینهای تولید شده در شکمبه نشخوارکنندگان، قابلیت جذب و بهره وری جهت اسب ندارند. مقداری ویتامینهای محلول در آب نیز توسط هضم میکروبی در سکوم اسب ایجاد وجذب می گردد. سکوم در طیور فعالیت قابل توجهی ندارد. بخشهای قولون کوچک، قولون بزرگ و راست روده(rectim) سایر بخشهای تشکیل دهنده روده بزرگ هستند که جذب آب باقیمانده در مواد خوراکی در این بخش انجام می پذیرد.


در روده بزرگ تک معده ای ها، مواد فیبری هضم شده مورد تخمیر میکروبی قرار می گیرند و برخی ویتامینهای محلول در آب و ویتامین k و برخی مواد پروتئینی با منشاء میکروبی تشکیل می گردند که تقریباً قابل جذب نیستند و از طریق مدفوع خارج می گردند. کلیه مواد هضم نشده، اندکی آب، ترشحات هضمی بدن، سلولهای جدا شده از مخاط دستگاه گوارش و مواد حاصل از فعالیت میکروبها در دستگاه گوارش، تشکیل مدفوع را میدهند.


در طیور طول روده بزرگ نسبتاً کوتاه است و در انتها به کلوآک ختم می شود که محل مشترک مجرای گوارشی، ادراری و تناسلی می باشد.


- مراحل جذب مواد مغذی: (nutrient absorption)


جذب مواد مغذی شامل انتقال فرآورده های نهایی هضم از محوطه دستگاه گوارش به داخل خون یا لنف می شود. در تک معده ای ها محل اصلی جذب روده باریک می باشد. سطح روده باریک دارای چین خوردگیها و پرزهای فراوانی می باشد که به شکل زاویه انگشت مانند (villi) در سطح روده قرار دارند و موجب افزایش سطح تماس مواد خوراکی هضم شده با روده می گردند.


جذب مواد مغذی به شیوه های مختلفی در روده انجام میشود:


الف) جذب بصورت غیرفعال (انتشار) (passive transport) (diffusion)


که نفوذ ملکولها از ناحیه با غلظت بالا به ناحیه با غلظت پایین می باشد و سرعت نسبتاً کمی دارد.


ب) جذب بصورت انتقال فعال (active transport)


در این روش مواد مغذی با صرف انروی از محوطه دستگاه گوارش به داخل سلولهای مخاطی روده وارد می شوند. عموم قندها و اسیدهای آمینه بصورت فعال جذب می گردند.


ج) در نوزادان تازه متولد شده عمل جذب مولکولهای اینیوگلوبرسین موجود در آغوز (کلستروم) بصورت بلعیده شدن دست نخورده (pinocytosis) می باشد.


- جذب انواع بیومولکولها:


الف) کربوهیدرات ها:


همانگونه که اشاره گردید α–آمیلاز موجود در بزاق و لوزالمعده موجب شکسته شدن مولکولهای نشاسته و گلیکوژن و آزادسازی گلوکز می گردد. دی ساکاریدها نیز توسط آنزیمهای هیدرولیز کننده خود که از روده ترشح می شوند به مونومرهای تشکیل دهنده خود تبدیل شده و به شکل فعال و با صرف انروی به درون سلولهای بافت مخاطی روده منتقل گردیده و سپس از طریق سیاهرگ کبدی (portal vein) به کبد وارد می شود.


ب) چربی ها:


پس از جذب غیرفعال اسیدهای چرب و مونوگلیسیریدها به درون سلولهای اپیتلیال (مخاطی) روده، در این سلولها مجدداً سنتز تری گلیسیرید صورت می گیرد و تری گلیسیریدهای تولید شده در سلولهای مخاطی معده به شکل ذرات کوچک کروی بنام کیلومیکرون به درون رگهای لنفی موجود در پرزهای روده وارد میشوند. چربیهایی که دارای اسیدهای چرب کوتاه زنجیر می باشند، میتوانند بدون تشکیل کیلومیکرون به سیاهرگ و جریان خونی منتقل شوند. درطیورعمده تری گلیسیرید به جریان خون سیاهرگی وارد می شود. به این نوع چربیها که به داخل سیاهرگ وارد میشوند پورتومیکرون (portomicrons) می گوئیم.


ج) پروتئین ها:


پروتئینهای موجود درخوراک توسط فعالیت انواع آنزیمهای پپتیداز به اسیدهای آمینه و الیگوپپتیدهای کوچک تبدیل می شوند. الیگوپپتیدها به شکل فعال به سلولهای مخاطی روده وارد می شوند و توسط آنزیمهای دی پپتیداز و تری پپتیداز، هیدرولیز میشود و به اسیدهای آمینه تشکیل دهنده خود تجزیه می شوند.


اسیدهای آمینه به طریق فعال به سلولهای مخاطی روده جذب می گردند. جهت جذب اسیدهای آمینه خنثی، اسیدی یا بازی مکانیسمهای ویژه ای وجود دارد و اسیدهای آمینه هر گروه، در سرعت جذب با یکدیگر رقابت دارند.


باید توجه داشت که کل اسیدهای آمینه موجود در محوطه روده مربوط به پروتئینهای خوراک نیستند بلکه تعدادی از اسیدهای آمینه مربوط به آنزیمهای پروتئینی ترشح شده از دستگاه گوارش و دارای منشاء داخلی هستند اما این اسیدهای آمینه نیز همراه با اسیدهای آمینه خوراک جذب می گردند و به سیاهرگ کبدی منتقل می گردند.


د) مواد معدنی:


جذب مواد معدنی در روده به دو روش الف) انتشار و ب) جذب توسط مولکولهای حامل انجام می پذیرد.


کلسیم: حضور پروتئین ویژه ای بنام (calcium binding protein) (cabp) و با کمک ویتامین d3 (کوله کلسیفرول) در روده جذب می گردد. شرایط فیزیولوژیک دام، حضورسایرعوامل شیمیایی وعناصر معدنی از جمله فسفربرروی جذب کلسیم موثرمی باشد. مرغان تخمگذاردرحال تولید تخم مرغ جذب کلسیم بهتری نسبت به مرغان تخمگذارفاقد تولید تخم مرغ دارند. افزایش غلظت فسفر موجب کاهش جذب کلسیم و برعکس می گردد.


حضور ترکیبات شیمیایی مانند اسید فایتیک (phitic acid) موجب به دام انداختن عناصر معدنی و عدم جذب این عناصر می گردد.


ﻫ) ویتامین ها:


ویتامینهای محلول در آب به دو شکل انتشار ساده و جذب توسط مولکولهای حامل در روده جذب می گردند. ویتامین b12 جهت جذب، نیاز به یک مولکول گلایکوپروتئین حامل دارد درمقابل اسید فولیک به راحتی به درون سلولهای مخاطی روده انتشار می یابد. ویتامینهای محلول در چربی همانند مولکولهای چربی به شکل انتشار به داخل سلولهای مخاطی روده وارد می شوند و سپس در داخل این سلولها با مولکولهای پروتئین ترکیب می شوند و به شکل مولکولهای لیپوپروتئین به جریان خون وارد می شوند.


هضم در نشخوارکنندگان (digestion in ruminants)


دامهایی مانند گاو و گوسفند دارای معده ای چهارقسمتی می باشند. این معده پیچیده موجب انجام تخمیرهایی میکروبی درشکمبه و نگاری می گردد و موجب هضم بخش قابل توجهی از مواد سلولزی موجود در خوراک می شود. به این ترتیب دامهای دارای معده چهارقسمتی قادرند که غذاهای شامل علوفه و موادخشبی با فیبر بالا که عمدتاً از پلی ساکاریدهای دارای پیوند β می باشند، تغذیه نمایند. این حیوانات همچنین قادر هستند خوراکهایی را که برای بار اول بلعیده می شوند را بالا آورده و پس از آغشته نمودن مجدد به بزاق و جویدن مجدد، دوباره بلع کنند. این عمل نشخوار(rumination) نامیده می

[رامین قاسم نتاج]

کنجاله سويا و نقش آن در تغذيه طيورمقدمه با توجه به روندفزاينده افزايش جمعيت منابع محدود و فقر و گرسنگي پنهان لازم است برنامه اقتصاديهمه جانبي اي تدوين گردد در بخش کشاورزي و زير مجموعه آن دامپروري و پرورش طيوريکي از مواردي است که در کوتاه مدت و با هزينه کمتر مارا به اهداف اقتصادي ميرساند بدين لحاظ نياز به مديريت چنين واحدهايي است تا با تاکيد بر اصلاح نژاد طيورجهت بالارفتن راندمان توليدبهترين شرايط محيطي را فراهم نمايند. از اين لحاظ کهغذا در پرورش طيور بيشترين هزينه را دارد مساله عمده و اساسي است کنجاله سوياامروزه به دليل کيفيت مناسب و اقتصادي سهم بسزايي در جيره طيور دارد بر اين اساسدر اين مقاله سعي شده است که اهميت اين ماده غذايي را از لحاظ ترکيبات آن و مقايسهآن با ديگر منابع پروتئيني بيان نمايد . به طور کلي مي توان گفت که کنجاله سويا يکماده غذايي بهداشتي و اقتصادي است و به لحاظ ترکيبات شيميايي مناسب در جيره طيورنقش مهمي ايفا مي کند. ترکيب موادغذايي مورد نياز طيور خوراکهاي موردنياز در تغذيه طيور از موادي مغذي تشکيل شده که پس از جذب و ورود به خون هر يکبطريقي در اعمال حياتي بدن حيوان نقش ايفا مي کنند مواد مغذي به طور کلي شاملکربوهيدراتها و چربيها ، پروتئين ها ، مواد معدني ، ويتامين ها ، آب و ترکيباتاضافي مي باشند. براساس نوع و شيوه پرورش طيور ازنظر گوشتي و تخمگذار بودن ونيززمان پرورش درصدترکيبات فوق تغيير پذيرند و به انواع مواد غذايي نيازمند هستند جهتتعيين ميزان هر ماده غذايي در جيره طيور مي بايست به اين نکات توجه داشت که : مادهغذايي اقتصادي و بهداشتي باشد تمام نيازهاي لازم را تامين کند. يکي از مواد غذاييمورد مصرف در پرورش طيور ، کنجاله سوياست که پس از ذرت ، بيشترين اهميت را دارد وتمامي فاکتورهاي فوق را در بر ميگيرد بدين ترتيب لازم است شناختي بر آناليز موادمغذي و ديگر خصوصيات آن داشت البته جهت روشن نمودن بيشتر مطلب سعي شده نيازهايغذايي طيور مشخص گردد و سپس اهميت آن مطرح خواهد شد .پروتئين هاپروتئين ها ازواحدهايي بنام اسيد آمينه تشکيل شده اند و حدود 20 درصد وزن يک مرغ و 5/12 درصدوزن تخم مرغ از آنها ترکيب يافته است بعضي اسيدهاي آمينه به واسطه انتقال گروهآميني ازاسيدهاي آمينه ديگر بوجود مي آيند . ولي تعدادي تحت عنوان اسيدهاي آمينهضروري به اندازه کافي در بدن حيوان ساخته نمي شوند اين دسته اسيدهاي آمينهعبارتنداز : آرژنين ، متيونين ، لوسين ، ايزولوسين ، گلوتامين ، هستيدين ، فنيلآلانين ، ليزين ، تريپتوفان ، تره ئونين و والين . در تعادل جيره بيشتر به پنجاسيد آمينه آرژنين ، تريپتوفان ، ليزين ، متيونين ، و سيستين را ملاک قرار مي دهند. اصولا پروتئين ها شامل : دو منبع گياهي و حيواني است که بسته به خصوصيات ذکر شدهمي توان به نسبت از ترکيب انها استفاده نمود معمولا فرآورده هاي با منشا حيوانيتوازن اسيد آمينه بهتري دارند و قادرند مواد معدني ضروري و ويتامين ها را تامينکنند در حال حاضر در تهيه خوراک طيور استفاده از مکملهاي پروتئيني حيواني کمتر ازسابق است . از جمله مهمترين منابع پروتئيني حيواني مي توان از پودر ماهي ، پودرگوشت ، پودر خون ، پودر شير ، پودر گوشت استخوان دار پودر پر ، پودر کشک ، اب پنيرخشک شده ، باقي مانده کشتارگاههاي طيور و مواد محلول ماهي را نام برد. امروزه باتوجه به مشکلات تهيه مواد غذاي سرشار از پروتئين از منابع حيواني سعي شدهازمکملهاي پروتئيني نباتي که بيشتر فرآورده هاي فرعي کنجاله دانه هاي روغني هستنداين مساله را حل نمايند پروتئين هاي نباتي از لحاظ توازن اسيدهاي آمينه ، منابعفقيرتري هستند از جمله مهمترين منابع پروتئين هاي نباتي مي توان به غلات تقطير شدهخشک ، کنجاله سويا ، کنجاله پنبه دانه ، کنجاله بذرک ، کنجاله کلزا ، کنجاله گلرنگ، کنجاله کنجد ، دانه باقلا و .... اشاره نمود. از ميان آندسته پروتئين هاي نباتيکه به طور معمول استفاده مي شوند کنجاله سويا اهميت بيشتري از نظر اسيد آمينه وليزين دارد ولي در مجموع درکاربرد پروتئين هاي نباتي بايد ميزان و نوع اسيدهايآمينه و نيز مواد سمي موجود در آن برآورده شود تازماني که از هر مکمل جديد تاريخچهمصرف مناسبي در دسترس نيست قبل از استفاده در جيره مي بايست به دقت مورد بررسيقرارگيرد.اهميت کنجالهسويا در تامين پروتئين لازم در جيره طيورسويا حاوي حدود35 تا 40 درصد پروتئين و 18 تا 21 درصد چربي است وبه منظور توليد روغن و کنجالهتوليد و فرايند مي شود با حرارت دادن به سويا کيفيت آن بهتر شده بازدارنده تريپسينغيرفعال شده و متيونين بهتر در دسترس قرار مي گيرد با وجود اين مي بايست دقت شودکه ممکن است حرارت زياد به ليزين و احتمالا اسيدهاي آمينه ضروري ديگر صدمه رسانديا آنها را از دسترس خارج سازد ولي به طور کلي بيشتر تحقيقات بر اين نظر تاکيدداشته که کنجاله سويا براي حداکثر کيفيت پروتئين مي بايست حرارت مناسبي ديده باشندسويا که چربي آن گرفته شده باشد به دو صورت آسياب کامل يا پرک شده مصرف مي گردد باوجود اين لازمه حرارت دادن ايجاب مي کند که دانه ها به طور مناسبي فرايند شوند درآزمايشهاي تغذيه جيره هاي تمام چربي دار سويا به جوجه ها نتايجي به دست آمده کهدانه هاي کامل يا دانه هاي آسياب شده مطلوب ترند اما بايد متذکر شد که در مناطقيکه با مشکل کمبود روغنهاي نباتي مواجه اند اقتصادي تر آن است که فقط ازکنجالهاستفاده شده و روغن ان جدا گردد. در تهيه کنجاله با جدا شدن روغن ميزان پروتينکنجاله حاصل به حدود 45 درصد رسيده و مقدار الياف فام آن حدوداً 6 درصد مي گرددکنجاله بدون پوسته معمولا با حداقل 50 درصد پروتئين استاندارد مي شود ومقدار اليافآن در حدود 3 درصد است کنجاله بدون پوسته مخصوصا در خوراکهاي پرانرژي جوجه هايگوشتي مطلوب است . پروتئين سويا يک پروتئين با کيفيت است و حاوي مقادير سرشار ازاسيدهاي آمينه ضروري است و درميان پروتئين هاي نباتي منبع عالي ليزين مي باشد و بهعنوان يک منبع مناسب آرژنين ، گليسين وتريپتوفان به حساب مي آيدليکن مقاديراسيدهاي آمينه سيتين و متيونين موجود کمتر از حد دلخواه است متيونين اولين اسيدامينه محدود کننده درجيره هاي پرانرژي بوده و حايز اهميت زيادي است بنابراين درجيره هايي که از سويا به ميزان زيادي استفاده مي گردد مي بايست از متيونين و موادغذايي حاوي متيونين بالا به عنوان مکمل استفاده نمود. عوامل محدودکننده استفاده از سويا در جيره طيورعلاوه بر اينکه ميزان اسيدهايآمينه متيونين و سيستين در سويا پايين است کنجاله سويا حاوي تعدادي از مواد سميمحرک و ممانعت کننده شامل مواد آلرژي زا ، گواترزا و عوامل ضد انعقاد است از نظرتغذيه دام ممانعت کننده هاي پروتئاز که شش نوع از آن شناخته شده است حايز اهميتاند از اين ممانعت کننده ها عامل آنتي تريپسين و کونيتز و ممانعت کنندهکايموتريپسين بومن برک اهميت خاصي دارندتغذيه دانه خام سويا و کنجاله حرارت نديدهآن رشد حيوان را به تاخير مي اندازد يکي از دلايل آن وجود همين ممانعت کننده هايپروتئاز است که باعث جلوگيري ازهضم پروتئين مي شوند همچنين شواهدي در دست است کهفعاليت بيش از حد پانکراس در اين حالت اتفاق مي افتد همانطور که قبلا توضيح دادهشد حرارات باعث غير فعال شدن اين ممانعت کننده ها مي گردد و از اين راه مي توان تاحدودي اين اثرات را خنثي کرد اگر از کنجاله سويا به عنوان منبع اصلي پروتئين جيره طيوراستفاده شود مسايلي بروز خواهد نمودو کنجاله سويا از لحاظ ويتامين B فقير است وجهت رفع اين نقيصه بايد همراه با آن از مکملهاي ويتاميتو يا از پروتئين هاي حيواني نظير پودر ماهي استفاده کرد چنانچه کنجاله سويا بامواد فوق الذکر تکميل نگردد مرغهاي تخمگذار ، تخمهايي با قابليت جوجه کشي کم توليدنموده جوجه هاي حاصل نيز ضعيف و به علت کمبود ويتامين K در مقابل خونريزي حساس خواهند بود کنجالهسويا نسبت به دانه غلات ، کلسيم و فسفر غني تري دارد امادر صورتي که در جيره طيوردر حال رشد يا مرغهاي تخمگذار ،جانشين پروتئين حيواني شود لازم است جيره غذاييمجددا ازلحاظ کلسيم و فسفر تنظيم گردد. کنجاله سويا حاوي 1/0 درصد جنيستين است کهخواص گواترزايي دارد وتواني معادل 10 * 44/4 توان دي انيل استيلسترون از خود نشانمي دهد اين ماده تاثير روشني تاکنون از خود بروزنداده است .مواد غذايي موجوددر کنجاله سويا در مقايسه با نياز غذايي جوجه هاي گوشتي بيشترين اهميتکنجاله سويا مربوط به پروتئين آن مي گردد اما به همراه پروتئين مواد ترکيبات ديگرينيز در آن وجود دارد . همچنين به منظور مقايسه نياز طيور و مقدار مواد غذايي کهاين کنجاله مي تواند فراهم نمايد نيازهاي غذايي جوجه هاي گوشتي در سنين مختلف درجگرديده است . مقايسه ميزانپروتئين کنجاله سويا و ديگر منابع پروتئيني کيفيت اسيدهايامينه پروتئين هاي حيواني نسبت به گياهي ارجحيت دارد اما هزينه بالاي اين پروتئينها و برخي از آنهارا نمي دهد بنابراين لازم است از پروتئين هاي نباتي استفاده شودکنجاله سويا نسبت به ديگر مواد گياهي باردارنده کمتري داشته و اسيدهاي آمينه لازمرا فراهم مينمايد بنابراين از اين منبع پروتئين مي توان تا حد بالايي استفاده کرد. نتيجه گيريدرمجموع ميتوانگفت کنجاله سويا ، ماده غذايي مناسبي جهت تامين پروتئين جيره طيور مي باشد که ازلحاظ اقتصادي بهداشتي و ترکيبات موجود حائز اهميت است با توجه به عوامل محدودکننده استفاده زياد در جيره طيور توصيه مي شود ازمکملهاي پروتئيني مناسب همچونکنجاله کنجد ، پودر ماهي و غلات ويتامين ها و منابع تامين کننده فسفر و کلسيم حتيالامکان استفاده گردد بدين ترتيب مي توان جيره غذايي مناسبي مشتمل بر انواع مختلفمواد غذايي تهيه نمود .

[رامین قاسم نتاج]

تاثير سطوح مختلف پروتئين و كاهش مرحله‌اي آن بر عملكرد مرغ تخمگذار
عباس باقرصاد؛ به راهنمائي : ابوالقاسم گليان به منظور بررسي تاثير پروتئين جيره و كاهش مرحله‌اي آن بر عملكرد مرغ تخمگذار يك آزمايش در دو مرحله 22-36 و 36-48 هفتگي انجام شد. تيمارهاي مرحله اول چهار جيره غذائي، حاوي 16، 17/5، 19 و 19/5 درصد پروتئين بودند. مرغهاي متعلق به هر تيمار مرحله اول، در مرحله دوم به صورت زير به چند تيمار اختصاص يافتند. در اين سن، تيمار 16 درصد به دو گروه 15 و 16 درصد، تيمار 17/5 درصد به سه گروه 15، 16 و 17/5 درصد، تيمار 19 درصد به سه گروه 16، 17/5 و 19 درصد، تيمار 19/5 درصد به چهار گروه 16، 17/5، 19 و 19/5 درصد پروتئين تقسيم شدند. بنابراين 12 برنامه غذائي، تيمارهاي آزمايش را در فاصله 22-48 هفتگي تشكيل دادند. تمام جيره‌ها 2900 كيلوكالري انرژي قابل متابوليسم داشتند. همچنين تمامي جيره‌ها حداقل احتياجات اسيدآمينه‌اي و پروتئيني توصيه شده توسط NRC (1994) را تامين مي‌كردند. اين آزمايش در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي با 5 تكرار و 12 تيمار انجام شد. در مرحله اول تخمگذاري تيمارهاي 16، 17/5، 19 و 19/5 درصد پروتئين به ترتيب 75/6، 77/8، 74/1 و 75/6 درصد توليد داشتند و تيمار 17/5 درصد پروتئين تفاوت معني‌داري را با ساير تيمارها نشان داد، اما تيمارهاي ديگر اين مرحله تفاوت معني‌داري با يكديگر نداشتند. در اين مرحله يك رابطه معكوس بين پروتئين جيره و وزن تخم‌مرغهاي توليدي مشاهده گرديد. در مرحله اول پروتئين زياد(19/5 درصد)، عامل محدودكننده مصرف خوراك بود، و دريافت مواد مغذي و توليد را در اين جيره كاهش داد. عليرغم اينكه مرغهاي تيمار 16 درصد پروتئين، تلاش كردند با افزايش بيشتر مصرف خوراك ، احتياجات پروتئيني خود را تامين كنند. اما اين افزايش دريافت مواد مغذي براي حداكثر توليد كافي نبود. در مرحله دوم تخمگذاري كاهش پروتئين جيره از 19/5 به 16 و از 16 و 17/5 به 15 درصد، توليد را نسبت به ساير برنامه‌هاي غذائي كاهش داد اما بتدريج تفاوت اين برنامه‌ها با ساير برنامه‌ها كمتر شد. در اين مرحله تيمار 15 درصد پروتئين نتوانست احتياجات حداكثر توليد و گرم تخم‌مرغ توليدي روزانه را تامين نمايد و ضريب تبديل خوراك افزايش يافت . اين آزمايش نشان داد كه مقدار 16 درصد پروتئين در جيره، براي توليد كمتر از 85 درصد و يا 46 گرم تخم‌مرغ توليدي روزانه، در فاصله 22-36 هفتگي كافي است . اما مطلوب‌ترين ضريب تبديل خوراك با جيره 17/5 درصد پروتئين بدست مي‌آيد در زمان اوج توليد (حدود 90 درصد) جيره 16 درصد پروتئين نمي‌تواند احتياجات حداكثر توليد را تامين كند و حداقل 17/5 درصد پروتئين در جيره لازم است . در مرحله دوم (36-48 هفتگي) جيره 16 درصد پروتئين براي حداكثر توليد و حداقل ضريب تبديل كافي بود. بنابراين برنامه 17/5 و 16 درصد پروتئين به ترتيب براي مراحل اول و دوم توصيه مي‌شود. در اين آزمايش پروتئين جيره اثري بر اضافه مرغها در مرحله تخمگذاري نداشت . يك روند معكوس اما غيرمعني‌دار بخصوص در مرحله اول آزمايش بين پروتئين جيره و درصد تلفات مشاهده گرديد.

[رامین قاسم نتاج]

علي ناظمي‌فر؛ به راهنمائي : حسن نصيري‌مقدم به منظور بررسي اثرات جايگزيني پودرماهي با منابع پروتئين گياهي (كنجاله‌ه‌اي آفتابگردان، پنبه و سويا)، در جيره جوجه‌هاي گوشتي، تعداد 640 قطعه جوجه گوشتي يك روزه، در يك طرح كاملا تصادفي با 8 تيمار و 5 تكرار (هر تكرار 16 قطعه جوجه نژاد لهمان) در قفس‌هاي بستري مورد آزمايش قرار گرفتند. تقسيم‌بندي كل دوره پرورش و تنظيم جيره‌ها براساس توصيه‌هاي اسكات بود. جيره‌هاي ايزوكالريك و ايزونيتروژنوس ، به صورت آزاد در تمام دوره پرورش در اختيار جوجه‌ها قرار گرفتند. جهت مقابله با اثرات منفي گوسيپول آزاد تخم پنبه، از سولفات آهن دوظرفيتي وليزين سنتز شده استفاده گرديد. نحوه اعمال تيمارها به قرار زير است : تيمار اول (شاهد) در تمام دوره پرورش جيره حاوي مخلوط منابع پروتئين حيواني (پودرماهي) و گياهي دريافت كرد و تيمار 4 در تمام دوره پرورش جيره حاوي منابع پروتئين گياهي را دريافت كرد. تيمارهاي 2، 3، 5، 6، 7 جيره‌هاي حاوي پودرماهي را به ترتيب در 42-0، 14-0، 56-42، 56-14 و 42-14 روزگي دريافت كردند و تيمار 8 فقط در دوره مياني (42-14 روزگي) جيره بدون پودرماهي را دريافت كرد. توزين‌ها بطور هفتگي انجام شد و شاخص‌هاي مورد بررسي در پايان هر مرحله (از ابتدا آزمايش) و كل دوره پرورش محاسبه و آناليز گرديد. در پايان پرورش تجزيه شيميايي و فيزيكي لاشه، در هر دو جنس به صورت جداگانه انجام شد. در پايان دوره پرورش ، تيماري كه در تمام طول دوره پرورش جيره‌هاي بدون پودرماهي را دريافت كرده‌بود، كمترين اضافه وزن، و تيماري كه فقط در دوره مياني جيره با پودرماهي را دريافت كرده بود بيشترين اضافه وزن را نشان داد. تجزيه واريانس خوراك مصرفي، تفاوت معني‌داري را بين تيمارها نشان داد (P<0/05) تيمار شاهد بهترين ضريب تبديل غذايي و تيماريي كه در تمام دوره پرورش جيره حاوي منابع پروتئين گياهي را دريافت كرده بود، پايين‌ترين ضريب تبديل غذايي را نشان دادند. ضريب تبديل انرژي جيره‌هاي آزمايشي نيز معني‌دار بود (P<0/05) بهترين ضريب تبديل پروتئين متعلق به گروهي است كه فقط جيره با پودرماهي دريافت كرده و از اين نظر بين تيمار 4 و گروه شاهد اختلاف معني‌داري وجود داشت (P<0.05). تجزيه واريانس هزينه خوراك ، درصد تلفات و درصدهاي رطوبت ، پروتئين خام و چربي خام لاشه، در هر دو جنس ، تفاوت معني‌داري را نشان نداد. تيمارها بردرصد خاكستر لاشه خروسها اثري نداشتند در حالي كه باعث بروز اختلاف از اين نظر در مرغها شدند. اختلافي بين درصد لاشه قابل مصرف و درصد چربي حفره بطني به لاشه قابل مصرف در هر دو جنس مشاهده نشد، در حالي كه درصد وزن روده‌ها به وزن دستگاه گوارش در هر دو جنس تحت تاثير تيمارها قرار گرفت . مرغها از نظر درصد وزن كبد و كيسه‌صفرا به وزن زنده تفاوتي را نشان ندادند، ولي در خروسها تفاوت قابل توجهي مشاهده شد (P<0/05).

[رامین قاسم نتاج]

سبوس برنج فرآوري شده : جايگزيني مناسب براي غلات در جيره هاي طيور

سبوس برنج يك تركيب غذائي فراوان و تا حدي گران در بسياري از كشورها بخصوص در آسيا مي باشد اما ارزش تغذيه اي آن به علت وجود مواد ضد تغذيه اي موجود در آن پايين مي باشد. محققان پاكستان در تحقيقات متعدد سعي كردند كه تأثير تيمارهاي فيزيكي مختلف را براي فرآوري سبوس برنج، شامل افزودن اسيد يا باز مورد آزمون قرار دهند. آنها نتايج خوبي را از كاربرد سبوس برنج فرآوري شده در آزمايشات تغذيه اي بر روي طيور بدست آوردند.
ـ سبوس برنج يك فرآوري فرعي نرم ، با دسترسي آسان و نسبتاً گران حاصل از صنعت توليد برنج مي باشد. سبوس برنج يك تركيب غذائي غني از مواد مغذي مي باشد اما بعلت وجود مواد ضد تغذيه اي موجود در آن، امكان استفاده از تمامي مواد مغذي موجود در آن فراهم نمي باشد. تيمارهاي شيميائي و مرطوب كردن آن تا حدودي قادر به تخريب ساختارهاي ضد تغذيه اي سبوس برنج بوده و موجب بهبود ارزش غذائي آن و برابري آن با ارزش غذائي گندم شده است . دانه غلات مانند ذرت ، گندم ، برنج ، خرد شده معمولاً 65 ـ 50% از جيره هاي فرموله شده براي تغذيه طيور را به خود اختصاص مي دهند. در آسيا ، گندم و ذرت و برنج مواد خام اصلي غذاهاي با مصرف انساني هستند كه اغلب سطح زير كشت آنها كافي نبوده و همچنين تقاضاي مصرف كنندگان چنين محصولاتي همواره بالاتر از سطح توليد مي باشد. اين موضوع مي تواند ضمن ايجاد رقابت و ايجاد انگيزه براي جستجوي جايگزينهاي غلات را به منظور مصارفي مانند تغذيه طيور، بدون اينكه تأثيرات مضرري در بر داشته باشد ، را مطرح مي نمايد. در اين راستا سبوس برنج يك جايگزين مناسب براي غلات مي باشد چرا كه مقادير زيادي از اين تركيب غذائي به عنوان يك محصول فرعي كارخانجات توليد برنج درآسيا ، در دسترس مي باشد. سبوس برنج در آسيائي كه 90% كل برنج توليدي در دنيا متعلق به آن است توليد مي شود و قيمت هر كيلو آن معادل 8 سنت آمريكا مي باشد. سبوس برنج شامل 17 ـ 11% پروتئين، 18 ـ 13% چربي، 10% فيبر 65 ـ 45% كربوهيدارت است و اين تركيب غذائي منبع سرشاري از ويتامين B و نو كوفرول و همچنين مواد معدني مانند فسفر ، پتاسيم ، آهن ، كبالت و روي مي باشد. محتواي اسيدهاي آمينه و اسيدهاي چرب آن قابل مقايسه با همه غلات مي باشد.
عوامل ضد تغذيه اي سبوس برنج :
بهرحال عوامل ضد تغذيه اي موجود در سبوس برنج ، ارزش غذائي اين تركيب غذائي را كاهش مي دهد.فاكتورهائي مانند ليپاز ، اسيد فايتيك ، ممانعت كننده تريپسين، هماتوگلوتنين و مقادير بالاي فيبر از جمله عوامل ضد تغذيه اي سبوس برنج محسوب مي شوند. براي تبديل سبوس برنج به يك منبع غذائي ابتدا ضروري است كه مواد ضد تغذيه اي موجود در آن حذف يا غيرفعال شود. اخيراً روشهاي كاربردي و اقتصادي در اين زمينه پيشنهاد شده است.
در يك تحقيق كه اخيراً ما انجام داديم توانستيم سبوس فرآوري شده را تا 20% ذرت جيره جايگزين كنيم.

عملكرد جوجه هاي تغذيه شده با جيره حاوي سبوس برنج از يك تا 56 روزگي



جيره هاي سبوس فرآوري شده




اضافه وزن به ازاي هر پرنده اي مصرف


خرد شده


تحت تيمار اسيد


تحت تيمار باز


شاهد




2562


2643


2263


2084




خوراك(گرم)


5004


4864


4612


4435




ضريب تبديل


1/95


1/84


2/03


2/13





سبوس برنج فرآوري شده
تيمارهاي افزوده شده به سبوس برنج جهت فرآوري :
در مطالعه سبوس برنج تازه ابتدا تحت تأثير 20% محلول اسيد استيك يا محلول هيدروكسيد كلسيم قرار گرفت و سپس تحت حرارت 135 ( 2 ±) از كارخانه توليدي خارج شد كه نتيجه اين فرآوري غير فعال شدن ليپاز هيدروليز فيتات و تجزيه ممانعت كننده تريپسين و هماتو گلوتنين مي باشد. ضمناً در نتيجه اين فرآوري اسپورهاي قارچها و باكتريها و بافتهاي سبوس برنج از بين مي رود.
سپس اين سبوس برنج فرآوري شده با استفاده از آناليز شيميائي ، از لحاظ مواد مغذي موجود در آن مورد ارزيابي قرار گرفت و سپس 20% گندم موجود در جيره با سبوس برنج جايگزين گرديد. نتايج تجزيه و تحليل سبوس فرآوري شده نشان داد كه ليپاز و تمامي پراكسيدازها بويژه در تيمار اسيد استيك كاملاً از بين رفته است.
تيمار هائي با بخار + هيدروكسيد كلسيم ، اسيد استيك و پختگي سبوس برنج به ترتيب باعث از بين رفتن 52 ، 75 ، 82 درصد از فيتات موجود شدند. فعاليت هماتوگلوتينين در سبوس فرآوري شده ( 2Hv/mg ) در مقايسه با سبوس غيرفرآروي شده (35Hv/mg ) به ميزان قابل توجهي كاهش نشان داد و ضمناً از طريق فرآوري 100 برابر فعاليت ممانعت كننده تريپسين مهار گرديد.
آزمايش تغذيه اي
سبوسهاي برنجي كه به طريق مختلف مورد فرآوري قرارگرفته بود. در يك آزمايش تغذيه كه شامل 1000 پرنده ( 4 تكرار از هر تيمار 250 پرنده اي ) مورد آزمون و مقايسه قرار گرفتند. به اينصورت كه سبوسهاي برنجي كه در معرض تيمارهاي مختلف فرآوري قرار گرفته بودند به ميزان 20% جايگزين گندم موجود در جيره شاهد شدند.
تيمارهاي اين آزمايش به قرار زير مي باشد.
1 ـ تيمار شاهد ( جيره بر پايه گندم ، بدون فرآوري )
2 ـ جيره حاوي سبوس برنج با رطوبت 20% و extruded شده
3 ـ جيره فرآوري شده با اسيد ( 20% رطوبت و 1% اسيد استيك )
4 ـ جيره فرآوري شده با بازي ( 20% رطوبت و 1% هيدروكسيد كلسيم )
پرندگاني مورد استفاده در آزمايش از يك روزگي تا 56 روزگي تحت تأثير اين جيره ها قرار گرفتند. نتايج حاصل از اين آزمايش جدول يك آورده شده است.
افزايش وزن در جيره شاهد ، سبوس فرآوري شده با اسيد ، سبوس فرآوري شده با محلول بازي به ترتيب 6 /8، 28/8 ، 22/9% درصد بود. بهبود در ضريب تبديل با همان ترتيب 11/4 ، 19/7 ، 14/9% بود. هزينه سبوس برنج %55 ـ 50 كمتر از هزينه تهيه گندم بود. روشهاي مختلف فرآوري سبوس برنج به خوبي توانسته بود كه فاكتورهاي ضد تغذيه اي موجود در آن را از بين ببرد.
نتايج حاصل از اين آزمايش به خوبي سبوس برنج را به عنوان يك ماده غذائي مناسب و اقتصادي در جيره طيور گوشتي مطرح نمود.
Refernce: Khan, A.D. 2003. Treated rice bran makes a good cereal substitute. Poultry International. 42 (10): 28 – 29

[رامین قاسم نتاج]

آنزيم چيست ؟آنزيمها در واقع نوعي كاتاليزورهاي بيولوژيكي هستند كه ميزان احتياج به آنها در جهت كاتاليزه كردن فرآيندهاي بيو شيميائي بسيار اندك مي باشد .تا كنون تلاش و تحقيقات فراواني در رابطه با ميزان استفاده از آنزيم در جيره هاي غذايي طيور گوشتي كه با مواد غذايي كم ارزش تر طراحي شده اند بعمل آمده است . امروزه صنعت پرورش دام و ساير علوم وابسته بطور عمده اي به اين باور رسيده است كه آنزيم ها ، افزودنيهاي غذايي با ارزشي هستند .كلا آنزيمها تركيباتي هستند كه از جنس پروتئين بوده و بصورت طبيعي يافت شده و در عمل كاتاليز فرآيندهاي شيميايي بسيار اختصاصي عمل مي نمايند كه از لحاظ ساختمان مولكولي نيز به شكل سه بعدي و بسيار پيچيده هستند . ماده اي كه آنزيم بر روي آن اثر خود را اعمال مي نمايد ، سوبسترا ناميده مي شود و شرايط واكنش خاص مانند دما ، pH و رطوبت ، لازمه انجام فرآيندهاي كاتاليزي مي باشد .شواهد نشان مي دهد فرآيندهاي شيمياي و بيولوژيكي كه در حالت طبيعي بكندي انجام مي پذيرد در حضور آنزيمها سرعت گرفته بطوريكه گاهي اوقات سرعت انجام واكنش به 106 برابر سرعت طبيعي در موجود زنده افزايش مي يابد .همه موجودات زنده از جمله ميكرو ارگانيزمها ، گياهان و دامها ، آنزيم توليد مي كنند . با توجه به اينكه آنزيمها براي واكنش هاي كاتاليزوري خود بسيار اختصاصي عمل مي نمايند ، افزودن مخلوطي از آنزيمهاي مختلف ( مولتي آنزيم ) به جيره غذايي براي تجزيه مواد غير قابل استفاده و كم ارزش مي تواند مفيد واقع گردد .
بطور كلي آنزيمهايي كه بعنوان مواد افزودني به جيره غذايي دام و طيور ، مورد استفاده قرار مي گيرند ، بايستي ويژگيهاي ذيل را داشته باشند :1 – پايداري در برابر حرارت اگر جيره غذايي تهيه شده بصورت پلت در مي آيد آنزيمها بايستي در طول مدت كوتاهي كه در معرض دماي 70 درجه سانتيگراد قرار مي گيرند ، فعاليت خود را حفظ كنند .
2 – حفظ اثر در pH اسيدي و پايداري در pH قليايي معده محل اصلي اثر آنزيمهاي افزوده شده به جيره در دامهاي تك معده اي است . در صورت مقاومت و پايداري آنزيمها در روند اسيدي سازي مواد موجود در دستگاه گوارش كه در حين عبور از دستگاه گوارش صورت مي گيرد ، اين مواد براي مدت طولاني تري عمل خواهند نمود . پايداري در برابر تغييرات pH به معناي توانايي يك آنزيم در از سرگيري فعاليت خود پس از يك تغيير موقت در pH است . اين ويژگي براي آنزيمهايي كه بايد در روده اثر خود را اعمال نمايند بدون اينكه تجزيه پروتئوليتيك شوند ، از اهميت خاصي برخوردار است . كاربرد آنزيمها در صنايع غذايي طيور :يك مرغ گوشتي جوان ازتوانايي فوق العاده اي در تبديل غذا به وزن برخوردار است ولي حدودا 25% از انرژي تام و 50% از نيتروژن دريافتي را ، از راه مدفوع به خارج دفع مي كند . اين هدر رفتن تركيبات غذايي را بويژه در دامهاي جوان مي توان تا حد زيادي به عدم توليد آنزيم به مقدار كافي ، نسبت داد كه با افزودن آنزيم به جيره موجبات كاهش ويسكوزيته و بهبود قابليت هضم تركيبات غذايي جيره را مي توان فراهم آورد . موارد كاربرد آنزيمها در صنايع غذايي طيور عبارتند از : 1- تكميل فعاليت هاي گوارشي آندوژن:بر اساس مطالعات بعمل آمده مشخص گرديده است كه برخي از مواد مفيد مانند نشاسته و پروتئين در روده كوچك طيور ، از فرآيند تخريب بيوشيميايي فرار مي كنند . يك جوجه گوشتي جوان ، يك حيوان بسيار كارآمد از نظر تبديل غذا به افزايش وزن بدن مي باشد ولي تقريبا 25% از ميزان انرژي و 50% از نيتروژن گرفته شده از طريق مدفوع دفع مي شود كه اين عامل بويژه در حيوانات جوان مي تواند ناشي از كمبود توليد آنزيم باشد . بنابراين افزودن پروتئازهاي آندوژن مي تواند در گرفتن بيشترين بازدهي از غذا در طي اين دوره بحراني رشد به پرنده كمك نمايد . 2 - حذف عوامل ضد تغذيه اي :
اكثريت مواد خامي كه امروزه در صنايع تهيه خوراك دام مورد استفاده قرار مي گيرند داراي مقادير مختلفي از عوامل ضد تغذيه اي مي باشند كه اين موضوع مي تواند باعث بروز اختلالات تغذيه اي شود و بازده كار را كاهش دهد . بعنوان مثال مي توان از اوليگوساكاريدهايي مانند رافينوز ، استاكيوز ، ورباسكوز در كنجاله سويا و كنجاله منداب نام برد .استفاده از آنزيمهاي غذايي مي تواند به كاهش اثرات مخرب عوامل ضد تغذيه اي كمك نمايد . بتا گلوكانها و آرابينوگزيلان ها (عمده ترين اشكال پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي موجود در جيره ) داراي وزن مولكولي بالايي هستند و در هنگام حل شدن ، محلول هاي غليظ و چسبناكي ايجاد مي كنند .بر خلاف سلولز يا بتا گلوكانها كه منحصرا از گلوكز تشكيل مي شوند ، آرابينوگزيلان ها ( پنتوزان ها ) هتروپليمرهايي هستند كه عمدتا از گزيلوز و آرابينوز تشكيل مي شوند .مشخص گرديده است كه پنتوزان ها ي گندم داراي فعاليت ضد تغذيه اي در جوجه هاي گوشتي هستند و در واقع اين اثرات ضد تغذيه اي كه با كاهش عملكرد و افزايش رطوبت مدفوع و بالطبع بستر نمايان مي شوند ، با ويسكوزيته بالاي اين پلي ساكاريدهاي غير نشاسته اي ارتباط دارند. مطالعات انجام شده با آنزيم گزيلاناز كه توانايي شكستن پنتوزان را به تركيب هاي كوچكتر داراست ، نشان از كاهش ويسكوزيته محتويات ايلئوم داشته است . نتيجه اين كار بهبود وزن نهايي جوجه ها و كاهش ضريب تبديل غذايي بود . همچنين كاهش قابل ملاحظه اي در آب دريافتي جوجه هاي تغذيه شده با اين آنزيم مشاهده شد . 3 - ارائه مواد غذايي قابل جذبتر و افزايش انرژي حاصل از عناصر غذايي ارزانتر :آنزيم ها با تخريب ديواره سلولي مواد غذايي ( پلي ساكاريدها و پروتئين هاي ذخيره اي ) موجب آزاد سازي و قابل دسترس شدن مواد غذايي داخل سلولي مي گردند . آنزيمهاي غذايي افزوده شده ، با كاهش دادن ويسكوزيته محتويات گوارشي ايجاد شده بوسيله فيبرهاي محلول ، موجب هضم موثرتر مواد اوليه غذايي به كمك آنزيمهاي آندوژن پرنده مي شوند . انواع آنزيمهاي مورد استفاده در تغذيه طيور : 1 - Xylanase: اين آنزيم داراي اثر بيشتري در مقايسه با ساير كاهش دهنده هاي ويسكوزيته مي باشد و اثر خود را بوسيله قابل حل كردن آرابينوگزيلان ها و شكستن مولكول هاي بزرگ آنها اعمال مي كند . 2 - b - glucanase : اين آنزيم باعث كاهش ويسكوزيته محتويات گوارش در جوجه هايي مي شود كه توسط جيره هاي حاوي جوهاي داراي بتا گلوكان بالا تغذيه شده اند و در نتيجه باعث بهبود عملكرد بويژه در طيور مي گردد . از ديگر اثرات اين آنزيم ، كاهش بروز چسبندگي مقعدمي باشد . بهبود وضعيت بستر و كاهش تعداد تخم مرغهاي كثيف از اثرات ديگر استفاده از اين آنزيم مي باشد . 3 - (Arabinoxylanase) Pentosanase : اين آنزيم باعث كاهش ويسكوزيته محتويات گوارشي در جوجه هايي مي شود كه توسط جيره هاي گندمي كه مقادير محسوسي آرابينو گزيلان دارند ، تغذيه شده اند و بدين وسيله منجر به بهبود عملكرد ، طيور مي شود. 4 - Phytase : به منظور استفاده بيشتر از فسفات گياهي و در نتيجه كاهش نياز به افزودن فسفات هاي غير آلي به جيره بكار مي رود . همچنين باعث حذف اثرات ضد تغذيه اي اسيد فيتيك مي گردد . 5 - Cellulase : باعث تخمير ديواره سلولهاي گياهي از ساختمان سلولي اجزا غذايي و در نتيجه از طريق رها سازي مواد غذايي موجود در گياهان ، موجب تسهيل بيشتر هضم كامل گياهان سبز مي شود . 6 - Protease : باعث تكميل ظرفيت پروتئوليتيك آندوژن مي شود و به حيوانات ضعيف يا جوان كه عمل هضمي آنها ممكن است كافي نباشد ، ياري مي نمايد . فعاليت پروتئوليتيك همچنين مي تواند جذب بيشتري از مواد غذايي را بوسيله فروپاشي ساختمان پروتئين گياهي ميسر نمايد . 7 - α- amylase : باعث تكميل ظرفيت آمينوليتيك آندوژن مي شود و باعث هضم بهتر و بيشتر نشاسته مي شود . 8 - Lipase : با هيدروليز چربي ها مي تواند در توسعه منابع ارزان چربي بسيار مفيد و موثر باشد . همچنين مي تواند به آنزيمهاي آندوژن نيز كمك نمايد . 9 - Pectinase : با تجزيه پكتيك بعنوان يك عامل ضد تغذيه اي لگومينه ها كه يك قسمت اصلي پلي ساكاريد آنها ، را تشكيل مي دهد از خواص اين آنزيم مي باشد .

[رامین قاسم نتاج]

چرا از هورمونها در تغذیه طیور استفاده نمی شود ؟ (http://www.olomedam.blogfa.com/post-16.aspx)
ریک کلین یکی از متخصصانی است که به دلیل ارتباط نزدیک و مستمر با کشاورزان، صاحبان صنایع و کارخانه داران به صورت حرفه ای به مسائل طیور و صنعت تولید خوراک می پردازد .در تمام جلسات این سوال وجود دارد که " چرا از هورمون در تغذیه طیور استفاده نمی شود"و در تمام جلسات علل استفاده و یا عدم استفاده از هورمون در تغذیه طیور بحث می گردد.هر چند که نویسنده معتقد است در خصوص استفاده و یا عدم استفاده از هورمونها در تغذیه طیور بایستی بررسی بیشتری صورت گیرد.بر طبق مطالعات اندرسون و گرنات در دانشگاه کارولینای شمالی ، استفاده از هورمونها در تغذیه طیور توسط اکثر دولتها رد شده است. همچنین سازمان بهداشت جهانی به سمت متوقف کردن استفاده از هورمون رشد در تغذیه جوجه هایی پیش می رود که در تغذیه انسان مصرف می شود. موسسات پزشکی آمریکا و موسسه بهداشت عمومی بر این امر متفق القول هستند که: " چرا باید از هورمونها استفاده شود اگر ..." .در امریکا تبلیغات زیادی در خصوص مصرف جوجه هایی می شود که بدون هورمون پرورش یافته اند ، ولی هنوز هم مردم معتقدند که کار دولت در این زمینه روشن نیست.نوشتن و نصب برچسب روی فراوردهای مرغی باعنوان "عاری از هورمون" کاری اجباری و عدم انجام آن کاری غیر قانونی است.ولی یک واقعیت وجود دارد که با پیشرفتهای صورت گرفته در صنعت طیور و با انتخابهای خوب ژنتیکی، استفاده از هورمونها در راستای رسیدن به حداکثر سود و پتانسیل، کاری منطقی است.در طی آزمایشات مقایسه ای بین نژاد راس 308 و گروهی از طیور که از سال 1957 روی آنها هیچ کار اصلاح نژادی انجام نشده است نشان داد که با استفاده از تغذیه مدرن و نژاد جدید وزن طیور تقریبا 5 برابر سنگین تر از طیور ی است که در سال 1957 پرورش می یافتند
جدول1 – وزن بدن خروسها، ضریب تبدیل غذایی در سن 21 و 42 روزگی (2003)



درصد گوشت سینه

ضریب تبدیل خوراک

وزن بدن

جیره

سویه



84 روزگی

43 روزگی

85-0

42-0

21-0

84

42

21

روز



21.2

19.5

2.68

1.58

1.31

5958

2903

791

2001

2001



19.7

17

3.26

1.88

1.48

4661

2271

647

1957

2001



11.8

11.2

2.95

2.05

1.78

1907

641

210

2001

1957



12

11.5

3.57

2.28

1.72

1715

591

184

1957

1957





همچنین نژادهای جدید برای رسیدن به وزن مشابه، میزان مصرف خوراکشان نصف نژادهای اصلاح نشده است.
نکته دیگر آن است که طیور جدید از نظر گوشت سینه 2 برابر نژادهای قدیمی است. نتایج تحقیقات نشان می دهد که 80 درصد پیشرفتهای حاصله در اثر بهبود ژنتیکی ( اصلاح نژادی) و 20 درصد در اثر نحوه تغذیه و خوراک دهی است.در این میان تلاش شده است که به حداکثر پتانسیل مرغ در راستای تولید تخم مرغ رسیده شود.
در جدول زیر اطلاعات منتشر شده توسط کمپانی های- لاین آورده می شود.
جدول 2- تغییرات در نژاد های لاین قهوه ای در دهه اخیر



2003-2002

1999-1998

1995

1993


خصوصیات



6

6.7-5.6

6.7-5.7

6.7-5.7

خوراک مصرفی در طول پرورش



145

149

151

153

سن در 50 درصد تولید



252

246

240

238

تخم مرغ به ازای مرغ پای تخم(60 هفتگی)



2.06

2.11

2.5-2.2

2.5-2.2

کیلو گرم خوراک به ازای کیلوگرم تخم مرغ




تغییرت مذکور توصیف نیست بلکه یک واقعیتی است که در صنعت طیور اتفاق افتاده است. در این میان 2 مساله وجود دارد :
نخست آنکه مرغها از نظر فیزیولوژیکی در طول شبانه روز نمی توانند بیش از یک تخم مرغ تولید کنند . در ثانی طیور تا رسیدن به بلوغ نمی توانند فشار انتخاب ژنتیکی را تحمل کنند.
در واقع بیشتر تولید کنندگان از مرغهایی استفاده می کنند که بتوانند 80-70 درصد پتانسیل ژنتیکی خود را نشان دهند. همچنین امروزه اکثر مرغها ی تخمگذار تجاری بیش از 90 درصد پتانسیل ذکر شده در جدول یک را نشان می دهند. مدیریت ، تراکم گله، تغذیه و بهداشت همگی بایستی تامین شود تا طیور مدرن بتوانند حداکثر پتانسیل خود را نشان دهند.استفاده از برنامه نوری و محدود کردن خوراک در راستای کاهش و کنترل رشد و کم کردن اختلالات متابولیکی و کاهش تلفات از نکات بسیار مهم است.
در بسیار از کشور ها استفده از مواد هورمونی یا شبه هورمونی محدود شده است.در آفریقای جنوبی از هورمونها یی استفاده می شود که از نظر بین المللی تایید و ثبت شده است. ولی در مقیاس وسیع تجاری از هورمونها استفاده نمی شود.به یاد داشته باشید که تمام هورمونها از جنس پروتئین بوده و همانند تمام منابع پروتئینی دیگر قابل هضم می باشندبه عبارت دیگر بایستی آن را در خوراک یا به صورت روزانه تزریق نمود.
توفیق در بهبود دادن صنعت طیور و تجارت آن همراه با مشکلاتی است. توفیق در این صنعت ناشی از پیشرفت ژنتیکی ، بهبود وضعیت تغذیه ای و بهتر شدن مدیریت است. ولی مساله نگران کننده این است که مشتریان یا مصرف کنندگان به این مسائل توجه نداشته و توفیقات ما را در این صنعت ناشی از مصرف افزودنی های خاص در خوراک طیور می دانند و در برخی موارد از این مواد به عنوان مواد جادوئی و سحر آمیز یاد می کنند. آنها می گویند چگونه می شود بدون استفاده از هورمون یا استروئید ها ، جوجه هایی با عضلات پر گوشت و یا سینه هایی گوشتی تولید کرد.
هر چند مصرف کنندگان در خصوص استفاده از آنزیم ها در تغذیه طیور نا موافقند ولی تصور من استفاده کامل از این عناصر است.
امروزه بر روی استفاده از غذاهایی ار گانیک و امنیت غذایی تاکید فراوانی می شود. هر چند در مقیاس کوچک تبلیغات زیادی در خصوص عدم استفاده از مواد افزودنی در خوراک طیور می شود ولی این مساله نباید برای دولت ها گمراه کننده باشد. اخیرا بر روی بسیاری از فراورده هایی طیور عبارت " عاری از هورمون" نصب می شود. و یا در آن هیچ دارویی مصرف نشده است.ولی میزان آن کم می باشد. این مساله همانند تبلیغاتی است که گفته می شود صبحانه ای حاوی غلات که 97 درصد از آن عاری از چربی است.
در پایان به خاطر داشته باشید برای رسیدن به وزن بالا لازم است که مقادیر زیادی استروئید تزریق شود. زیرا که استفاده از این مواد در مقادیر اندک در مقایسه با تزریق روزانه نمی تواند وزن قابل توجهی ایجاد کند.نویسنده اعتقاد دارد که جوجه هایی که در آن هورمون استفاده می شود همانند جوجه هایی است که در آن هورمون استفاده نشده است. فلذا به خود اجازه بدهیم و مطمئن باشیم که تمام مصرف کنندگان تمام این مطالب را می دانند و باید بدانند.
منبع : http://alimoradi62.blogfa.com (http://alimoradi62.blogfa.com/)

[hani20]

روده جوجه پیش از هچ ، عاری از هرگونه باكتری می باشد. با شروع نوك زدن به پوسته و تولد جوجه ، وضعیت باكتریایی روده سریعاً تغییر می نماید. جوجه هایی كه در شرایط طبیعی بدنیا می آیند ، با مجموعه ای از ویروس ها ، باكتریها و قارچهایی موجود در گله ، در تماس می باشند. این ارگانیسم ها در عرض چند ساعت تكثیر یافته و فلور طبیعی روده كه میكروفلور روده نامیده می شود ، را تشكیل می دهند.

این باكتریها غالباً مفید بوده و خطری برای جوجه در بر ندارند. لایه مخاطی روده همراه با این باكتریهای مفید موجب تثبیت عملكرد دستگاه گوارش گشته و دستگاه گوارش جوجه را در مقابل هجوم باكتریهای پاتوژن و مضر محافظت می نماید. با ایجاد این میكروفلور ، رشد باكتریهای مضر از قبیل سالمونلا و كلی باسیلهای مضر و پاتوژن ، از چینه ان تا كلواك محدود می شود.
همچنین گروههایی كه محلول 4% آب پنیر دریافت كرده بودند ، بطور قابل توجهی نسبت به گروههای كنترل بسیار سالمتر بودند. نهایتاً بعنوان نتیجه ای از این بررسی ، مشخص شد كه ، آب پنیر در ایجاد و تكثیر كلونی های باكتریایی در مراحل اولیه ، بطور موثری از رشد برخی از باكتریها مضر ، مانند سالمونلا و سویه های بیماریزای كلی باسیل جلوگیری نموده و بنابراین یك پروبیوتیك طبیعی موثر می باشد.

محیط مصنوعی امروز

در پرورش مدرن طیور ، بخش قابل توجهی از كوشش ها در جهت دور نگهداشتن جوجه های جوان از بالغین به منظور پیشگیری از گسترش بیماریها به عمل می آید. سالن های مرغداری در فاصله دو دوره تخلیه و تمیز می شوند. جوجه هایی كه در چنین محیطی هچ و رشد می یابند ، در محیطی نسبتاً مصنوعی قرار داشته و بنابراین همان اندازه فلور روده تغییر می كند. ارگانیسم های متعددی كه در دستگاه گوارش این جوجه ها تكثیر می یابند با جوجه هایی كه در شرایط طبیعی با گله ها در ارتباط هستند متفاوت می باشند. این مسئله موجب می شود تا این جوجه ها نسبت به عفونت های روده و مشكلات دارای خطر كمتر حساستر باشند. در تلاش برای رفع این معضل در پرورش مدرن مرغ گوشتی ، بخش بزرگی از تحقیقات بر روی نواحی كثیر میكروبی در روده جوجه های جوان معطوف شده است.
انجام این تحقیقات موجب جداسازی و تكثیر باكتریها و قارچ ها از روده جوجه های جوان گشته است. در مطالعه حاضر كه توسط مركز تحقیقات وزات جهاد سازندگی انجام پذیرفت ، محققین باكتریها را به منظور مشخص ساختن مضر و یا مفید بودن آنها از آب پنیر جدا ساختند.
باكتریهای جدا شده عموماً به جنس های متفاوتی از لاكترباسیل تعلق داشتند ، كه در اكثر فراورده های شیر ، بویژه كه آب پنیر یافت می شوند. اثرات مفید آب پنیر به عنوان منبعی طبیعی و ارزشمند از پروبیوتیك ها و ارگانیسم های محدود كننده رقابتی ، اساساً بدنبال حضور این ارگانیسم ها می باشد. این ارگانیسم ها با محدودترین پاتوژن ها ، تحریك سیستم ایمنی ، تحصیل در هضم ، سنتز و جذب برخی از ویتامین ها و مواد معدنی و كمك به هضم برخی از اجزای جیره نقش خویش را ایفا می نمایند و با عنوان مواد پروبیوتیك شناخته شده اند كه مكمل های باكتریایی زنده ای كه بر روی تعادل باكتریها اثرات مثبتی دارا می باشند.

یك پروبیوتیك طبیعی

در این بررسی ، تمامی محلول های آب پنیر اثرات مفید قابل توجهی داشتند. محلول 4% آب پنیر تهیه و از طریق تانكرهای دستی خاصی مورد استفاده قرار گرفت و توسط آب خوریهای اتوماتیك و دستی معمولی در اختیار طیور قرار گرفت. نهایتاً مشخص شد كه آب پنیر خصوصاً در پرورش طیور گوشتی به عنوان جایگزینی برای پروبیوتیك های تجاری مورد استفاده قرار گیرد.
در بررسی دوم ، آزمایشهای مكرری بر روی 4 گروه 40 تایی و به همان تعداد تكرار گروه كنترل انجام پذیرفت. محلولهای 2 ، 4 ، 6 ، 8% آب پنیر از طریق آب خوری در اختیار طیور قرار گرفت. در طی 6 روز اول ، جوجه های هیبرو مورد آزمایش جیره معمولی و آب پنیر را به روش آشامیدنی دریافت نمودند. از پایان روز 6 تا روز 24 ، آب پنیر قطع و تمامی پرندگان از جیره یكسانی برخوردار بودند.
با استفاده از وزن كشی روزانه غذا و پس مانده ها ، اطلاعات دقیقی درباره میزان جیره مصرفی و تأثیر جیره بدست آمد. تمامی گروه ها بطور روزانه توسط دامپزشك های ماهری به منظور اخذ تاریخچه ایی مختصر و تشخیص عفونت های متفاوت ، بازدید می شدند.

اثرات مشخص آب پنیر

نتایج بدست آمده از این بررسی ها مشخصاً نشان داد كه پرندگانی كه آب پنیر دریافت كرده بودند ، دارای میانگین افزایش وزن روزانه بالاتر ( gr 1/30 ) و وزن نهایی gr 1795 نسبت به پرندگان گروه كنترل بودند.

[رامین قاسم نتاج]

http://www.njavan.com/forum/images/icons/icon1.png کنجاله سويا و نقش آن در تغذيه طيور
با توجه به روند فزاينده افزايش جمعيت منابع محدود و فقر و گرسنگي پنهان لازم است برنامه اقتصادي همه جانبي اي تدوين گردد در بخش کشاورزي و زير مجموعه آن دامپروري و پرورش طيور يکي از مواردي است که در کوتاه مدت و با هزينه کمتر مارا به اهداف اقتصادي مي رساند بدين لحاظ نياز به مديريت چنين واحدهايي است تا با تاکيد بر اصلاح نژاد طيور جهت بالارفتن راندمان توليدبهترين شرايط محيطي را فراهم نمايند. از اين لحاظ که غذا در پرورش طيور بيشترين هزينه را دارد مساله عمده و اساسي است کنجاله سويا امروزه به دليل کيفيت مناسب و اقتصادي سهم بسزايي در جيره طيور دارد بر اين اساس در اين مقاله سعي شده است که اهميت اين ماده غذايي را از لحاظ ترکيبات آن و مقايسه آن با ديگر منابع پروتئيني بيان نمايد . به طور کلي مي توان گفت که کنجاله سويا يک ماده غذايي بهداشتي و اقتصادي است و به لحاظ ترکيبات شيميايي مناسب در جيره طيور نقش مهمي ايفا مي کند.

ترکيب مواد غذايي مورد نياز طيور
خوراکهاي مورد نياز در تغذيه طيور از موادي مغذي تشکيل شده که پس از جذب و ورود به خون هر يک بطريقي در اعمال حياتي بدن حيوان نقش ايفا مي کنند مواد مغذي به طور کلي شامل کربوهيدراتها و چربيها ، پروتئين ها ، مواد معدني ، ويتامين ها ، آب و ترکيبات اضافي مي باشند. براساس نوع و شيوه پرورش طيور ازنظر گوشتي و تخمگذار بودن ونيز زمان پرورش درصدترکيبات فوق تغيير پذيرند و به انواع مواد غذايي نيازمند هستند جهت تعيين ميزان هر ماده غذايي در جيره طيور مي بايست به اين نکات توجه داشت که : ماده غذايي اقتصادي و بهداشتي باشد تمام نيازهاي لازم را تامين کند. يکي از مواد غذايي مورد مصرف در پرورش طيور ، کنجاله سوياست که پس از ذرت ، بيشترين اهميت را دارد و تمامي فاکتورهاي فوق را در بر ميگيرد بدين ترتيب لازم است شناختي بر آناليز مواد مغذي و ديگر خصوصيات آن داشت البته جهت روشن نمودن بيشتر مطلب سعي شده نيازهاي غذايي طيور مشخص گردد و سپس اهميت آن مطرح خواهد شد .

پروتئين ها
پروتئين ها از واحدهايي بنام اسيد آمينه تشکيل شده اند و حدود 20 درصد وزن يک مرغ و 5/12 درصد وزن تخم مرغ از آنها ترکيب يافته است بعضي اسيدهاي آمينه به واسطه انتقال گروه آميني ازاسيدهاي آمينه ديگر بوجود مي آيند . ولي تعدادي تحت عنوان اسيدهاي آمينه ضروري به اندازه کافي در بدن حيوان ساخته نمي شوند اين دسته اسيدهاي آمينه عبارتنداز : آرژنين ، متيونين ، لوسين ، ايزولوسين ، گلوتامين ، هستيدين ، فنيل آلانين ، ليزين ، تريپتوفان ، تره ئونين و والين . در تعادل جيره بيشتر به پنج اسيد آمينه آرژنين ، تريپتوفان ، ليزين ، متيونين ، و سيستين را ملاک قرار مي دهند . اصولا پروتئين ها شامل : دو منبع گياهي و حيواني است که بسته به خصوصيات ذکر شده مي توان به نسبت از ترکيب انها استفاده نمود معمولا فرآورده هاي با منشا حيواني توازن اسيد آمينه بهتري دارند و قادرند مواد معدني ضروري و ويتامين ها را تامين کنند در حال حاضر در تهيه خوراک طيور استفاده از مکملهاي پروتئيني حيواني کمتر از سابق است . از جمله مهمترين منابع پروتئيني حيواني مي توان از پودر ماهي ، پودر گوشت ، پودر خون ، پودر شير ، پودر گوشت استخوان دار پودر پر ، پودر کشک ، اب پنير خشک شده ، باقي مانده کشتارگاههاي طيور و مواد محلول ماهي را نام برد. امروزه با توجه به مشکلات تهيه مواد غذاي سرشار از پروتئين از منابع حيواني سعي شده ازمکملهاي پروتئيني نباتي که بيشتر فرآورده هاي فرعي کنجاله دانه هاي روغني هستند اين مساله را حل نمايند پروتئين هاي نباتي از لحاظ توازن اسيدهاي آمينه ، منابع فقيرتري هستند از جمله مهمترين منابع پروتئين هاي نباتي مي توان به غلات تقطير شده خشک ، کنجاله سويا ، کنجاله پنبه دانه ، کنجاله بذرک ، کنجاله کلزا ، کنجاله گلرنگ ، کنجاله کنجد ، دانه باقلا و .... اشاره نمود. از ميان آندسته پروتئين هاي نباتي که به طور معمول استفاده مي شوند کنجاله سويا اهميت بيشتري از نظر اسيد آمينه و ليزين دارد ولي در مجموع درکاربرد پروتئين هاي نباتي بايد ميزان و نوع اسيدهاي آمينه و نيز مواد سمي موجود در آن برآورده شود تازماني که از هر مکمل جديد تاريخچه مصرف مناسبي در دسترس نيست قبل از استفاده در جيره مي بايست به دقت مورد بررسي قرارگيرد.

اهميت کنجاله سويا در تامين پروتئين لازم در جيره طيور
سويا حاوي حدود 35 تا 40 درصد پروتئين و 18 تا 21 درصد چربي است وبه منظور توليد روغن و کنجاله توليد و فرايند مي شود با حرارت دادن به سويا کيفيت آن بهتر شده بازدارنده تريپسين غيرفعال شده و متيونين بهتر در دسترس قرار مي گيرد با وجود اين مي بايست دقت شود که ممکن است حرارت زياد به ليزين و احتمالا اسيدهاي آمينه ضروري ديگر صدمه رساند يا آنها را از دسترس خارج سازد ولي به طور کلي بيشتر تحقيقات بر اين نظر تاکيد داشته که کنجاله سويا براي حداکثر کيفيت پروتئين مي بايست حرارت مناسبي ديده باشند سويا که چربي آن گرفته شده باشد به دو صورت آسياب کامل يا پرک شده مصرف مي گردد با وجود اين لازمه حرارت دادن ايجاب مي کند که دانه ها به طور مناسبي فرايند شوند در آزمايشهاي تغذيه جيره هاي تمام چربي دار سويا به جوجه ها نتايجي به دست آمده که دانه هاي کامل يا دانه هاي آسياب شده مطلوب ترند اما بايد متذکر شد که در مناطقي که با مشکل کمبود روغنهاي نباتي مواجه اند اقتصادي تر آن است که فقط ازکنجاله استفاده شده و روغن ان جدا گردد. در تهيه کنجاله با جدا شدن روغن ميزان پروتين کنجاله حاصل به حدود 45 درصد رسيده و مقدار الياف فام آن حدوداً 6 درصد مي گردد کنجاله بدون پوسته معمولا با حداقل 50 درصد پروتئين استاندارد مي شود ومقدار الياف آن در حدود 3 درصد است کنجاله بدون پوسته مخصوصا در خوراکهاي پرانرژي جوجه هاي گوشتي مطلوب است . پروتئين سويا يک پروتئين با کيفيت است و حاوي مقادير سرشار از اسيدهاي آمينه ضروري است و درميان پروتئين هاي نباتي منبع عالي ليزين مي باشد و به عنوان يک منبع مناسب آرژنين ، گليسين وتريپتوفان به حساب مي آيدليکن مقادير اسيدهاي آمينه سيتين و متيونين موجود کمتر از حد دلخواه است متيونين اولين اسيد امينه محدود کننده درجيره هاي پرانرژي بوده و حايز اهميت زيادي است بنابراين در جيره هايي که از سويا به ميزان زيادي استفاده مي گردد مي بايست از متيونين و مواد غذايي حاوي متيونين بالا به عنوان مکمل استفاده نمود.

عوامل محدود کننده استفاده از سويا در جيره طيور
علاوه بر اينکه ميزان اسيدهاي آمينه متيونين و سيستين در سويا پايين است کنجاله سويا حاوي تعدادي از مواد سمي محرک و ممانعت کننده شامل مواد آلرژي زا ، گواترزا و عوامل ضد انعقاد است از نظر تغذيه دام ممانعت کننده هاي پروتئاز که شش نوع از آن شناخته شده است حايز اهميت اند از اين ممانعت کننده ها عامل آنتي تريپسين و کونيتز و ممانعت کننده کايموتريپسين بومن برک اهميت خاصي دارندتغذيه دانه خام سويا و کنجاله حرارت نديده آن رشد حيوان را به تاخير مي اندازد يکي از دلايل آن وجود همين ممانعت کننده هاي پروتئاز است که باعث جلوگيري ازهضم پروتئين مي شوند همچنين شواهدي در دست است که فعاليت بيش از حد پانکراس در اين حالت اتفاق مي افتد همانطور که قبلا توضيح داده شد حرارات باعث غير فعال شدن اين ممانعت کننده ها مي گردد و از اين راه مي توان تا حدودي اين اثرات را خنثي کرد اگر از کنجاله سويا به عنوان منبع اصلي پروتئين جيره طيور استفاده شود مسايلي بروز خواهد نمودو کنجاله سويا از لحاظ ويتامين b فقير است وجهت رفع اين نقيصه بايد همراه با آن از مکملهاي ويتاميت و يا از پروتئين هاي حيواني نظير پودر ماهي استفاده کرد چنانچه کنجاله سويا با مواد فوق الذکر تکميل نگردد مرغهاي تخمگذار ، تخمهايي با قابليت جوجه کشي کم توليد نموده جوجه هاي حاصل نيز ضعيف و به علت کمبود ويتامين k در مقابل خونريزي حساس خواهند بود کنجاله سويا نسبت به دانه غلات ، کلسيم و فسفر غني تري دارد امادر صورتي که در جيره طيور در حال رشد يا مرغهاي تخمگذار ،جانشين پروتئين حيواني شود لازم است جيره غذايي مجددا ازلحاظ کلسيم و فسفر تنظيم گردد. کنجاله سويا حاوي 1/0 درصد جنيستين است که خواص گواترزايي دارد وتواني معادل 10 * 44/4 توان دي انيل استيلسترون از خود نشان مي دهد اين ماده تاثير روشني تاکنون از خود بروزنداده است .

مواد غذايي موجود در کنجاله سويا در مقايسه با نياز غذايي جوجه هاي گوشتي
بيشترين اهميت کنجاله سويا مربوط به پروتئين آن مي گردد اما به همراه پروتئين مواد ترکيبات ديگري نيز در آن وجود دارد . همچنين به منظور مقايسه نياز طيور و مقدار مواد غذايي که اين کنجاله مي تواند فراهم نمايد نيازهاي غذايي جوجه هاي گوشتي در سنين مختلف درج گرديده است .

مقايسه ميزان پروتئين کنجاله سويا و ديگر منابع پروتئيني
کيفيت اسيدهاي امينه پروتئين هاي حيواني نسبت به گياهي ارجحيت دارد اما هزينه بالاي اين پروتئين ها و برخي از آنهارا نمي دهد بنابراين لازم است از پروتئين هاي نباتي استفاده شود کنجاله سويا نسبت به ديگر مواد گياهي باردارنده کمتري داشته و اسيدهاي آمينه لازم را فراهم مينمايد بنابراين از اين منبع پروتئين مي توان تا حد بالايي استفاده کرد .

نتيجه گيري
درمجموع ميتوان گفت کنجاله سويا ، ماده غذايي مناسبي جهت تامين پروتئين جيره طيور مي باشد که از لحاظ اقتصادي بهداشتي و ترکيبات موجود حائز اهميت است با توجه به عوامل محدود کننده استفاده زياد در جيره طيور توصيه مي شود ازمکملهاي پروتئيني مناسب همچون کنجاله کنجد ، پودر ماهي و غلات ويتامين ها و منابع تامين کننده فسفر و کلسيم حتي الامکان استفاده گردد بدين ترتيب مي توان جيره غذايي مناسبي مشتمل بر انواع مختلف مواد غذايي تهيه نمود .
منابع از سایت نخبگان جوان...

[رامین قاسم نتاج]

کنسانتره 5 . 10 و 30% مرغ گوشتی
مزایای استفاده از کنسانتره
ضریب تبدیل غذایی بهتر و افزایش راندمان تولیدگوشت


به لحاظ غنی بودن کنسانتره از کلیه تک ویتامین ها و مواد معدنی در شرایط عادی دیگر نیازی به استفاد ه از مکمل های تک درمانی نیست

با خرید یک محصول حداقل 30ماده ی مورد نیاز طیور تامین می شود


احتمال استفاده از مواد فاقد کیفیت در جیره کاملا حذف می شود

کاهش قیمت تمام شده ی جیره




مشکل تامین مواد دیگر در جیره و خرید های متعدد دیگر و مختلف از مراکز گوناگون با کیفیت های متغییر رفع میشود

کاسته شدن از تعداد مواد اولیه در تهیه دان و جلوگیری از امکان بروز اشتباه در ساخت دان


کاهش پرت دادن و جلوگیری از به هدر رفتن منابع غذایی و سرمایه

تعادل بهتر انرژی و پروتئین در جیره


رشد و وزن گیری در هفته های اول و دوم تولید که یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده وزن نهایی گله در اخر دوره است

حفظ کیفیت مواد مغذی بطور کامل


تطابق وزن با سن در نمودار تولید و مقایسه آن با استانداردهای جهانی

تامین عناصر و مواد کم نیاز در جیره بطورکامل


کاهش استرس ها و جلوگیری از اختلالات متابو لیکی نناشی از سوء تغذیه

استفاده از مواد جدید در علم تغذیه مانند مو لتی آنزیم آنتی اکسیدان محرک رشد پودر اشتها آورو غیره


تامین سطوح بالاتر انرژی متابولیسمی پروتئین و سایر مواد مغذی در جیره های ارائه شده

یکنواختی مواد مغذی در جیره پس از ساخت دان و به دنبال ان یکنواختی رشددر گله


تامین نیازهای کلیه امیخته های طیور گوشتی رایج در ایران

تسهیل در امر انبارداری مواد اولیه غذایی به دلیل کاهش تعداد مواد اولیه موجود در انبار


پشتیبانی و راهنمایی علمی و عملی در استفاده از محصول

استفاده از مواد غیر متعارف در جیره های پرورش طیور به عنوان مواد اولیه در کنار کنسانتره




جلوگیری ازآلودگی متقاطع در ساخت دانه

منابع ازشرکت نعیم...

[رامین قاسم نتاج]

http://naeimco.epage.ir/images/naeimco/content/41a9ba7c4e278a917cee3fba26876034.jpg

دی کلسیم فسفات حاوی عناصر کلسیم و فسفر است که نقش مهمی را در واکنشهای بیوشیمیایی (نظیر انعقاد خون، فعالیت فیزیولوژیکی قلب، تبادلات سلولی و فعالیت عصبی-عضلانی) و متابولیکی (نظیر شکل گیری ساختمان استخوان، دندان، تخم مرغ و فعالیت های صحیح دستگاه گوارش) در دام و طیور ایفا می کنند.
قابلیت جذب (حل در آب و اسید) این محصول نسبت به محصولات مشابه بالاتر می باشد!

مزایای وجود کلسیم و فسفر در جیره غذایی طیور:
1- استخوان بندی محکم و مقاوم
2- افزایش اشتها
3- افزایش بازدهی تولید در طیور گوشتی و تخمگذار
4- کاهش میزان لمبه و شکستگی تخم مرغ
5- افزایش تولید جوجه در فارم های مرغ مادر

مزایای وجود عناصر کلیسیم و فسفر در جیره غذایی دام:
1- استخوان بندی محکم و سلامت بدنی
2- افزایش تولید گوشت و شیراوری
3- افزایش باروری و آبستنی
4- افزایش اشتها و بازدهی مناسب تولید
5- عمکرد متعادل دستگاه های عصبی، عضلانی و گوارشی

علائم کمبود :
فقدان کلسیم و فسفر منجر به نرمی استخوان و فلجی در جوجه ها، استئومالاسیا، کاهش ضخامت پوسته تخم مرغ، کاهش میزان تولید تخم مرغ و جوجه دهی می گردد. همچنین کمبود مذکور می تواند منجر به کاهش کارایی، قلب و عضلات، رشد استخوان و نیز بی اشتهایی دام و طیور گردد.

مشخصات ظاهری:
دی کلسیم فسفات به صورت پورد و گرانول به رنگ سفید تا خاکستری روشن و بدون بو است ضمنا استاندارد آنالیز محصول به شرح زیر می باشد :


دی کلسیم فسفات
در هر کیلوگرم
حداقل
حداکثر
روش مرجع


کلسیم
23%
27%
استاندارد ملی 571


فسفر
17%
18.5%
استاندارد ملی 513


فلوئور
---
1700ppm
استاندارد ملی 2474


PH محصول 1%
---
کمتر از 8
استاندارد ملی 2513


رطوبت
---
3%
استاندارد ملی 321

[hani20]

تقسیم بندی پلی ساکاریدها با توجه به تامین انرژی آنها:
1. نشاسته
2. پلی ساکارید های غیر نشاسته ای (سلولز ,همی سلولز,...)
نشاسته:
فراوانترین ترکیب کربوهیدراتی موجود در دانه غلات می باشد که در حدود 64% دانه گندم و 73% ماده خشک ذرت را به خود اختصاص داده است.
آنزیم آلفا آمیلاز لوزالمعده, آنزیم اصلی دخیل در هضم نشاسته به حساب می آید.
علیرغم توانایی طیور در هضم کامل نشاسته خالص و همچنین ترشح مقادیر کافی آنزیم آمیلاز در آنها , تعدادی موانع فیزیکی وجود دارند که دسترسی آنزیم آلفا آمیلاز را به بخش نشاسته را محدود می کند, که در این رابطه می توان به ساختار خوراک و میزان ژلاتینی شدن و ترکیب نشاسته و پروتئین و بازدارنده آمیلاز و عوامل ضد تغذیه ای همانند اسید فیتیک اشاره نمود .
پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای :
بخش الیاف غلات عمدتا از پلی ساکارید های غیر نشاسته ای (NSP) تشکیل شده اند .
این ترکیبات در گندم و جو بعنوان بخشی از دیواره سلولی به حساب می آیند.
NSP به تعداد زیادی از مولکولهای پلی ساکاریدی غیر از آلفا گلوکان ( نشاسته) اطلاق می گردد.
مقادیر NSP در برخی مواد خوراکی gr/Kgr



مواد خوراکی


آرابینوگزیلان


بتا_گلوکان




در کل دانه


محلول در دانه


در کل دانه


محلول در دانه




جو


64.7

5.5

49.5

32.8



یولاف


86.9

5.7

38.3

24.2



چاودار


96.5

29.5



7.7



گندم


75.3

13.4

7.4

6.5





پلی ساکارید های غیر نشاسته ای شامل سلولز همی سلولز پکتین و الیگو ساکاریدهای آلفا گلیکوزیدی و غیره:
به دو قسمت محلول در آب و غیر محلول در آبتقسیم می شوند .
بخش عمده اثرات منفی ترکیبات پلی ساکاریدغیر نشاسته ای محلول در ارتباط با خصوصیات تشکیل ژل چسبنده آنها واثرات آن بر روی مورفو لوژی فیزیو لوژی دستگاه گوارش و همچنین میکرو فلورای روده می باشد.
خصوصیات عوامل ضد تغذیه ای NSP
رابطه معکوس با انرژی قابل متا بولیسم خوراک
NSPجاذب آب به مقدار زیاد و افزایش ویسکوزیته مواد هضمی




http://i7.tinypic.com/6ce0tud.jpghttp://i17.tinypic.com/4ms23co.jpg NSP و قابلیت هضم
با در کپسول قرار دادن مواد غذایی از هضم آنها جلوگیری می کند
آنزیمهای گوارشی قابل دسترس را از بین می برد
باند شدن با اسیدهای صفراوی و تبدیل آنها به اسیدهای صفراوی ثانویه
افزایش جمعیت میکرو ارگانیسم های مضر در دستگاه گوارش از دو راه باعث کاهش قابلیت هضم می شود.
ایجاد ترکیبات سمی بویژه آمونیاک
افزایش لایه آبی غیر متحرک در روده
کاهش رشد پرنده نتیجه کلی تاثیراتNSP
NSP وچسبندگی روده:
1. بسیاری از فعالیت های غیر طبیعی NSPدر جوجه های گوشتی در حالت محلول روی می دهد.
2. غلظت کربوهیدراتها ی با وزن مولکول بیشتر در روده کوچک باعث بالا رفتن و یسکوزیته روده می شود.
3. د پلی مریزه شدن پلی ساکاریدها و یسکوزیته محلول آبی آنها را کاهش می دهد.
4. ویسکوزیته می تواند پخش مواد واکنش دهنده غذا وآنزیمهای هضمی ومحصولات آنها را کاهش دهد.
تاثیرات NSP محلول ویسکوزی در روی هضم پروتئین وچربی در روده کوچک

http://i8.tinypic.com/6f4qgzd.jpg

روشهای مقابله با تاثیرات مضر NSPدر جیره طیور
ذخیره کردن غلات قبل از مصرف در جیره ، استفاده از آنزیم در جیره طیور و ذخیره کردن غلات موجب می شود که NSP محلول بهNSPغیر محلول تبدیل شود.

تاثیرات NSP روی AME و VFA در محتویات ایلئوم و سکوم جوجه های گوشتی







Caecal VFA

(mmol)


Lleal VFA

(mmol)


AME

(MJ/kg DM)


جیره غذایی




312.3 a


8.3 a


13.78 a


جیره شاهد




329.0 a


118.2 b


10.86 b


شاهد + NSP









تاثیرات افزایش آرابینو زایلان های دپلی مریزه شده(g/Kg30) و آرابینوز و زایلوز (g/Kg15) روی AME و هضم نشاسته و ویسکوزیته ماده هضمی ایلئوم و افزایش وزن زنده




افزایش وزن زنده(گرم در هفته)


ویسکوزیته در ایلئوم


قابلیت هضم نشاسته


AME

(MJ/Kg DM)


جیره




430 a


1.2 a


0.98 a


16.13 a


شاهد




325 b


3 b


0.92 b


14.53 b


آرابینو زایلان ها(g/Kg30)




404 a


2.2 b


0.94 b


15.74 a


آرابینو زایلان های دپلی مریزه شده (g/Kg30)




394 a


1.2 a


0.98 a


16.23 a


آرابینوز+ زایلوز(هرکدام 15 گرم بر کیلو گرم)





تاثیرات آنزیم غذایی روی AME و NSPمحلول و ویسکوزیته ماده هضمی ایلئوم




ویسکوزیته


NSP محلول


AME(MJ/Kg DM)


جیره




3.16 b


75.1d


16.65 a


جیره شاهد ذرت




20.28 a


501.0 ab


12.02 b


گندم با انرژی پایین




10.36 b


594.6 a


14.95 a


گندم با انرژی پایین با آنزیم




9.65 b


337.5 c


14.52 a


گندم معمولی




5.70 b


430.5 b


14.83 a


گندم معمولی با آنزیم

[hani20]

در روشهای غذادهی مدرن به طیور ، ماده های افزودنی غذا را در جایگاه اول اهمیت قرار می دهند . مواد افزودنی به غذا فقط محرک رشد و بالابرنده بازدهی غذا نمی باشند ، بلکه سلامتی طیور نیز میتواند بواسطه این مواد بهبود یابد . پروبیوتیکها ، آنزیمها ، مکمل های آمینواسید و مواد معدنی موجود ، افزودنی های جدید برای استفاده متخصصان تغذیه در جیره های طیور میباشند که اگر بصورت مناسبی بکار برده شوند ، اثرات مثبتی در بهره گیری از مواد غذایی دارند . پروبیوتیکها :پروبیوتیکها مکملهای برجسته زنده میکروبی هستند که اثرات مثبتی را با بالانس کردن روده حیوانات میزبان دارند . ریشه کلمه پروبیوتیک یونانی میباشد که بمعنای زندگی است و نقطه مقابل کلمه آنتی بیوتیک است که بمعنای ضد زندگی میباشد . تقریبا تمامی پروبیوتیکها از فروشگاه ها قابل تهیه میباشند که شامل :Lactobacilli و Streptococci و مقدار کمی باکتری بیفیت ، مخمر و همچنین قارچ است . افزودنیهای باکتریایی دیگری که در تجارت از آنها استفاده میشوند عبارتند از :

Lactobacillus Acidophilus .
L.bulgaricus .
L.planatarum .
L.casei .
Bifidobacterium bifidum .
Aspergillus oryzae .
Saccharomyces cerevisae .

محصولات و پروبیوتیکهای متعدد تجاری زیادی در مغازه ها موجود میباشد که به برخی از آنها اشاره شد . این مواد در خارج از بدن کارآمد نیستند . پروبیوتیکها پس از ورود به بدن در دستگاه گوارش و بخصوص در روده کوچک شروع به تکثیر کرده و در تعداد زیاد وضعیت خود را به اثبات میرسانند .استفاده از میکروارگانیسمهای زنده در تغذیه طیور که ممکن است شما آنها را بنام پروبیوتیک بشناسید در سالهای اخیر پیشرفت زیادی کرده است و مقدار زیادی از اینگونه فرآورده ها توسط سازمانهای تجاری مختلفی به بازار عرضه شده است . برای بدست آوردن سودهای بزرگ اقتصادی ، صنعت طیور تحت یک سیستم تولیدی متمرکز و فشرده رشد کرده است . حتی در این سیستم کوتاه و فشرده نیز انواع استرسهای مختلف و مرگ و میرهای گوناگون وجود دارد که بطور نامطلوبی بر روی عملکرد آنها تاثیر می گذارد . استفاده غذایی از پروبیوتیکها قدرت پیشرفت طبق برنامه را به طیور داده است و حتی استرس آنها را خنثی میکند . پروبیوتیکها همچنین اثرات مفیدی در افزایش وزن زنده ، کم شدن تلفات در برویلرها ، افزایش تولید تخم مرغ و تبدیل غذایی در لایرز دارد . آنزیمها :آنزیمها کاتالیزورهای طبیعی هستند که واکنشهای بیوشیمیایی را دچار تغییر میکنند ، بدون آنکه خودشان دستخوش تغییری بشوند . آنزیمها در طبیعت بصورت پروتئین میباشند که از آمینواسیدهای متوالی که بدنبال هم آمده اند تشکیل شده اند . فعالیت آنزیمها بستگی به رفتار متغیر و یا یک محل اختصاصی در محلول دارد. آنزیمها زنده نمی باشند ولی محصول ارگانیسمهای زنده ایی مانند : باکتریها ، مخمرها ، قارچها و بافتهای نباتی میباشند . آنزیمهای تجاری مختلف که مورد استفاده قرار می گیرند یک آنزیم را شامل نمی شوند . مقدار زیادی از فرآورده های مولتی ویتامین توسط سازمانهای تجاری مختلفی تهیه و به بازار عرضه شده است . برخی از آنزیمها که در فروشگاه ها قابل تهیه هستند شامل :· Novozymes Sp243 .· Beta glucanase .· Cellulase .· Lipase .· Pectinase .· Nutrizyme .· Amylase .· Protease .· And …طیور آنزیمهایی مانند : سلولاز ، همی سلوز ، بتاگلوکاناز که برای هضم دیواره سلولی گیاهان لازم دارند را نمی سازند . حدود هشتادوپنج تا نود درصد غذای طیور ، تشکیل شده از غذای گیاهی که شامل مقادیر زیادی فیبر میباشد . بیشترین اثرات امیدبخش آنزیمها در رژیمهایی با ذرت ، گندم و دانه های غلات میباشد زیرا آنزیمها فعالیتهای ضدغذایی آنها را تا حد زیادی خنثی میکند . دلیل فعالیتهای ضدغذایی اینگونه محصولات وجود خاصیت (Non Strach Polysaccarides) در آنها میباشد . اثرات مفید استفاده از آنزیم در جیره هایی که بر اساس جو ، جوی دوسر ، گندم و چاودار میباشند بر اساس NSP این محصولات مشخص میشود . با دقت در انتخاب آنزیم از میان آنزیمهای گسترده و متنوع تجاری قابل دسترس و موجود در بازار میتوان بخوبی عملکردها را در طیور بهبود بخشید . افزایش استفاده از آنزیم در غذا ، گمان میرود که فقط بخاطر منافع اقتصادی صورت نگیرد ، بلکه ویژگیهای محیطی بهبود ذرات غذا توسط آنزیمها مورد نظر میباشد . آنزیمها سبب کاهش دفع کود و کاهش دفع مواد غذایی و بخصوص فسفر ، نیتروژن ، مس و روی میشود . آمینواسیدهای تجاری :آمینواسیدهای خاص که در صنعت طیور مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از :· ال - لیزین .· دی ال – متیونین .· ال – ترئونین .· ال – تریپتوفان .استفاده از آمینواسیدهای تجاری در فرمول رژیم غذایی طیور به فرمول نویسان این امکان را میدهد که بصورت دقیقتر آمینواسید ایده آل را بالانس کنند تا به این وسیله نیتروژن کنستانتره رژیم غذایی را با کاهش کاتابولیسم آمینواسید کاهش بدهد تا آلودگی ناشی از نیتروژن را کم کند . این محصولات همچنین یک انعطاف پذیری به فرمول رژیم غذایی می دهند و یک پیش بینی منسجم در مورد قابلیت اسید آمینه در جیره را ممکن میسازد . بدین ترتیب میتوان یک عمل منسجم شبیه آنچه در بالا اشاره شد را توسط آنزیمها بخوبی اجرا کرد . موادی شبیه آمینواسیدها نیز میتوانند ساخته شوند ، مانند متیونین هیدروکسیل آنالوگ که تاثیرات کمتری از آمینواسیدها دارد ، ولی مزیت آن اینست که حالت مایع دارد و پوشش بیشتری به غذای پراکنده میدهد . مواد معدنی با کیفیت بالا :مواد معدنی با کیفیت بالای قابل دسترس مانند :· Chelates .· Proteinates .· Copper lysine comlex .· Chelated iron .· Zinc proteinates .میتوانند جایگزین منابع طبیعی که نیازهای متخصصان تغذیه را برآورده می کنند بشوند . مواد تشکیل دهنده سلنیوم زمانی که بصورت Seyeast فراهم شده و آماده میشود می تواند اثرات مشخصی را بر روی متابولیسم داشته باشند و بنابراین کمک به افزایش وضعیت سلامتی پرنده می کند . نتیجه گیری :بزرگترین دلیل اثرات مثبت بر وضعیت سلامت ، عملکرد رشد استفاده از مواد مغذی و مطلوب میباشد. پس علت استفاده گسترده از مکملهای غذایی و افزودنیها چیست؟ اگرچه آنزیمهای غذایی و آمینواسیدها جنبه تجاری پیدا کرده اند ولی در ناحیه پروبیوتیکها پیشرفت کمتری حاصل شده است . بنظر میرسد که تلاش و ممارست بیشتری برای تاثیرگذاری بر روی کیفیت محصولات طیور لازم است .به امید آنروز . منبع :Featured Poultry Articles At Poulvet.comتهیه ، تنظیم و ترجمه : علیرضا گائینی ، دانشجوی رشته دکترای دامپزشکی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد گرمسار . www.IPIran.com/alirezagaeeni (http://ipiran.com/members/homepage.php?p=alirezagaeeni)

[hani20]

مقدمه
كمبود مواد غذائي مهمترين مشكلي است كه در سر راه پيشرفت صنابع طيور در اكثر نقاط جهان وجود دارد همين امر باعث شده است كه توجه محققين به منابع غذائي ديگر از جمله محصولات نهائي كارخانجات مواد غذائي جلب گردد و درجستجوي منابع غذائي قابل استفاده تلاش و كوشش فراواني از خودشان دهند . پماك گوجه فرنگي كه محصولات نهائي كارخانجات رب سازي است ميتواند بعنوان يك منبع غذائي با ارزش محسوب گردد . گرچه اطلاعات زيادي در مورد روشهاي توليد و نحوه استفاده و عمل آوري محصول نهائي كارخانجات در دسترس ميباشد اما در مورد اين ماده جديد وتوانائي آن بعنوان يك منبع غذائي اطلاعات دانشمندان كم بوده و احتياج به تحقيقات بيشتري دارد .
پماك گوجه فرنگي چيست؟
پماك گوجه فرنگي محصول نهائي كارخانجاتي است كه از گوجه فرنگي تازه محصولاتي نظير رب گوجه فرنگي آب
گوجه فرنگي و سس گوجه فرنگي تهيه مي كنند و شامل پوست ، ‌دانه و قسمتهاي نرم گوجه فرنگي است . قبل از اينكه استفده از اين ماده با ارزش در تغذيه طيور مطرح گردد پماك حاصل از كارخانجات در محيط زيست مانند رودخانه ها و مزارع ريخته ميشد و موجبات آلودگي محيط را فراهم مي آورد . بنابراين محققين براي حل نمودن اين معضل به فكر چاره افتاده و به اين نتيجه رسيدند كه با استفاده از اين ماده مغذي در غذاي طيور نه تنها ميتوانند از آلودگي محيط بكاهند بلكه موفق به عرضه يك نوع غذاي جديد و با كيفيت به صنعت مرغداري خواهند شد.
ارزش غذائي پماك
پماك گوجه فرنگي يك منبع خوب پروتئيني براي طيور و چهار پايان محسوب ميشود و تجزيه شيميائي اين غذا نشان داده است كه پروتئين خام آن 25-20 درصد و ميزان لايزين آن 13% بيشتر از سويا است همچنين اين غذا منبع ويتامينه خوبي از نظر ويتامينهاي A,B است مقدار زانتونيل موجود دراين غذا mg/g240-200 است و از اين نظر قابل كيفيت
تخم مرغ – خوشرنگي زرده خواهد شد . چون پماك يك ماده آنتي اكسيد ان است بنابراين وجود آن در جيريه طيور نه تنها باعث بالا رفتن كيفيت غذا ميشود بلكه از بروز اختلالات گوارشي جلوگيري مي كند . آزمايشات نشان داده است كه جوجه هائي كه با اين ماده تغذيه شده اند كمتر به اسهال و ديگر اختلالات گوارشي مبتلا شده اند.
عمل آوري و نحوه استفاده از پماك
مطالعات و تحقيقات زيادي براي عمل آوري وقابل استفاده نمودن اين ماده در جيره غذائي طيور صورت گرفته و روشهاي مختلفي پيشنهاد گرديده است اين روشها شامل موارد زيراست .
1- روش حراراتي = دراين روش پماك را به مدت 30 دقيقه در حرارت 121c قرار ميدهند.
2- روش عمل آوري توسط اسيد : ‌دراين روش از محلول اسيد كلريدريك (2%) براي مدت 20 ساعت در درجه حرارات اتاق استفاده ميگردد.
3- روش غوطه وري درآب: دراين روش پماك بمدت 20 ساعت درآب غوطه ور ميشود وبه منظور جلوگيري از رشد باكتريها تولوئن به ميزان 5/1 سي سي به ازاء‌هر ليتر آب اضافه ميگردد.
4- روش عمل آوري توسط مواد قليائي : دراين روش از هيدرو كسيدسديم (458%) بمدت 24 ساعت استفاده شده سپس توسط اسيد كلريدريك مراحل خنثي سازي صورت مي پذيرد.
لازم به توضيح است كه پماكهاي كه توسط روشهاي غير حرارتي عمل آوري شده اند ابتدا در درجه حرارات 52 خشك شده بطوري كه رطوبت آن به كمتر از 10% ميرسد . سپس آسياب شده وبه ميزان 20% به جيره طيور اضافه ميگردد . (جدول 1).
درمورد پماكهائي كه توسط روش حرارتي عمل آوري شده اند احتياج به انجام مراحل فوق نبوده وپس از آسياب شدن در جيره طيور استفاده ميشوند.
جدول 1

تركيبات جيره حاوي پماك



مواد تشكيل دهنده

درصد

مواد تشكيل دهنده

درصد



سويا

6/30

ليمستون

72/0



ذرت

9/41

فسفات كلسيم

45/2



پماك

20

شن

05/0



روغن سويا

9/2

نمكهاي يد دار

45/0



متيونين

52/0

ويتامين

36/0







مواد معدني

05/0




نتايج تحقيقات و مطالعات انجام شده در مورد عمل آوري پماك نشان ميدهد كه عوامل مضري در پماك عمل آوري نشده وجود دارد كه در پرامترهاي مانند افزايش وزن و توليد انرژي متابوليسم نمي تواند تاثير چنداني داشته باشد لذا با توجه به اين موضوع ميتوان اظهار نمود كه پماك در صورتي كه عمل آوري نشده باشد ميتواند جهت تامين پروتئين و مواد مغذي مورد نياز طيور در جيره بكار رود . اين مطلب بخصوص در جاهائي كه افزايش كيفيت غذا مورد نظر است اهميت فراوان دارد ونكته قابل توجه آن است كه ميزان پماك مورد استفاده در جيره مرغداريهاي گوشتي و تخمگذار نبايد بيش از 20% باشد زيرا اين ماده تلخ بوده درصورتيكه ميزان ياد شده رعايت نگردد باعث ميشود كه جيره خوش طعم نباشد همچنين چون 30% پماك را فيبر خام تشكيل ميدهد افزايش ميزان آن باعث ميشود كه انرژي جيره تحت تاثير قرار گرفته و محدود شود.
منبع :
World poutry – Eisevier voiume 15.NO:7.99page 19